Thí nghiệm nhỏ giọt nhựa đường chứng minh "chất rắn có thể chảy" bước qua năm thứ 99, là thí nghiệm có quãng thời gian dài nhất được thực hiện.
Bắt đầu tại Đại học Queensland (Australia) từ năm 1927, quá trình nhỏ giọt nhựa đường được biết đến rộng rãi là thí nghiệm trong phòng lab kéo dài nhất thế giới. Khi đó, nhà vật lý Thomas Parnell đặt mục tiêu chứng minh điều thoạt đầu nghe bất khả thi: một chất trông rắn chắc có thể hoạt động như chất lỏng.
Vật liệu sử dụng trong thí nghiệm là nhựa đường có màu đen giống hắc ín, chủ yếu dùng làm chất kết dính trong thi công giao thông, chống thấm các công trình hay sản xuất vật liệu công nghiệp. Ở nhiệt độ phòng, chúng cô đặc giống chất rắn, có thể dùng búa đập, dễ vỡ vụn như thủy tinh. Nhưng về mặt khoa học, nhựa đường không phải chất rắn thực sự, mà là chất lỏng có độ nhớt cực cao, nghĩa là có thể chảy, chỉ là rất chậm.
Theo LiveScience, nhựa đường thách thức quan niệm thường ngày về chất rắn và chất lỏng. Thông thường, việc đánh giá vật liệu dựa trên những gì thấy trong một khoảng thời gian. Một vật không luân chuyển gọi là chất rắn và ngược lại. Tuy nhiên, có những chất hoạt động vượt xa sự kiên nhẫn của con người, và nhựa đường cho thấy một số chất có thể trông rắn chắc vẫn có thể chảy nếu đủ thời gian.
Theo Đại học Queensland, nhựa đường là chất lỏng đặc nhất con người từng biết. Sách Kỷ lục Guinness thế giới ghi nhận nó có độ nhớt gấp khoảng 100 tỷ lần so với nước.
GS John Mainstone, nhà khoa học phụ trách nghiên cứu từ năm 1961, và khu vực thí nghiệm trong Đại học Queensland. Ảnh: University of Queensland
Năm 1927, Parnell đun nóng nhựa đường và đổ vào phễu thủy tinh, sau đó để yên cho lắng trong vài năm. Năm 1930, cuống phễu lần đầu được cắt bỏ để cho phép nhựa đường bắt đầu chảy xuống dưới.
Về bản chất, thử nghiệm xoay quanh việc chờ đợi những giọt nhựa đường từ từ rơi từ phễu xuống cốc thủy tinh bên dưới và cũng là yếu tố khiến thí nghiệm trở nên nổi tiếng. Trong nhiều thập kỷ, không ai thực sự nhìn thấy giọt rơi trực tiếp.
Tổng cộng đã có 9 giọt rơi xuống sau gần 100 năm, với giọt thứ 8 vào năm 2000 và thứ 9 vào năm 2014. Nói với CNN năm 2013, GS John Mainstone, nhà khoa học phụ trách nghiên cứu từ năm 1961, cho biết ông thường kiểm tra 5-6 lần mỗi ngày cũng như qua máy tính. Năm 1979, ông không thể chứng kiến khoảnh khắc quan trọng do là ngày chủ nhật. Năm 1988, ông cũng bỏ lỡ chỉ 5 phút khi bước ra ngoài lấy đồ uống. Lần rơi năm 2000, ông tưởng đã ghi được quá trình bằng máy quay, nhưng lỗi kỹ thuật khiến mọi thứ bị bỏ lỡ.
"Chúng ta lại thất bại rồi", Mainstone nói khi đó.
Năm 2013, ông qua đời và không thể chứng kiến giọt thứ 9 rơi xuống. Việc phụ trách thí nghiệm được giao cho giáo sư vật lý Andrew White.
Hiện nay, thí nghiệm được phát trực tuyến qua chương trình The Tenth Watch, biến một trong những thử nghiệm chậm nhất trong lĩnh vực khoa học thành sự kiện được chờ đợi toàn cầu. Giọt thứ 10 đã hình thành rõ, nhưng IFLScience cho biết chưa thể dự đoán chính xác thời gian giọt rơi, có thể năm nay hoặc năm sau, vì tốc độ còn phụ thuộc nhiệt độ môi trường.
Theo Interesting Engineering, thí nghiệm thu hút sự chú ý không phải sự phức tạp về mặt công nghệ. Thực tế, nó rất đơn giản: nhựa đường, một cái phễu, một cốc thủy tinh và thời gian.
"Nhưng chính sự đơn giản lại là lý do của sự hiệu quả", trang này bình luận. "Nó biến một ý tưởng vô hình trở nên hữu hình; biến 'độ nhớt' từ một thuật ngữ trong sách giáo khoa thành thứ mọi người có thể hiểu: một giọt mất nhiều năm mới rơi xuống; và cũng chứng minh tự nhiên không phải lúc nào cũng vận hành theo nhịp độ mà con người mong đợi".
Bảo Lâm tổng hợp
