Chứng kiến một số khách Tây say xỉn, quậy phá, lợi dụng sự hiếu khách, nhiều người nước ngoài sống lâu năm tại Việt Nam lên tiếng kêu gọi tôn trọng văn hóa bản địa.
4h sáng, Ray Kuschert chạy bộ qua phố Bùi Viện, TP HCM. Người đàn ông Australia nhăn mặt, chứng kiến nhóm người nước ngoài bước ra từ một quán bar. Họ có vẻ đã say, mất kiểm soát và lao vào nhau ẩu đả trên vỉa hè.
"Tôi tức giận và xấu hổ khi nhìn cảnh tượng đó. Họ đang làm mất thiện cảm của người dân Việt Nam với khách nước ngoài", Ray Kuschert, 59 tuổi, giáo viên tiếng Anh một trường phổ thông ở TP HCM nói.
Ông liệt kê một loạt vụ "bê bối" xảy ra gần đây như vụ thanh niên từ Perth, Australia đập phá tài sản tại một quán cà phê ở Đà Nẵng hồi cuối tháng 5. Trước đó, vụ hai người đàn ông Samoa vào một nhà hàng tại TP HCM và nổ súng khiến một người tử vong. Mới nhất là vụ cặp vợ chồng người Ấn Độ hôm 1/7 đập phá tài sản và xô xát với nhân viên sau khi được nhắc nhở vì để trẻ em ném giấy ăn, bát đĩa.
Ray đã sống tại Việt Nam 13 năm. Sự hiếu khách của người Việt đã giữ chân ông ở lại, dù ban đầu ông chỉ định đến đây du lịch 6 tháng. Ông từng đạp xe qua nhiều vùng quê, được người lạ mời vào nhà trú mưa, tặng cà phê và rủ uống bia. Ray nhận thấy người Việt luôn sẵn sàng đón nhận khách nước ngoài và cởi mở với khác biệt văn hóa.
Ray Kuschert trong một chuyến đi chơi ở Nhơn Trạch, Đồng Nai, tháng 6/2026. Ảnh Nhân vật cung cấp
Khảo sát Expat Insider của tổ chức InterNations với hơn 12.000 người thuộc 177 quốc tịch cho thấy, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia dễ hòa nhập nhất thế giới. Khoảng 84% người nước ngoài đánh giá người Việt thân thiện, vượt mức trung bình 66% toàn cầu. 83% người tham gia khảo sát cảm thấy được chào đón khi sinh sống tại Việt Nam.
"Nhưng văn hóa thân thiện của Việt Nam bị một bộ phận người nước ngoài hiểu sai và lạm dụng", Ray nói. Theo ông, sự lạm dụng thể hiện rõ nhất ở những khu vực đông người nước ngoài như khu Thảo Điền, phường An Khánh. Việc co cụm trong các "expat bubbles" (cộng đồng khép kín) khiến một bộ phận tách biệt khỏi đời sống địa phương, dẫn đến hành vi say xỉn, tranh cãi với nhân viên phục vụ. "Tôi dừng đến các địa điểm này vì mệt mỏi khi phải chứng kiến hành vi đó", ông nói.
Người đàn ông Australia cho rằng mô hình du lịch giá rẻ với chi phí vé máy bay, chỗ ở và đồ uống thấp là một phần nguyên nhân. Chi phí khiến một nhóm du khách chọn Việt Nam vì rẻ thay vì coi đây là điểm đến để tìm hiểu văn hóa.
Nguyên nhân thứ hai, theo Ray là cách ứng xử "dĩ hòa vi quý" của người Việt. Khi chứng kiến hành vi không phù hợp, người bản địa thường chọn cách phớt lờ, né tránh để hạn chế xung đột. Phản ứng chỉ trở nên rõ ràng khi tình huống vượt quá giới hạn. Điều này khác biệt với Australia, nơi người dân thường phản ứng trực diện ngay từ đầu đối với các hành vi gây khó chịu nơi công cộng.
Chủ đề "người nước ngoài xấu xí" đang trở thành tiêu điểm thảo luận trên các diễn đàn của cộng đồng expat tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM, đồng thời lan rộng trên TikTok với nhiều video thu hút hàng triệu lượt xem. Trên một diễn đàn cộng đồng, một bài đăng thu hút hơn 500 bình luận, phần lớn chỉ trích các hành vi thiếu chuẩn mực, thiếu tôn trọng quy định và văn hóa địa phương.
Nathan, 33 tuổi, quốc tịch Anh, sống tại TP HCM 7 năm, nhận thấy các tranh luận về ứng xử văn hóa xuất hiện nhiều hơn trong năm 2026, trong đó có cuộc thảo luận xoay quanh vụ việc mặc bikini với áo dài ở Hội An, Đà Nẵng.
Anh lo ngại hành vi thiếu chuẩn mực của một bộ phận du khách sẽ tạo định kiến cho cả cộng đồng. "Nếu tôi thấy một người Anh làm điều tương tự, tôi sẽ xấu hổ vì mọi người có thể nghĩ người Anh hay gây rắc rối", Nathan nói.
Theo Nathan, gốc rễ của các hành vi lệch chuẩn bắt nguồn từ việc thiếu hiểu biết. Nhiều người không tìm hiểu quy định trước khi đi du lịch. Anh lấy ví dụ về việc cởi trần có thể là bình thường ở Anh nhưng không phù hợp tại nơi công cộng ở Việt Nam. Nathan cho biết anh đã nhắc nhở gia đình về quy tắc trang phục kín đáo khi họ chuẩn bị sang Việt Nam tham quan vào tháng 10.
"Khách du lịch không cần tìm hiểu văn hóa theo kiểu học thuật, nhưng họ cần có nhận thức cơ bản và tôn trọng những người xung quanh", anh nói.
Ngọc Ngân
