Bác sĩ Ngô Hải Sơn: Mỗi người đều có một 'Everest' của riêng mình

Sau hành trình gây bất ngờ giới leo núi quốc tế, Tuổi Trẻ đã có cuộc đối thoại với bác sĩ Sơn về hành trình theo đuổi đam mê, những lần cận kề sinh tử và triết lý sống phía sau những hành trình leo núi.

Thử thách bản thân không giới hạn

* Anh bắt đầu với leo núi như thế nào?

- Năm 2025, lúc đó tôi 30 tuổi, đã làm việc ở Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được khoảng 6 năm. Tôi chơi rất nhiều môn thể thao từ nhỏ như bóng đá, bóng rổ, kiếm đạo... Khi vào bệnh viện làm việc, lịch trực và phẫu thuật dày đặc khiến gần như không còn thời gian cho thể thao nữa.

Một ngày cuối năm, tôi thấy mình cần tìm lại một thử thách nào đó. Khi đó phong trào leo núi ở Việt Nam còn rất ít người tham gia. Tôi quyết định leo đỉnh đầu tiên là Bạch Mộc Lương Tử (Lào Cai), chỉ để xem giới hạn thể chất và tinh thần của mình đến đâu. Chuyến đi đó khiến tôi nhận ra leo núi rất hợp với mình.

* Điều gì khiến anh thích gắn bó với leo núi đến nay?

- Ban đầu chỉ là thử thách bản thân. Nhưng càng đi nhiều, tôi càng nhận ra những ngọn núi mang lại cho mình một không gian rất đặc biệt.

Tôi là người hướng nội. Những chuyến leo núi cho tôi khoảng thời gian được ở một mình, suy nghĩ về cuộc sống, về những lựa chọn và con đường mình đang đi. Đó là những khoảng lặng rất quý giá mà cuộc sống thường ngày hiếm khi có được.

Sau chuyến đi đầu tiên, tôi cố gắng mỗi năm dành thời gian cho ít nhất một hành trình. Năm 2018 đi Tây Tạng, năm 2019 lần đầu đến Nepal leo núi 6.500m... Cứ từng bước một như vậy, tôi đã chinh phục được 10 đỉnh núi.

* Nhìn lại hành trình chinh phục 10 đỉnh núi, chắc hẳn có một lần làm anh nhớ nhất?

- Có lẽ là lần chinh phục dãy Karakoram - đỉnh K2 (8.611m, Pakistan) vào năm 2024. Đó là dãy núi được giới leo núi xem là thử thách khó khăn và nguy hiểm bậc nhất thế giới. Bởi có thời điểm, tỉ lệ tử vong trên K2 lên tới gần 20%, tức cứ 5 người lên đỉnh thì có một người không trở về.

Trong giới leo núi quốc tế, người ta thường nói: "Bạn leo Everest để thế giới biết đến bạn, nhưng bạn leo K2 để giới leo núi biết đến bạn". Khi đặt chân tới K2, tôi gần như là một "tân binh" so với những người đồng hành. 

Hành trình đó thực sự khắc nghiệt. Có những thời điểm tôi chỉ ngủ được khoảng 2 - 3 tiếng mỗi ngày trong suốt nhiều ngày liên tiếp. Điều giúp tôi vượt qua được hành trình đó là khả năng giữ bình tĩnh và tập trung trong những hoàn cảnh áp lực nhất.

Công việc bác sĩ đã rèn cho tôi điều đó. Trong bệnh viện, mỗi ngày chúng tôi đều phải đưa ra những quyết định liên quan đến tính mạng con người. Khi lên núi, tôi cũng áp dụng chính cách suy nghĩ ấy: gặp tình huống nào thì xử lý tình huống đó, tập trung vào từng bước chân trước mắt thay vì nghĩ quá nhiều về nguy hiểm.

Sau khi hoàn thành K2, một người bạn leo núi người Nga trong đoàn nói với tôi rằng điều anh ấy nể phục nhất không phải kỹ năng hay thể lực, mà là tinh thần. Câu nói đó khiến tôi nhớ mãi.

"Theo ngành y là một lợi thế giúp tôi leo núi"

* Everest luôn là mục tiêu của giới leo núi, nhưng không phải ai cũng có thể đạt được. Với anh thì sao?

- Sau chuyến đi K2, tôi bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về chinh phục Everest.

Khó khăn lớn nhất với tôi là thời gian. Một người leo Everest thông thường cần khoảng 65 ngày để tập luyện thích nghi độ cao và hoàn thành hành trình. Nhưng tôi là bác sĩ phẫu thuật, không thể nghỉ làm quá lâu. Vì vậy tôi bắt đầu nghiên cứu hành trình.

Khi bước vào hành trình Everest Triple Crown, mục tiêu của tôi không phải là lập kỷ lục. Tôi chỉ muốn hoàn thành thử thách theo cách an toàn nhất có thể. Tuy nhiên mọi thứ diễn ra thuận lợi hơn dự kiến.

Sau khi chinh phục Everest, tôi tiếp tục leo Lhotse rồi Nuptse. Đến khi hoàn thành đỉnh Nuptse ngày 24-5, tôi mới biết mình cùng người dẫn đường Nima Sherpa đã trở thành bộ đôi hoàn thành Everest Triple Crown nhanh nhất thế giới, chỉ trong vòng bốn ngày.

* Khi đạt được thành tích đó, hẳn anh cảm thấy hạnh phúc lắm phải không?

- Thực ra cảm xúc trên đỉnh núi không quá mãnh liệt như nhiều người tưởng tượng. Đối với tôi, lên đỉnh chỉ là một khoảnh khắc xác nhận rằng mình đã hoàn thành mục tiêu.

Điều quý giá nhất nằm ở toàn bộ hành trình phía trước đó những năm tháng chuẩn bị, những lần thất bại, những khó khăn phải vượt qua và những bài học mình tích lũy được.

* Nhiều người cho rằng việc vừa là bác sĩ vừa chinh phục những ngọn núi cao nhất là điều rất khó. Với anh thì sao?

- Thực ra nghề bác sĩ vừa là trở ngại, nhưng đồng thời cũng là một lợi thế đặc biệt đối với hành trình leo núi của tôi.

Khó khăn lớn nhất là thời gian. Công việc của một bác sĩ phẫu thuật ở bệnh viện rất áp lực. Việc trực đêm, phẫu thuật kéo dài và lịch làm việc dày đặc khiến tôi gần như không có nhiều thời gian. 

Trong khi đó leo núi là môn thể thao đòi hỏi sự đầu tư rất lớn về thời gian. Chính vì vậy trong nhiều năm tôi luôn phải tìm cách tối ưu hóa thời gian, cân bằng giữa công việc và đam mê.

Tuy nhiên nghề bác sĩ cũng mang lại cho tôi những lợi thế rất lớn. Trước hết là kiến thức y khoa. 

Việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của cơ thể, hiểu các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý liên quan độ cao giúp tôi đánh giá tình trạng của bản thân tốt hơn và đưa ra những quyết định chính xác hơn trong các tình huống nguy hiểm.

Một lợi thế khác mà tôi cho rằng còn quan trọng hơn cả kiến thức chuyên môn, đó là khả năng giữ bình tĩnh dưới áp lực. 

Trong bệnh viện, mỗi ngày chúng tôi đều phải đưa ra những quyết định liên quan đến tính mạng bệnh nhân. Công việc đó rèn luyện cho bác sĩ khả năng tập trung, kiểm soát cảm xúc và xử lý tình huống trong những thời điểm căng thẳng nhất. 

Khi lên núi cũng vậy, có những lúc đối mặt với thời tiết xấu, kiệt sức hoặc những tình huống nguy hiểm bất ngờ, điều quan trọng là giữ được sự tỉnh táo để đưa ra quyết định đúng.

"Everest của mỗi người không nhất thiết là một ngọn núi"

* Sau Everest Triple Crown, mục tiêu tiếp theo của anh là gì?

- Thực ra thành tích cá nhân với tôi không quá quan trọng. Tôi chưa có kế hoạch cho đỉnh núi tiếp theo mình sẽ chinh phục. Thời gian tới tôi muốn chia sẻ những kinh nghiệm mình tích lũy được cho cộng đồng leo núi Việt Nam, góp phần xây dựng một môi trường chuyên nghiệp và an toàn hơn.

Tôi cũng đang ấp ủ việc thành lập hội, tổ chức các hoạt động đào tạo, chia sẻ kiến thức và có thể là viết sách.

* Nếu gửi một thông điệp tới người trẻ, anh sẽ nói gì?

- Tôi nghĩ mỗi người đều có một "Everest" của riêng mình. Đó có thể là sự nghiệp, một công trình nghiên cứu hay đơn giản là một gia đình hạnh phúc.

Điều quan trọng nhất là hãy xác định mục tiêu đó, rồi bắt đầu ngay từ những bước rất nhỏ. Đừng chờ đến khi cảm thấy mình đủ sẵn sàng, vì điều đó sẽ không bao giờ xảy ra. Hãy mơ những giấc mơ đủ lớn, bắt đầu bằng những bước chân rất nhỏ, rồi kiên trì, kỷ luật và bền bỉ theo đuổi nó.

Tôi cũng không nghĩ 10 năm trước, từ việc leo núi như đi dã ngoại, mình có thể trở thành người Việt Nam lập kỷ lục tại Everest Triple Crown. Mọi hành trình dài đều bắt đầu từ bước chân đầu tiên. Và điều tạo nên khác biệt không phải chỉ là tài năng, mà là sự bền bỉ không bỏ cuộc.