Gan nhiễm mỡ không chỉ ảnh hưởng đến gan mà có thể tác động xấu đến cơ quan khác như tim, mạch máu, thận, tụy và não.
Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ vượt quá 5-10% trọng lượng gan. Nếu không được kiểm soát, lượng mỡ dư thừa có thể gây viêm gan, làm tổn thương tế bào gan, tiến triển thành xơ hóa, xơ gan, tăng nguy cơ ung thư gan.
ThS.BS Nguyễn Văn Sơn, khoa Tiêu hóa - Gan mật - Tụy, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết bệnh không chỉ khu trú ở gan mà còn là rối loạn chuyển hóa toàn thân, có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nếu không được kiểm soát tốt.
Tim và mạch máu
Người bệnh gan nhiễm mỡ có nguy cơ cao mắc xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim. Bởi gan nhiễm mỡ thúc đẩy tình trạng đề kháng insulin, viêm mạn tính, rối loạn mỡ máu và tích tụ mỡ nội tạng - cơ chế chung gây ra tác động tiêu cực đến tim, mạch máu.
Tuyến tụy và hệ kiểm soát đường huyết
Tuyến tụy là cơ quan sản xuất insulin - hormone giúp đưa đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng và duy trì đường huyết ở mức ổn định. Khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc cơ thể đáp ứng kém với insulin, đường huyết tăng lâu ngày dẫn đến đái tháo đường type 2.
Gan nhiễm mỡ và đái tháo đường type 2 có mối liên hệ hai chiều. Mỡ tích tụ trong gan làm tăng đề kháng insulin, khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết. Ngược lại, đường huyết cao kéo dài tiếp tục thúc đẩy tích mỡ gan, tạo thành vòng xoắn bệnh lý khiến cả hai tình trạng tiến triển nặng hơn.
Bác sĩ siêu âm gan đánh giá tình trạng gan nhiễm mỡ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Thận
Mỡ tích tụ trong gan kéo dài làm tăng nguy cơ viêm, đề kháng insulin, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa. Các yếu tố này gây tổn thương các mạch máu nhỏ cũng như hệ thống lọc của thận, theo thời gian làm suy giảm chức năng thận.
Các tế bào mỡ (đặc biệt là mỡ nội tạng) giải phóng các chất trung gian gây viêm cùng quá trình stress oxy hóa ảnh hưởng trực tiếp mạch máu và cấu trúc của thận.
Não bộ
Theo bác sĩ Sơn, gan nhiễm mỡ ngày càng được ghi nhận có liên quan đến suy giảm chức năng nhận thức và một số bệnh lý thần kinh. Bình thường gan sẽ chuyển hóa và đào thải các chất độc. Khi cơ quan này tổn thương do viêm gan nhiễm mỡ, chất độc có thể đi thẳng vào máu và lên não, gây phù, rối loạn các chất dẫn truyền thần kinh. Biểu hiện thường gặp gồm rối loạn giấc ngủ, hay cáu gắt, suy giảm trí nhớ.
Hệ hô hấp
Gan nhiễm mỡ có liên quan đến vấn đề rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ. Béo phì, tích tụ mỡ vùng cổ và các rối loạn chuyển hóa là những yếu tố góp phần gây ra cả gan nhiễm mỡ, ngưng thở khi ngủ - tình trạng khiến người bệnh ngáy to, ngủ không sâu giấc, buồn ngủ ban ngày.
Bác sĩ Sơn khuyên người có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ hoặc đang mắc bệnh cần kiểm soát cân nặng, duy trì vận động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần, hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời theo dõi huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Khám sức khỏe định kỳ có thể phát hiện sớm bất thường và giảm nguy cơ tiến triển thành các bệnh lý nghiêm trọng.
Ly Nguyễn
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh gan tại đây để bác sĩ giải đáp
