Ảnh tác giả cung cấp
Có những người, chỉ ít phút trước còn ngồi trên giường bệnh nói cười vui vẻ, nhưng ngay sau đó, một cơn biến chứng ập đến bất ngờ như trận cuồng phong mà ngay cả những cái đầu tỉnh táo nhất của người làm nghề cũng không thể lường trước.
Người ta bảo, khoảnh khắc mà con người trân trọng và khát khao cuộc đời này nhất là khi cơ thể suy kiệt trên giường bệnh, hoặc khi bước vào một ca phẫu thuật lớn. Đứng trước sự vô thường của định mệnh, bất giác tôi chợt nghẹn lòng tự hỏi: Phải chăng, giới hạn của y học cũng chỉ đến đây sao?
Trong thế giới của những người làm nghề y, có một đường nét mà chúng tôi luôn ám ảnh và không bao giờ muốn nhìn thấy. Đó là đường điện tâm đồ phẳng lặng, kéo dài trên màn hình máy monitor - dấu hiệu lạnh lùng báo hiệu "một trái tim ngừng đập, một kiếp người đã phải dừng lại".
Tại căn phòng mổ tuyến cuối rực sáng đèn giữa lòng TP.HCM, tôi đã được chứng kiến một điều kỳ diệu làm thay đổi lăng kính nghề nghiệp của mình. Có những đường thẳng không mang lại sự băng giá của cái chết, mà nó lại hóa thân thành một sợi dây kết nối thiêng liêng, nối dài sự sống. Tôi gọi đó là: Đường thẳng nghĩa tình.
Trời càng gần về khuya, khi con phố ngoài kia bắt đầu chìm vào giấc ngủ thì phía sau cánh cửa phòng mổ số 6, một bầu không khí trang nghiêm và đầy xúc động đang bao trùm.
Trên bàn phẫu thuật lúc này là một trường hợp đặc biệt: một cô gái trẻ vừa mới hoàn thành bài thi học kỳ ở giảng đường đại học với biết bao hoài bão của tuổi thanh xuân còn dang dở phía trước. Một căn bệnh nghiệt ngã đã ập đến, cướp đi mọi ước mơ của em, đưa em vào trạng thái chết não hoàn toàn.
Đứng ở vị trí của một điều dưỡng dụng cụ hỗ trợ cho cuộc phẫu thuật, lòng tôi trĩu nặng trước sự ra đi quá sớm của một cuộc đời bằng tuổi em, tuổi cháu mình.
Giữa lúc nỗi đau mất người thân tàn nhẫn và đột ngột, cha mẹ của em đã đưa ra một quyết định lay động lòng người: Hiến tặng tạng của con để cứu sống những mảnh đời xa lạ. Cái "tình" bao la của con người Việt Nam là thế, họ gạt đi giọt nước mắt trong tận cùng nỗi đau để chọn gieo mầm sự sống mới cho cuộc đời.
Trước khi các đường dao phẫu thuật đầu tiên được rạch, một khoảnh khắc thiêng liêng diễn ra khiến tất cả chúng tôi không thể nào quên. Không ai bảo ai, toàn bộ thành viên ê kíp đông đảo gần 100 con người từ các giáo sư, bác sĩ phẫu thuật các chuyên khoa, bác sĩ gây mê hồi sức cho đến các điều dưỡng, tất cả đều buông vội công việc, đứng nghiêm trang và cúi đầu mặc niệm tiễn biệt em.
Trong không gian tĩnh lặng đó, tiếng máy monitor tít dài một làn điệu phẳng lặng. Đường điện tâm đồ của em đã kéo dài thành một đường thẳng băng. Về mặt sinh học, y học đã chạm đến giới hạn, nhưng về mặt nhân văn, hành trình vĩ đại của em giờ mới chính thức bắt đầu.
Cuộc chạy đua giành giật sự sống với thời gian diễn ra nghẹt thở nối liền giữa các phòng mổ. Đó là sự căng thẳng tột độ khi mỗi đường dao, mỗi thao tác của phẫu thuật viên và từng động tác tiếp dụng cụ đều phải đạt độ chuẩn xác đến tuyệt đối.
Trong trận chiến này, không có chỗ cho bất kỳ một sai sót nhỏ nào, bởi mục tiêu tối thượng là phải đảm bảo sự vẹn nguyên cấu trúc của từng mảng tạng được lấy, che chở và bảo vệ chúng khỏi tổn thương trước khi được đưa sang cơ thể mới.
Mỗi giây phút trôi qua dưới ánh đèn phòng mổ lúc này không còn là thời gian sinh học thông thường, mà là cơ hội sinh tồn được chắt chiu bằng cả máu và nước mắt. Sự nghĩa tình của ngành y lúc này là một chuỗi mắt xích đồng lòng, phối hợp nhịp nhàng xuyên đêm không một phút ngơi nghỉ.
Từ cơ thể của cô gái sinh viên ấy, những món quà vô giá của lòng nhân ái được trân trọng chuyển đi để hồi sinh sự sống cho năm con người xa lạ đang mòn mỏi chờ đợi.
Khi cuộc đại phẫu kéo dài suốt nhiều giờ đồng hồ kết thúc vào giữa trưa dưới những ánh đèn vẫn rực sáng, ở những phòng mổ kế bên, những chiếc máy monitor bắt đầu nhảy những nhịp đập mới, mạnh mẽ và ổn định trên cơ thể người nhận tạng.
Nước mắt chỉ là một hình thức của cơ thể khi đối mặt với sự mất mát hoặc hạnh phúc, có lẽ trong giờ phút này đây sự cảm nhận cả hai điều ấy càng rõ nét hơn khi những giọt nước mắt của sự xúc động và biết ơn lặng lẽ rơi sau lớp khẩu trang của từng nhân viên y tế.
Đường thẳng phẳng lặng của em giờ đây đã hóa thân, cuộn chảy thành những nhịp đập sinh tồn rộn ràng trong cơ thể của năm cuộc đời được tái sinh. Em đã khép lại bài thi cuối cùng ở giảng đường, nhưng em đã hoàn thành một cách xuất sắc nhất "bài thi làm người" vĩ đại và cao đẹp nhất.
Nhiều người vẫn thường nghĩ "nghĩa tình" của TP.HCM là những quán cơm xã hội, những bình trà đá vỉa hè hay những chuyến xe cứu trợ ngược xuôi ngoài phố thị. Nhưng với một điều dưỡng dụng cụ đứng sau ánh đèn phòng mổ như tôi, nghĩa tình còn là một giá trị vô hình thiêng liêng thể hiện ngay trên bàn phẫu thuật.
Nó là thứ nghĩa tình được viết nên từ lòng bao dung cho đi vô điều kiện của con người, từ tinh thần đứng mũi chịu sào, dũng cảm gánh vác của những người blouse trắng, và từ sợi dây kết nối nhân văn thầm lặng giữa người đã mất và người đang sống.
Y học có thể có giới hạn, nhưng tình người ở thành phố này thì vô hạn. Cô gái trẻ ấy dẫu không thể tiếp tục đi đến tương lai, nhưng em đã kịp để lại một bài ca bất tử về tình người.
Ký ức về đêm trắng ròng rã đến trưa muộn ấy sẽ theo tôi suốt hành trình làm nghề, trở thành một lời nhắc nhở thiêng liêng về giá trị của hai chữ "Nghĩa tình" mang thương hiệu của thành phố này - nơi mà con người sẵn sàng sẻ chia và thương nhau bằng cả hơi thở cuối cùng.
