Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Ảnh: V.H.
Sáng 30-7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề: "Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI".
Giám sát phải chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội.
Đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ.
Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia. Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.
Giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.
Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và cải thiện đời sống nhân dân.
Giám sát để kiến tạo phát triển
Quang cảnh diễn đàn - Ảnh: QUANG PHÚC
Ông đề nghị diễn đàn tập trung làm rõ 4 định hướng. Trong đó, đầu tiên lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, sửa cái gì, sửa như thế nào, ai sửa, cấp nào chịu trách nhiệm và cấp nào chịu trách nhiệm triển khai.
"Cần xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất", ông nêu thêm.
Định hướng tiếp theo là đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ. Ông cho rằng cần từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.
Cùng với đó là siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.
Ông cho rằng chúng ta thực hiện giám sát nhiều vụ rất công phu, kỹ lưỡng, tốn nhiều thời gian và công sức nhưng khi có kết luận giám sát thì việc triển khai thực hiện đến đâu, như thế nào lại chưa có hậu kiểm bài bản, chỉ ra được việc phải làm hay việc chưa làm.
Tinh thần được ông quán triệt là giám sát có trọng tâm; kết luận có địa chỉ; kiến nghị có thời hạn; trách nhiệm được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế.
Ông đề nghị các đại biểu trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn là giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất; giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất; làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng?
"Tôi mong diễn đàn hôm nay không chỉ tạo thêm những kiến nghị mới, mà quan trọng hơn là góp phần hình thành một tư duy giám sát mới cho Quốc khóa XVI. Đó là giám sát để kiến tạo phát triển; giám sát vì hiệu lực quản trị quốc gia và cao nhất là phục vụ nhân dân, vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước", ông nhấn mạnh.
