Nỗi sợ không thể đi vệ sinh nơi công cộng không chỉ là thói quen mà còn là biểu hiện của "hội chứng ruột nhút nhát" cần được trị liệu tâm lý.
Trong y khoa, tình trạng này được gọi là parcopresis, hay "hội chứng ruột nhút nhát" (shy bowel syndrome). Đối với những người mắc hội chứng này, việc sử dụng nhà vệ sinh ở trường học, văn phòng hay trung tâm thương mại gặp nhiều khó khăn. Nếu buộc phải sử dụng, họ xuất hiện các triệu chứng như tim đập nhanh, vã mồ hôi, buồn nôn.
Một nghiên cứu trên 700 sinh viên đại học tại Australia cho thấy hơn 14% từng tránh dùng nhà vệ sinh công cộng vì lo âu và 3% sợ mất vệ sinh. Nguyên nhân xuất phát từ tâm lý lo ngại bị phán xét về tiếng ồn, mùi hôi hoặc thời gian sử dụng quá lâu.
Các chuyên gia xếp parcopresis vào nhóm rối loạn lo âu xã hội. Người bệnh nhạy cảm với việc bị người khác đánh giá, dẫn đến tình trạng càng lo lắng càng khó đi tiêu.
Nhiều người gặp khó khăn đi đại tiện ở bên ngoài. Ảnh minh họa: Alamy
Phó giáo sư, bác sĩ Vincent Ho, chuyên gia tiêu hóa tại Đại học Western Sydney (Australia), cho biết dưới góc độ sinh lý, hiện tượng này được lý giải qua cơ chế trục não - ruột.
Quá trình đại tiện được kiểm soát bởi hai lớp cơ thắt hậu môn: lớp trong hoạt động tự động để báo hiệu cho não, còn lớp ngoài do con người chủ động điều khiển. Khi đó, não sẽ đánh giá môi trường xung quanh. Nếu không gian an toàn và riêng tư (như ở nhà), não ra lệnh cho cơ thắt ngoài mở ra. Ngược lại, nếu não nhận định môi trường thiếu an toàn, cơ thắt ngoài sẽ đóng chặt.
Để đối phó, nhiều người chọn cách nhịn ăn, uống ít nước hoặc từ chối các chuyến du lịch dài ngày. Các chuyên gia tiêu hóa cho biết việc cố nhịn đại tiện dễ dẫn đến táo bón mạn tính, làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ và sa trực tràng.
Để cải thiện sức khỏe đường ruột, Phó giáo sư Vincent Ho đề xuất người bệnh áp dụng nguyên tắc "SEN":
-
S (Six-minute toilet sitting): Không ngồi bồn cầu quá 5-6 phút để tránh tăng áp lực lên tĩnh mạch, gây trĩ.
-
E (Enough fibre): Bổ sung chất xơ từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc để làm mềm phân.
-
N (No straining): Không rặn ép, để quá trình đại tiện diễn ra tự nhiên.
Ngoài ra, việc uống đủ nước, vận động thường xuyên và tập đi vệ sinh vào một khung giờ cố định giúp cải thiện phản xạ đường ruột.
"Hiểu sự tương tác giữa não bộ và hệ tiêu hóa là bước đầu tiên để thay đổi thói quen này", bác sĩ Ho cho biết.
Bảo Nhiên (Theo Independent, Eatingwell)
