Thủ tướng Campuchia Hun Manet phát biểu trong một sự kiện ở tỉnh Takeo hồi tháng 4 - Ảnh: AFP
"Chúng tôi thực hiện bước đi này để bảo vệ chủ quyền và các quyền trên biển của Campuchia phù hợp với luật quốc tế" - Thủ tướng Campuchia Hun Manet giải thích.
Theo Hãng tin Reuters, Chính phủ Campuchia cho biết đã chỉ định Bộ trưởng Ngoại giao Campuchia Prak Sokhonn làm đại diện trong tiến trình hòa giải, cùng với nhà ngoại giao Đan Mạch Peter Taksøe-Jensen và học giả Pháp Jean-Marc Thouvenin làm hòa giải viên.
Tuyên bố của Chính phủ Campuchia nêu rằng Thái Lan hiện có 21 ngày để chỉ định hai hòa giải viên của mình. Sau đó các hòa giải viên sẽ lựa chọn một Chủ tịch nhằm hoàn tất việc thành lập ủy ban hòa giải dưới sự giám sát của Tổng thư ký Liên hợp quốc.
Bộ Ngoại giao Thái Lan chưa đưa ra bình luận.
Thái Lan đã nhiều lần bác bỏ những nỗ lực của Campuchia trong việc giải quyết tranh chấp thông qua các cơ chế quốc tế, gồm cả Tòa án Công lý quốc tế (ICJ), và khẳng định các vấn đề như vậy cần được giải quyết thông qua đàm phán song phương.
Động thái trên diễn ra sau khi Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul hồi tháng 5 đơn phương tuyên bố hủy thỏa thuận thăm dò năng lượng ngoài khơi với Campuchia, bất chấp Phnom Penh kêu gọi duy trì văn kiện đã tồn tại 25 năm.
Thỏa thuận này còn được gọi là Bản ghi nhớ 44 (MOU 44), đạt được năm 2001 nhằm xây dựng khuôn khổ cùng thăm dò dầu khí tại các khu vực chồng lấn trên vịnh Thái Lan. Quyết định hủy MOU 44 cũng là cam kết tranh cử của Thủ tướng Anutin.
Thái Lan và Campuchia đều tuyên bố chủ quyền đối với khoảng 26.000km² vùng biển trên vịnh Thái Lan, được gọi là Vùng chồng lấn yêu sách (OCA). Khu vực này được cho là chứa trữ lượng dầu mỏ và khí đốt lớn, với tổng giá trị ước tính khoảng 300 tỉ USD, theo Reuters.
Theo Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, quy trình hòa giải bắt buộc cho phép một hội đồng chuyên gia độc lập xem xét tranh chấp và đưa ra khuyến nghị, dù các kết luận này không mang tính ràng buộc pháp lý đối với các bên.
Trước đây, Thái Lan từng cho biết sẽ sử dụng UNCLOS làm cơ sở tham chiếu trong lúc tiếp tục đàm phán trực tiếp với Campuchia về phân định ranh giới trên biển.
Tuần trước, Bộ trưởng Năng lượng Campuchia chia sẻ với Reuters rằng cú sốc dầu mỏ do xung đột ở Trung Đông gây ra đã làm gia tăng tính cấp thiết của việc giải quyết tranh chấp và khai thác các nguồn năng lượng dưới biển.
Thái Lan và Campuchia đã duy trì thỏa thuận ngừng bắn kể từ cuối tháng 12 năm ngoái, sau hai đợt giao tranh bùng phát dọc theo phần lớn đường biên giới dài 817km giữa hai nước, trong đó đợt đầu tiên chấm dứt sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian hòa giải.
Campuchia và Thái Lan cáo buộc nhau là bên khơi mào cả hai đợt xung đột, khiến gần 150 người thiệt mạng và hàng trăm ngàn người phải rời bỏ nhà cửa.
