Trong bài viết trên báo Anh Guardian, sử gia chiến thuật bóng đá Jonathan Wilson cho rằng nỗi ám ảnh về một ngôi sao biểu tượng như Cristiano Ronaldo có thể sẽ kìm hãm đội tuyển Bồ Đào Nha.
Cristiano Ronaldo thất vọng sau khi Bồ Đào Nha bị Morocco loại ở tứ kết World Cup 2022 tại sân Al Thumama, Doha, Qatar ngày 10/12/2022. Ảnh: Reuters
Hóa ra năm 2022 hoàn toàn không phải là "vũ điệu cuối cùng" của Lionel Messi. Siêu sao này sẽ bước sang tuổi 39 ngay trong thời gian diễn ra World Cup 2026. Bất chấp những lo ngại về tình trạng quá tải và mệt mỏi cơ bắp khiến anh phải tập tễnh rời sân trong trận thắng Philadelphia Union 6-4 của Inter Miami hôm 24/5, Messi vẫn có tên trong danh sách 26 tuyển thủ Argentina lên đường đến Bắc Mỹ và là điểm tựa lớn nhất mà người hâm mộ "Albiceleste" gửi gắm hy vọng.
Nhưng Messi sẽ không phải là lão tướng duy nhất chinh chiến ở Canada, Mỹ và Mexico hè này. Ronaldo, ở tuổi 41, cũng sẽ góp mặt - một kịch bản tất yếu khi sự nghiệp của anh và Messi dường như đã gắn chặt vào nhau như một định mệnh. Giải đấu bóng đá lớn nhất hành tinh tới đây còn có sự hiện diện của Luka Modric và Edin Dzeko, cùng hàng loạt thủ thành đã chạm ngưỡng tứ tuần như Manuel Neuer, Craig Gordon, Guillermo Ochoa và Vozinha. Ngoài Messi, còn có một cầu thủ khác ở tuổi 39 là hậu vệ tuyển Nhật Bản Yuto Nagatomo.
Con số 7 cầu thủ từ 40 tuổi trở lên là một thống kê kinh ngạc, bởi trong suốt chiều dài lịch sử World Cup trước đây, cũng mới chỉ có đúng 7 cái tên chạm đến mốc tuổi này khi ra sân. Giữ kỷ lục già nhất là Essam El Hadary, người đã trấn giữ khung thành Ai Cập ở tuổi 45 và 161 ngày trong trận thua Arab Saudi năm 2018. Thời điểm đó, cả hai đội đều đã bị loại và có những hoài nghi rằng El Hadary được chọn hoàn toàn vì lý do tình cảm, tức sự tri ân dành cho một trong những huyền thoại vĩ đại nhất bóng đá Ai Cập. Song ông đã cản phá thành công một quả phạt đền và chơi đủ tốt để chứng minh mình xứng đáng đá chính.
Không bất ngờ khi phần lớn trong số 7 lão tướng lịch sử đó là các thủ môn. Faryd Mondragon, ở tuổi 43 và 3 ngày, từng được vào sân khi trận đấu chỉ còn 5 phút trong trận thắng Nhật Bản 4-1 của Colombia năm 2014. Trường hợp của Mondragon rõ ràng là một sự ưu ái thuần túy để giúp ông trở thành cầu thủ lớn tuổi nhất lịch sử các kỳ World Cup.
Ngược lại, hoàn toàn không có sự thiên vị nào dành cho Pat Jennings của Bắc Ireland năm 1986, Peter Shilton của Anh năm 1990 hay Ali Boumnijel của Tunisia năm 2006. Và chắc chắn càng không có chỗ cho sự vị nể đối với Dino Zoff khi ông mang băng đội trưởng dẫn dắt tuyển Italy đến chức vô địch World Cup 1982. Zoff từng hứng chịu vô vàn chỉ trích sau giải đấu năm 1978, nhưng pha đổ người cứu thua xuất thần từ cú đánh đầu của Oscar ở những phút cuối trận thắng Brazil 3-2 cũng quan trọng không kém gì cú hattrick của Paolo Rossi.
Roger Milla vượt qua thủ thành Colombia Rene Higuita ở vòng 1/8 World Cup 1990 trên sân San Paolo, Naples, Italy ngày 23/6/1990. Ảnh: AFP
Ngoại lệ duy nhất không phải thủ môn là Roger Milla. Sau khi tái xuất để truyền cảm hứng cho Cameroon vào năm 1990, ông tiếp tục trở lại vào năm 1994 ở tuổi 42, trở thành cầu thủ không phải thủ môn lớn tuổi nhất tại một kỳ World Cup. Milla vào sân từ ghế dự bị trong các trận gặp Brazil và Nga. Ông thậm chí đã ghi bàn vào lưới tuyển Nga, dù khi đó đội nhà đã bị dẫn 3-0 và chung cuộc thảm bại 1-6.
Dù chi tiết trong từng câu chuyện có khác nhau, nhưng có một so sánh vô cùng ấn tượng: World Cup lần này có thể chứng kiến số cầu thủ trên 40 tuổi nhiều hơn cả 22 kỳ giải trước đó cộng lại. Một phần nguyên nhân đến từ việc mở rộng quy mô giải đấu. Vozinha là lựa chọn số một trong khung gỗ của Cape Verde, anh góp mặt chắc chắn không phải vì lý do tình cảm. Nhưng liệu đội tuyển của anh có thể giành vé nếu World Cup chỉ giới hạn ở thể thức 32 đội tuyển? Và liệu một đội tuyển xếp thứ 69 thế giới của FIFA có bước vào World Cup với một thủ môn đang chơi cho Chaves ở giải hạng hai Bồ Đào Nha?
Một phần khác là nhờ sự tiến bộ vượt bậc của khoa học thể thao. Những chấn thương từng có thể hủy hoại cả một sự nghiệp giờ đây đều có thể chữa khỏi. Chế độ dinh dưỡng đã tốt hơn rất nhiều. Các cầu thủ không còn uống hàng chục vại bia mỗi khi được xả trại. Nhận thức về quá trình hồi phục, giãn cơ, cũng như các bài tập phòng ngừa và điều trị chấn thương đều đã được nâng tầm.
Dù "quy luật 500 trận" - tức quan điểm của các HLV truyền thống rằng đời cầu thủ chỉ chơi tối đa 500 trận nhà nghề - vẫn là rào cản bào mòn thể lực của nhiều cầu thủ, những người khác lại đang bền bỉ kéo dài tuổi thọ nghề nghiệp. Đơn cử như James Milner (sinh năm 1986) - người vừa tuyên bố giải nghệ hôm 1/6 ở tuổi 40 và Robert Lewandowski (sinh năm 1988) chỉ mới bắt đầu có dấu hiệu sa sút vì tuổi tác gần đây.
Modric và Dzeko đã yếu đi vì gánh nặng thời gian, nhưng họ vẫn là những lựa chọn tốt nhất mà Croatia và Bosnia & Herzegovina có thể tìm thấy ở vị trí của mình. Trường hợp của Messi thì đáng bàn hơn. Bất kể anh vẫn cho thấy sự lợi hại và nguy hiểm thế nào ở giải bóng đá nhà nghề Mỹ (MLS), siêu sao này rõ ràng không còn đủ sức chinh chiến ở môi trường đỉnh cao châu Âu.
Tuy nhiên, khó để khẳng định chắc chắn rằng tuyển Argentina sẽ chơi tốt hơn nếu gạt bỏ "La Pulga" khỏi đội hình. Xét theo tính chất của bóng đá cấp đội tuyển, người ta vẫn có thể kỳ vọng rằng Julian Alvarez hay người đồng đội của Messi tại CLB là Rodrigo De Paul sẽ một lần nữa chạy thay phần anh. Khi đó, nhãn quan sắc bén tạo nên những đường chuyền xé toang hàng thủ hay những khoảnh khắc thiên tài của Messi sẽ là phần thưởng xứng đáng cho sự hy sinh của tập thể.
Lionel Messi rời sân trong trận đấu Inter Miami - Philadelphia Union ở MLS ngày 25/5/2026 trên sân NU. Ảnh: Reuters
Nhưng Ronaldo thì không còn là Ronaldo của ngày xưa nữa. Anh thậm chí còn không giữ nổi phong độ của phiên bản thời kỳ hậu đỉnh cao. Siêu sao người Bồ Đào Nha giờ đây di chuyển nặng nề trong một không gian hoạt động ngày càng chật hẹp trên sân. Anh vẫn chơi đầu tốt, vẫn là một tay săn bàn cự phách, nhưng gần như không thể bứt tốc và đã đánh mất hoàn toàn nguồn năng lượng bùng nổ từng làm nên thương hiệu vĩ đại của mình. Việc Ronaldo vô địch Saudi Pro League mùa này không hẳn là lời khẳng định cho đẳng cấp của anh, mà đúng hơn là một minh chứng cho thấy chất lượng chuyên môn thấp của giải đấu này.
Ngay từ kỳ World Cup trước, Ronaldo đã lộ rõ là một gánh nặng. Khi anh bị gạch tên khỏi đội hình chính để nhường chỗ cho Goncalo Ramos trong trận gặp Thụy Sĩ, Bồ Đào Nha đã lột xác với lối chơi tốc độ, thanh thoát và ghi tới 6 bàn - với Ramos lập hattrick. Ấy vậy mà, các CĐV trên khán đài vẫn liên tục hô vang tên Ronaldo. Những tiếng hò reo lớn nhất chỉ xuất hiện khi anh vào sân từ ghế dự bị, rồi thực hiện màn ăn mừng quen thuộc sau một bàn thắng rõ ràng đã việt vị và bị hủy bỏ ngay sau đó. Đó là minh chứng cho thấy một bộ phận của bóng đá hiện đại đang bị ám ảnh thái quá bởi danh tiếng cá nhân và tính trình diễn.
Nguy cơ lớn nhất là sự hiện diện của Ronaldo có thể khiến một thế hệ tiền vệ sáng tạo đầy tài năng và triển vọng của Bồ Đào Nha không bao giờ có cơ hội thực sự được giải phóng. Đó chính là sự mỉa mai từ việc án treo giò vì thẻ đỏ của anh trong trận gặp CH Ireland được giảm nhẹ. Quyết định này có thể là một sự bất công lố bịch khi FIFA luôn tìm mọi cách để đảm bảo những cái tên cháy vé nhất "phải được" xuất hiện trên sân nhiều nhất có thể. Nhưng đối với tuyển Bồ Đào Nha, nó có thể sẽ trở thành một lực cản.
Cristiano Ronaldo chuẩn bị vào sân từ ghế dự bị trong trận Bồ Đào Nha – Thụy Sĩ ở vòng 1/8 World Cup 2022 tại sân Lusail, Doha, Qatar ngày 6/12/2022. Ảnh: AP
Không ai phủ nhận Ronaldo vẫn đang sở hữu thể trạng phi thường đối với một người đã 41 tuổi. Bản thân nhận định rằng Bồ Đào Nha chưa sản sinh ra một trung phong đẳng cấp thế giới nào kể từ thời Eusebio (ngoại trừ Ronaldo) cũng không hề sai. Nhưng sẽ đến một thời điểm, sự chậm chạp của anh trở thành một "chiếc vòng kim cô" kìm hãm đội bóng, và khi đó, bất kỳ một tiền đạo tầm trung nào có khả năng chạy chỗ và di chuyển linh hoạt cũng sẽ là một lựa chọn sáng suốt hơn.
Sự kiên trì bám trụ của những gương mặt thân quen có thể là minh chứng cho thấy các cầu thủ ngày nay biết tự chăm sóc bản thân tốt hơn thế hệ trước. Nhưng ít nhất trong trường hợp của Ronaldo, đó còn là bằng chứng cho thấy thế giới hiện đại đang bị mê hoặc một cách mù quáng bởi hào quang của những ngôi sao giải trí.
Hoàng Thông dịch
