Tổng thống Trump thay đổi lập trường về đề nghị cấp giấy phép cho Ukraine sản xuất tên lửa phòng không Patriot, nói rằng Mỹ "chưa đồng ý với việc đó".
"Chúng ta phải rất cẩn trọng khi cho phép bên khác sản xuất chúng", Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu khi họp cùng các quan chức cấp cao tại Trại David ngày 31/7, đề cập đến khả năng cấp giấy phép để Ukraine sản xuất các hệ thống phòng không Patriot. "Chúng ta phải thật sáng suốt và hết sức thận trọng. Hiện tại, chúng tôi chưa đồng ý điều đó. Chúng tôi đang thảo luận về việc này, nhưng chuyển giao loại công nghệ như vậy là điều không dễ dàng".
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc họp nội các ở Trại David, bang Maryland, ngày 31/7. Ảnh: AP
Tuyên bố của Tổng thống Trump trái ngược với thông tin Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đưa ra về cuộc gặp giữa hai người hôm 28/7 tại Nhà Trắng, theo đó lãnh đạo Ukraine cho biết ông Trump đã đồng ý cấp giấy phép. Trong thời gian ở Washington, ông Zelensky cũng gặp ban lãnh đạo Lockheed Martin, gã khổng lồ quốc phòng Mỹ sản xuất tên lửa Patriot.
Phát biểu mới nhất từ Tổng thống Trump cũng trái với những gì chính ông từng công khai tuyên bố trong cuộc gặp Tổng thống Ukraine bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi đầu tháng 7.
"Chúng tôi sẽ cấp giấy phép cho các bạn sản xuất tên lửa Patriot. Thật tuyệt đúng không?", ông Trump nói với người đồng cấp Ukraine vào thời điểm đó.
Ông Zelensky từ lâu đã liên tục cảnh báo về tình trạng cạn kiệt tên lửa Patriot do Mỹ cung cấp, vốn được đánh giá là công cụ hiệu quả nhất nhằm đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Nga.
Ngay khi cuộc họp nội các của Tổng thống Trump vừa bắt đầu, Tổng thống Zelensky đã đăng trên X rằng ông vừa có một "cuộc điện đàm tốt đẹp" với Phó tổng thống Mỹ JD Vance, đồng thời nhấn mạnh lại rằng các tên lửa Patriot vẫn là "ưu tiên hàng đầu".
"Ông ấy muốn có một số hệ thống Patriot", ông Trump nói về ông Zelensky hôm 31/7. "Ông ấy cũng muốn có một số tên lửa Tomahawk, loại vũ khí rất uy lực. Một bên là phòng thủ, một bên là tấn công".
Kỹ thuật viên lắp ráp tên lửa PAC-3 tại nhà máy của Lockheed Martin. Video: Lockheed Martin
Tổng thống gọi việc cấp một giấy phép như vậy là "bước đi lớn", đồng thời bày tỏ lo ngại rằng Ukraine hay bất kỳ quốc gia nào khác nhận được công nghệ nhạy cảm này một ngày nào đó có thể quay sang dùng chính những vũ khí đó chống lại Mỹ.
"Vì thế, chúng ta phải rất cẩn thận", ông nói.
Được Washington cấp phép có thể giúp Kiev tự chủ dây chuyền sản xuất tên lửa Patriot, nhưng giới chuyên gia cảnh báo hàng loạt rào cản sẽ khiến Ukraine phải mất ít nhất vài tháng đến nhiều năm trước khi có thể bắt đầu chế tạo những quả đạn đầu tiên.
Nhiều khả năng Mỹ sẽ chỉ cung cấp linh kiện rời để Ukraine lắp ráp thành tên lửa hoàn chỉnh, thay vì chuyển giao công nghệ và dây chuyền cung ứng để Kiev tự chủ hoàn toàn sản xuất. Phương án này sẽ đặt ra hạn chế về thời gian và số lượng đạn mà Ukraine có thể xuất xưởng.
Patriot là hệ thống vũ khí đắt nhất mà Mỹ và đồng minh viện trợ cho Ukraine. Mỗi tổ hợp có giá gần 1,1 tỷ USD, trong đó tên lửa có chi phí 690 triệu USD và các thành phần khác tốn khoảng 400 triệu USD. Mỗi khẩu đội Patriot hoàn chỉnh gồm một xe chỉ huy, đài radar điều khiển hỏa lực, xe phát điện, đài thông tin liên lạc cùng 6-8 bệ phóng.
Năng lực của tổ hợp phòng không Patriot. Đồ họa: Raytheon, RIA Novosti
Các hệ thống Patriot Ukraine được trang bị đạn tên lửa PAC-3 MSE hiện đại nhất do Mỹ sản xuất, có tầm bắn tối đa 120 km đối với máy bay và 60 km đối với tên lửa đạn đạo. Ukraine nhiều lần ca ngợi hiệu quả của Patriot, nhấn mạnh đây là vũ khí duy nhất đối phó được tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và tên lửa đạn đạo chiến thuật Iskander-M của Nga.
Tuy nhiên, Ukraine gần đây gặp khó khăn trong nỗ lực đánh chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga, khi nguồn dự trữ tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất ngày càng cạn kiệt. Ông Zelensky cuối tháng 5 gửi thư cho ông Trump kêu gọi Mỹ chuyển thêm tên lửa.
Vũ Hoàng (Theo ABC News, AFP, Reuters)
