Muốn hút vốn Mỹ, địa phương phải chuẩn bị sẵn dự án, hạ tầng và nhân lực

"Quan hệ Việt Nam - Mỹ đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ nhất kể từ khi thiết lập quan hệ vào năm 1995. Việc nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2023 không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn mở ra cơ hội hợp tác kinh tế, đầu tư và công nghệ chưa từng có.

Tuy nhiên, khuôn khổ đối tác chỉ thực sự có giá trị nếu được hiện thực hóa bằng các dự án đầu tư, các chuỗi cung ứng mới và các trung tâm đổi mới sáng tạo ngay tại các địa phương của Việt Nam", Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng phát biểu trong Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22, diễn ra tại Hà Nội ngày 2-8.

Việt Nam không còn chỉ là điểm đến có chi phí cạnh tranh

Đại sứ cho biết Việt Nam vẫn được nhìn nhận là đối tác quan trọng của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, dù chính sách thương mại của nước này hiện có điều chỉnh để bảo vệ lợi ích sản xuất trong nước.

"Với doanh nghiệp Mỹ, Việt Nam không còn chỉ là điểm đến có chi phí cạnh tranh. Ngày càng nhiều doanh nghiệp muốn xây dựng cơ sở sản xuất, trung tâm R&D, thiết kế, dữ liệu và chuỗi cung ứng công nghệ cao tại Việt Nam. Đây là dòng vốn giá trị gia tăng lớn, tạo việc làm chất lượng cao và thúc đẩy chuyển giao công nghệ", ông nói.

Ông cũng cho rằng việc Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách mạnh mẽ tạo điều kiện thu hút FDI thế hệ mới.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng việc tinh gọn bộ máy giúp rút ngắn quy trình quyết định, tăng minh bạch. Mục tiêu tăng trưởng cao của Việt Nam, dựa vào động lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân, là phù hợp với xu hướng đầu tư của doanh nghiệp Mỹ.

Dù vậy, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng lưu ý hiện nay quyết định đầu tư của Mỹ phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn là ưu đãi thuế.

Các doanh nghiệp này đặc biệt chú trọng chất lượng nhân lực, tính ổn định và minh bạch chính sách, khả năng cung ứng điện, logistics, hạ tầng số, tốc độ giải quyết thủ tục và khả năng đồng hành của chính quyền địa phương suốt vòng đời dự án.

Do đó ông cho rằng các địa phương không thể tiếp tục chỉ chờ đoàn doanh nghiệp đến khảo sát, mà cần chủ động tiếp cận theo mục tiêu, xây dựng danh mục dự án và phát triển đội ngũ chuyên trách hỗ trợ nhà đầu tư.

Địa phương cần chuẩn bị gì để hút dòng đầu tư từ Mỹ?

Từ đây, ông kiến nghị các địa phương cần xác định đúng "điểm rơi" của dòng vốn Mỹ. 

Ưu tiên trước mắt là các lĩnh vực Mỹ có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu lớn như công nghệ số, bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch, logistics, công nghiệp hỗ trợ, y sinh và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Địa phương nào chuẩn bị tốt quỹ đất, hạ tầng số và cơ chế sẽ có lợi thế hơn trong việc thu hút dự án từ Mỹ.

Các địa phương cũng cần xây dựng danh mục các tập đoàn và chủ động kết nối thông qua các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hay hiệp hội doanh nghiệp Mỹ.

Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng cũng kiến nghị nên xây dựng danh mục dự án đầu tư sẵn sàng triển khai, trong đó nêu rõ thông số về vị trí, diện tích, hạ tầng, khả năng cung cấp điện, nước, logistics, thời gian cấp phép.

"Đây là cách để các địa phương chứng minh rằng mình không chỉ muốn thu hút FDI mà thực sự có khả năng tiếp nhận FDI chất lượng cao", Đại sứ Việt Nam tại Mỹ nhấn mạnh.

Địa phương cần thành lập hoặc nâng cao năng lực các đầu mối hỗ trợ nhà đầu tư chiến lược. Địa phương nào rút ngắn được thời gian chuẩn bị đất sạch, cấp phép và hỗ trợ sau cấp phép sẽ có khả năng thu hút vốn Mỹ tốt hơn.

Doanh nghiệp Mỹ xem chất lượng lao động là yếu tố quyết định khi lựa chọn địa điểm đầu tư. Do đó địa phương còn cần chú trọng gắn xúc tiến FDI với đào tạo nghề, liên kết đại học - doanh nghiệp và các trung tâm đổi mới sáng tạo, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao.

Các tiêu chuẩn quốc tế cần được coi là một lợi thế cạnh tranh. Các nhà đầu tư Mỹ ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn về an ninh dữ liệu, chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc. Địa phương nào tạo được môi trường đầu tư minh bạch, dự đoán được, đáp ứng các tiêu chuẩn sẽ thu hút được dòng vốn chất lượng cao.

Đại sứ Việt Nam tại Mỹ cũng cho rằng các địa phương cần chủ động xây dựng quan hệ với các bang có thế mạnh phù hợp.

Chẳng hạn, Oregon mạnh về công nghệ xanh và nông nghiệp, Texas về năng lượng, California về đổi mới sáng tạo, AI và bán dẫn, Washington về hàng không, logistics và công nghệ, Maryland về công nghệ sinh học.

"Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao, các địa phương của Việt Nam cần đi trước một bước: chuẩn bị hạ tầng, thể chế, nhân lực và dự án. Nếu làm được điều đó, chúng ta không chỉ đón được vốn Mỹ mà còn đón được công nghệ, quản trị và chuỗi giá trị mới, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng của địa phương và của cả nền kinh tế", ông kết luận.