Gần 860 ha rừng tại U Minh Hạ suy thoái, suy kiệt chưa rõ nguyên nhân

Ngày 10.6, lãnh đạo Vườn quốc gia U Minh Hạ (xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau) cho biết đơn vị đã có báo cáo gửi Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cà Mau cùng các cơ quan chức năng về thực trạng diện tích rừng bị suy thoái và có dấu hiệu suy kiệt lên đến gần 860 ha.

Tốc độ suy thoái kéo dài trong nhiều năm qua khiến hàng trăm ha rừng tràm thuộc Vườn quốc gia U Minh Hạ bị suy kiệt

ẢNH: G.B

Cụ thể, tại Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt có khoảng 300 ha rừng bị suy thoái và khoảng 467 ha có dấu hiệu suy kiệt. Tại Phân khu Phục hồi sinh thái, diện tích rừng tự nhiên bị suy thoái khoảng 92,33 ha. 

Như vây, tổng diện tích rừng bị suy thoái và có dấu hiệu suy kiệt tại Vườn quốc gia U Minh Hạ hiện gần 860 ha.

Diện tích rừng bị suy thoái và có dấu hiệu suy kiệt tại Vườn quốc gia U Minh Hạ hiện gần 860 ha

ẢNH: G.B

Nguyên nhân chủ yếu do một số diện tích rừng đã tồn tại từ rất lâu, bước vào giai đoạn già cỗi dẫn đến việc cây bị chết và đổ ngã diện rộng

ẢNH: G.B

Bên cạnh đó, qua thời gian dài phát triển, dưới tán rừng hình thành lớp than bùn dày từ 0,5 - 1,5 m. Vào mùa khô, lớp than bùn này trở nên xốp, thiếu liên kết và mất đi độ kết dính cần thiết khiến nhiều cây tràm lớn không thể trụ vững, dễ dàng bị mất khả năng bám giữ

ẢNH: G.B

Báo cáo cho thấy, chất lượng rừng tại khu vực này có xu hướng giảm trong nhiều năm qua. Kết quả kiểm kê rừng năm 2014 xác định đây là khu vực rừng nghèo, có trữ lượng cây đứng từ 10 m³/ha đến 100 m³/ha.

Đến năm 2023, kết quả điều tra rừng thuộc Dự án "Quản lý bền vững hệ sinh thái đất than bùn tại Vườn quốc gia U Minh Hạ, tỉnh Cà Mau" ghi nhận trữ lượng trung bình chỉ còn 17,6 m³/ha. Theo quy định hiện hành, khu vực này thuộc nhóm rừng nghèo kiệt, có trữ lượng cây đứng từ 10 m³/ha đến 50 m³/ha.

Tình trạng suy kiệt tập trung tại các khu vực trũng thấp thuộc khu bảo tồn nghiêm ngặt, nơi có thời gian ngập nước kéo dài trên 6 tháng mỗi năm. Nguồn nước đỏ đặc trưng hình thành từ đất than bùn làm giảm ánh sáng cần thiết cho quá trình quang hợp, khiến cây tràm non khó phát triển tự nhiên

ẢNH: G.B

Một khu vực tại tiểu khu 3 có nhiều cây tràm đổ ngã xuống mặt nước, xung quanh là các ụ cỏ và gốc cây mục

ẢNH: G.B

Kết quả điều tra rừng năm 2025 của Vườn quốc gia U Minh Hạ và đơn vị tư vấn tiếp tục xác định hiện trạng khu vực này là rừng nghèo kiệt.

Tuy nhiên, theo Vườn quốc gia U Minh Hạ, những nguyên nhân được nêu trong báo cáo mới dừng lại ở mức nhận định ban đầu từ quá trình khảo sát thực tế và chưa được các nhà khoa học hoặc đơn vị nghiên cứu có thẩm quyền kết luận chính thức.

Theo diễn thế tự nhiên, khi hệ sinh thái cây tràm bản địa dần suy thoái sẽ nhường chỗ cho thảm thực vật tự nhiên. Nhiều diện tích rừng tràm mất dần, hình thành nên những trảng lớn chỉ còn lại các loại cỏ, năn, sậy, dớn. Nơi đây có nguy cơ chuyển sang hệ sinh thái khác nếu cây tràm không thể tiếp tục phát triển

ẢNH: G.B

Theo đó, bước đầu đơn vị ghi nhận một số yếu tố có thể liên quan đến hiện trạng suy thoái rừng như cây gỗ đã quá tuổi thành thục, nhiều cây già cỗi dẫn đến chết cây; tác động của biến đổi khí hậu với các hiện tượng mưa, bão, hạn hán bất thường; cùng sự phát triển của các loài thực vật leo bám như choại, run thơm, mây nước, vạc, bòng bong khiến cây rừng bị lung lay và ngã đổ.

Báo cáo cũng đề cập tình trạng cây rừng ngập nước trong thời gian dài do yêu cầu giữ nước phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng và khả năng thoát nước chậm trong mùa mưa. Theo đánh giá bước đầu, yếu tố này có thể làm tầng đất than bùn bị trôi rửa khiến cây rừng dễ ngã đổ hơn.

Lực lượng Vườn quốc gia U Minh Hạ khảo sát tình trạng rừng tràm bị suy kiệt

ẢNH: G.B

Vườn quốc gia U Minh Hạ nhận định tình trạng cây rừng ngã đổ tại khu vực này có khả năng còn tiếp diễn trong thời gian tới. Một trong những khó khăn hiện nay là phần lớn diện tích rừng bị suy kiệt nằm trong Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt. Đây là khu vực phải duy trì cấu trúc rừng tự nhiên theo quy định của pháp luật về lâm nghiệp nên việc triển khai các giải pháp phục hồi gặp nhiều hạn chế.

Những gốc tràm với dây leo quấn quanh nằm rạp dưới lớp nước tại tiểu khu 3

ẢNH: G.B

Trước thực trạng trên, Vườn quốc gia U Minh Hạ đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét cho phép mời các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành tổ chức hội thảo nghiên cứu, đánh giá nguyên nhân suy thoái rừng để làm cơ sở xây dựng các giải pháp lâm sinh phù hợp.

Đơn vị cũng đề xuất phối hợp với các cơ quan nghiên cứu triển khai đề tài khoa học về điều tiết nước chủ động nhằm bảo đảm sự sinh trưởng của cây rừng, dự kiến thực hiện tại tiểu khu 1 thuộc Phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt của Vườn quốc gia U Minh Hạ.