Nhiều thủ tục trong lĩnh vực chứng khoán có thể được cắt giảm - Ảnh: HỮU HẠNH
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đang lấy ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, với trọng tâm là cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động chứng khoán.
Giảm điều kiện kinh doanh, chuyển mạnh sang hậu kiểm
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc luật hóa các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo dự thảo, nhiều điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán sẽ được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa.
Đơn cử, đối với hoạt động lưu ký chứng khoán, cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ yêu cầu ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải chứng minh tỉ lệ an toàn vốn tối thiểu, hoạt động kinh doanh có lãi trong năm gần nhất và điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động lưu ký. Các giấy tờ chứng minh những điều kiện này cũng được loại khỏi hồ sơ đăng ký.
Ngoài ra, dự thảo đề xuất cắt giảm nhiều điều kiện cấp phép thành lập và hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán. Một số yêu cầu được bãi bỏ gồm quy định cổ đông, thành viên góp vốn là tổ chức phải có tư cách pháp nhân, đang hoạt động hợp pháp và có báo cáo tài chính năm gần nhất được kiểm toán với ý kiến chấp nhận toàn phần.
Đối với tổng giám đốc (giám đốc) và phó tổng giám đốc (phó giám đốc) phụ trách nghiệp vụ, dự thảo cũng bỏ điều kiện không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán trong 6 tháng gần nhất.
Đối với các tổ chức nước ngoài, chi nhánh công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ nước ngoài được đề xuất bỏ yêu cầu phải còn thời gian hoạt động tối thiểu 5 năm, trong khi văn phòng đại diện không còn phải đáp ứng điều kiện thời gian hoạt động còn lại tối thiểu 1 năm.
Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ điều kiện về tỉ lệ cổ phiếu phải được phân phối cho nhà đầu tư trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).
Bộ Tài chính đánh giá đây thực chất là điều kiện đánh giá mức độ thành công của đợt phát hành, do đó không cần quy định như một điều kiện đầu vào. Thay vào đó, yêu cầu này sẽ được chuyển sang giai đoạn hậu kiểm thông qua công bố thông tin và giám sát sau phát hành.
Dự thảo cũng đề xuất loại bỏ một số thành phần hồ sơ trong quá trình chào bán chứng khoán ra công chúng. Chẳng hạn, hồ sơ chào bán thêm cổ phiếu của công ty đại chúng sẽ không còn phải nộp báo cáo về việc sử dụng vốn thu được từ đợt phát hành gần nhất.
Theo cơ quan soạn thảo, đây vốn là nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp nên có thể thực hiện thông qua cơ chế giám sát sau phát hành thay vì yêu cầu nộp ngay từ đầu.
Bộ Tài chính cho biết định hướng xuyên suốt là giảm các yêu cầu mang tính tiền kiểm, tăng cường giám sát trong quá trình hoạt động và hậu kiểm, qua đó vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp vừa bảo đảm an toàn thị trường.
Tạo hành lang pháp lý cho công nghệ mới, nâng chất thị trường
Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, dự án luật còn hướng tới việc xây dựng khuôn khổ pháp lý phù hợp với các xu hướng phát triển mới của thị trường chứng khoán.
Một nội dung nổi bật là bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán. Theo đó, luật sẽ quy định các nguyên tắc chung và giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết nhằm tạo điều kiện cho việc thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới ứng dụng công nghệ số, công nghệ tài chính.
Cơ quan soạn thảo cho rằng đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh công nghệ tài chính phát triển nhanh, đồng thời phù hợp với các luật mới được ban hành liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp công nghệ số.
Dự thảo cũng đề xuất bổ sung quy định về tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu, tạo cơ sở pháp lý cho một loại hình dịch vụ mới nhằm hỗ trợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững hơn.
Đáng chú ý, nhiều quy định được sửa đổi theo hướng thúc đẩy giao dịch điện tử và số hóa toàn bộ quy trình xử lý thủ tục. Chẳng hạn, các thành phần hồ sơ như "giấy đăng ký", "giấy đề nghị" được chuyển thành "văn bản đăng ký" để tạo điều kiện sử dụng hồ sơ điện tử trong môi trường số.
