Bài học từ hàng tiền vệ Tây Ban Nha dành cho Pháp

51% các hành động chuyền bóng trong trận Pháp – Tây Ban Nha diễn ra ở 1/3 giữa sân. Đó là tỷ trọng cao nhất trong mọi trận đấu từ đầu World Cup này của hai đội, minh chứng cho cuộc chiến khu trung tuyến. "La Roja" biết rõ sức mạnh của họ nằm ở nơi ấy, còn "Les Bleus" cũng quá hiểu mọi hiểm họa của đối thủ được bắt đầu từ đây.

Thông số kiểm soát bóng (49% và 51%) lẫn số đường chuyền (472 và 502) không chênh lệch quá nhiều giữa hai đội không nói lên nhiều điều, bởi khi cảm thấy cục diện đã an bài với hai bàn làm vốn, Tây Ban Nha chấp nhận để đối thủ có bóng trong quãng cuối hiệp hai. Còn trước đấy, họ một lần nữa chứng minh sức mạnh tuyệt đối của mình ở kỹ năng xử lý bóng, làm chủ không gian và thời gian.

Sau trận, thủ quân Pháp Kylian Mbappe phân tích trên sóng truyền hình Pháp M6, rằng: "Mục tiêu của chúng tôi là dâng cao pressing để không cho họ áp đặt lối chơi và làm chủ nhịp độ. Bởi xét về khả năng kiểm soát bóng, họ giỏi hơn chúng tôi. Chúng tôi luôn rơi vào thế 2-đấu-3 ở khu trung tuyến. Mà đối đầu với Tây Ban Nha thì điều đó cực kỳ nguy hiểm. Fabian Ruiz và Rodri quá rảnh chân để luân chuyển bóng. Sự liên lạc trong các tình huống pressing của chúng tôi cũng có vấn đề. Tôi nghĩ chúng tôi nên chơi kèm người một-một, buộc họ phải cuốn theo cuộc đua thể lực với mình".

Quả thực, kế hoạch tiếp cận của HLV Didier Deschamps là tìm cách gây áp lực tầm cao lên khâu triển khai bóng của Tây Ban Nha. Khối đội hình khi ấy là 4-3-1-2, với Ousmane Dembele và Mbappe pressing ở tuyến đầu, còn Olise trong vai trò của một số 10 quán xuyến lấy tiền vệ trụ Rodri của đối thủ. Hai tiền vệ trung tâm là Aurelien Tchouameni cùng Adrien Rabiot bắt lấy hai đồng nghiệp còn lại bên kia chiến tuyến là Fabian Ruiz cùng Dani Olmo.

Đấy đúng là lối bắt người một - một ở khu vực giữa sân. Nhưng vì sao Mbappe lại có cảm giác đội bóng của anh luôn rơi vào thế thua thiệt quân số, tức 2-đấu-3 ở hàng tiền vệ? Và vì sao anh tin rằng có những thời điểm phương án kèm người một-một khi không bóng lại không được thực thi?

Trước tiên, hệ thống pressing tầm cao tìm cách bắt người một - một của Pháp đúng là không phải lúc nào cũng được duy trì liên tục. Có những thời điểm, Ruiz hoặc Rodri hoàn toàn tự do để nhận bóng từ tuyến dưới.

Điều này xuất phát từ việc Tchouameni đứng quá thấp trong cấu trúc pressing, không theo những bước chạy lùi sâu để tham gia kết nối của cạnh Rodri của Ruiz. Hệ quả, Olise có lẽ phải phân thân mới gây được áp lực lên hai trạm luân chuyển bóng này.

Cách thoát pressing của Tây Ban Nha không chỉ đến từ kết cấu không liên tục của Pháp, mà còn là cả kỹ năng tự xoay sở, di chuyển không bóng và hoán đổi vị trí linh hoạt giữa các vị trí.

Lấy ví dụ ở phút 58 trong hiệp hai, nhân sự Pháp được đảm bảo khi cả Tchouameni cùng Manu Kone (vào thay Rabiot) cùng dâng lên cao gây áp lực. Khi bóng được Tây Ban Nha luân chuyển sang phải, Desire Doue (vào thay Bradley Barcola) cũng liền ập vào đối thủ.

Nhưng chỉ cần một cú ngoặt vào trong, hậu vệ biên Pedro Porro đã loại bỏ động năng trực diện từ tiền đạo cánh của PSG. Ruiz ở trung lộ dạt ra biên, dọn đường chạy cho đồng đội. Sau một nhịp đập nhả với Rodri, Porro tự do lướt đi cùng bóng ở trung lộ.

Tình huống thoát pressing được hoàn tất với pha chọc khe vào khoảng trống không có người kèm dành cho Olmo của trung vệ Aymeric Laporte.

Bản đồ mạng lưới đường chuyền và vị trí trung bình khi có bóng của Tây Ban Nha trong trận mang đến cấu trúc "bất thường". Số 21, tức Oyarzabal thậm chí còn đứng thấp hơn cả số 10 Olmo. Đặc biệt, cả hai cùng Rodri và Ruiz tạo thành một nhóm tứ giác chơi gần nhau ở trung lộ, tạo ra sự kết nối liền mạch để áp chế cặp tiền vệ trung tâm của Pháp (cùng Olise hoặc Dembele).

Bản đồ mạng lưới đường chuyền và vị trí trung bình khi có bóng của Tây Ban Nha trước Pháp. Ảnh: Opta

Nếu nhìn vào các vị trí chạm bóng của tiền đạo đang khoác áo Real Sociedad tại sân AT&T trong 74 phút có mặt trên sân, dễ lầm tưởng rằng Oyarzabal là một tiền vệ bao chiều ngang sân, thay vì mũi nhọn hàng công Tây Ban Nha.

Các vị trí chạm bóng của Oyarzabal trước Pháp. Ảnh: Whoscored

Một tình huống điển hình khắc họa cách thức bộ tứ Tây Ban Nha ở trung tuyến tháo gỡ gọn gàng hàng tiền vệ Pháp bằng khả năng đọc vị không gian và di chuyển không bóng, là ở phút 41.

Bấy giờ, cả Rodri, Ruiz và Olmo đều bị theo kèm một-một. Oyarzabal liền giật lùi về hành lang trong phải, mở ra "cửa thoát" cho các đồng đội. Trung vệ lệch Maxence Lacroix cũng đã lao theo truy đuổi, nhưng hành động này sớm kết thúc khi Oyarzabal cầm dẫn bóng xuống thấp nhất nơi hàng tiền vệ Tây Ban Nha.

Rodri chạy chỗ và đỉnh của khối tứ giác cũng thay đổi theo. Pha hoán chỗ lấp người này khiến toàn bộ nhóm kèm người một-một của tuyến giữa Pháp bị rối như tơ vò, trở thành một cuộc rượt đuổi theo người có bóng như trong trò đá ma.

Toàn bộ chuỗi "mèo vờn chuột" ấy kéo dài gần một phút, với thêm ba lần các tiền vệ Tây Ban Nha và Oyarzabal thay đổi vị trí cho nhau. Trong đó, Rodri gần như di chuyển trọn chu kỳ kim đồng hồ, Ruiz thì như một quả lắc giật lên – giật xuống, còn Oyarzabal hai lần nhận bóng trong thế tự do. Olmo thoải mái đứng quan sát trò chơi của các đồng đội.

Cuộc chiến nơi tuyến giữa ấy còn chứng kiến việc Olise của Pháp gần như mất tích trên sân. Từng được Deschamps kéo vào từ biên phải để chơi như một số 10 trong hiệp hai trước Senegal ở vòng bảng, trận địa ở trục giữa trước Tây Ban Nha dường như không dành cho ngôi sao của Bayern Munich.

Trước một Rodri là ông chủ tuyến giữa, Olise theo thời gian dần phải trôi dạt ra biên để tìm kiếm không gian chơi bóng. Từ thời điểm phút 35 đến hết hiệp một, Dembele vào trung lộ và Olise ra biên phải. Công thức vận hành thành công bấy lâu nay buộc phải sửa đổi trở thành một minh chứng cho thất bại của Pháp trước Tây Ban Nha.

Các điểm chạm bóng từ phút 35 đến hết hiệp một của Olise. Ảnh: Whoscored

Các điểm chạm bóng từ phút 35 đến hết hiệp một của Dembele. Ảnh: Whoscored

Olise rời sân ở phút 72, khép lại một trận cầu mà anh để mất bóng tới 20 lần, nhiều hơn bất kỳ trận đấu nào trong số 6 trận trước đó của anh ở kỳ World Cup này. Sự kết nối mà người Pháp kỳ vọng giữa Olise với Mbappe cũng gần như không tồn tại, khi hai cầu thủ này thậm chí không chuyền cho nhau nổi một đường chuyền nào trong suốt hiệp một.

Sự bế tắc của "Les Bleus" còn được phản ánh qua cú dứt điểm đầu tiên trong trận của Dembele diễn ra ở phút bù giờ hiệp hai, còn Mbappe thì phải đến phút 67 mới có được lần đầu ấy. Giá trị bàn thắng kỳ vọng (xG) của Pháp cả trận chỉ vỏn vẹn 0,3, thấp nhất trong 60 năm qua.

Tây Ban Nha không những lấn lượt ở kỹ năng làm chủ quả bóng, họ còn triệt tiêu những nguy cơ phản công tiềm tàng của đối thủ, khi dập tắt các điểm nóng xuất sắc và giành chiến thắng trong hầu hết các pha tranh chấp tay đôi quyết định.

Cả trận, Tây Ban Nha tắc bóng thành công 14/22 lần, so với 8/14 của Pháp. "La Roja" đạt tỷ lệ thắng tranh chấp tay đôi 55,9%, so với chỉ 44,1% của Pháp (cũng là thấp nhất kể từ năm 1978). Tỷ lệ thắng không chiến của những cầu thủ vốn thường không được đánh giá cao ở mặt thể chất lại đạt tới 68%, trong khi Pháp chỉ là 32% (cũng thấp nhất trong vòng 40 năm qua).

Một lần nữa, ở khu trung tuyến, cặp Rodri và Ruiz in dấu ấn khi quét sạch mọi pha di chuyển vào vùng phủ sóng của họ. Trong khi ông chủ tuyến giữa của Man City thắng 11/15 pha tranh chấp, thì người đá cặp với anh cũng có 5/6 lần. Ruiz còn là người có số lần thu hồi bóng nhiều nhất phía Tây Ban Nha với 7 lần thành công.

Tỷ lệ giữ bóng 50,9% là con số thấp nhất của Tây Ban Nha trong một trận đấu tại World Cup kể từ năm 2002. Thay vào đó, một trong những bí quyết làm nên chiến thắng của họ còn nằm ở sự cơ động, quyết liệt khi không bóng, tính liên kết cực cao của tập thể và sự lạnh lùng, sắc bén mỗi khi cơ hội gõ cửa.

Trái ngược với một hàng công Pháp thi đấu rời rạc như những quân cờ đơn lẻ, các mũi nhọn của Tây Ban Nha di chuyển linh hoạt, uyển chuyển nhưng vẫn duy trì được cự ly đội hình hợp lý. Chính điều này đã bóp nghẹt mọi ý đồ lên bóng của đối thủ ngay từ trong trứng nước. Ngoại trừ Yamal bám biên ở vị trí cao nhất khối đội hình, Tây Ban Nha chủ động giữ quân số ở trung lộ. Pháp hầu như không tìm thấy bất kỳ khe hở nào để chuyền xuyên tuyến, hay thậm chí là dùng sức mạnh cơ bắp để lấn lướt khu vực này.

Hoàng Thông