Một góc tỉnh Bắc Ninh - Ảnh: THU HƯƠNG
Theo dự thảo đề án của UBND tỉnh Bắc Ninh, đề án nhằm thực hiện kết luận số 52 của Bộ Chính trị về chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh.
Vị thế trung tâm công nghiệp phía Bắc
Ngoài việc xác định Bắc Ninh là một trong những trung tâm công nghiệp, đô thị, dịch vụ phát triển năng động, thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, thì đến năm 2030 Bắc Ninh nằm trong mạng lưới các đô thị, phấn đấu trở thành đô thị loại I và thành phố trực thuộc Trung ương.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, Bắc Ninh có diện tích 4.713,75km², dân số gần 3,9 triệu người với 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 66 xã.
Theo đề án, Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng GRDP (đạt 10,27% năm 2025), quy mô kinh tế thuộc tốp đầu cả nước.
Đây cũng là nơi tập trung các tập đoàn đa quốc gia, đặc biệt là trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao như Samsung, Amkor, Foxconn, Canon…
Đáng chú ý, sân bay Gia Bình (quy mô 4F) đang đầu tư xây dựng cùng hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa quốc gia đồng bộ, kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài (Hà Nội) và cảng biển Hải Phòng.
Về kinh tế, năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 10,27%, đứng thứ 5 cả nước, thứ 4 vùng Đồng bằng sông Hồng và trong nhóm 6 địa phương đạt mức tăng trưởng hai con số. GRDP bình quân đầu người đạt 5.852 USD, cao hơn 1,16 lần mức bình quân cả nước.
Cạnh đó, Bắc Ninh cũng có nét văn hóa đặc sắc với làn điệu dân ca quan họ, ca trù, hát then, tín ngưỡng thờ Mẫu được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Bắc Ninh cũng là 1 trong 3 địa phương sở hữu quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được UNESCO công nhận di sản thế giới.
Lợi thế khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương
Đề án của UBND tỉnh Bắc Ninh cho rằng việc công nhận Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mang lại nhiều ý nghĩa chiến lược như Bắc Ninh đóng vai trò trung tâm điều phối phát triển logistics, công nghiệp công nghệ cao.
Thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị qua việc chính quyền đô thị cấp Trung ương giúp tăng tính tự chủ, tinh gọn bộ máy và thực hiện phân cấp - ủy quyền mạnh hơn.
Tăng năng lực thu hút vốn đầu tư ODA, FDI, đầu tư công và tư nhân. Chẳng hạn, vị thế thành phố trực thuộc Trung ương giúp Bắc Ninh tiếp cận ưu đãi đặc thù, chương trình phát triển đô thị chiến lược và các gói hỗ trợ quốc tế.
Căn cứ nghị quyết số 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính, đề án đánh giá Bắc Ninh đáp ứng các tiêu chí cơ bản để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Ví dụ, về quy mô dân số, tiêu chuẩn yêu cầu từ 2,5 triệu người trở lên, trong khi Bắc Ninh hiện có khoảng 3,9 triệu người, đạt gần 160% quy định. Về diện tích tự nhiên, địa phương có 4.713,75km², đạt gần 189% so với tiêu chuẩn tối thiểu 2.500km² trở lên.
Với tỉ lệ phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã, Bắc Ninh hiện có 33 phường trên 99 đơn vị cấp xã, tương đương 33,33%, vượt mức yêu cầu từ 30% trở lên.
Theo kế hoạch, ngày 12-7-2026, toàn tỉnh sẽ tổ chức lấy ý kiến cử tri về đề án thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, đồng thời lấy ý kiến đối với đề án thành lập phường tại các nơi dự kiến chuyển đổi từ xã lên phường.
