GS Vũ Minh Khương: 'Đừng đo thành công 5G bằng số trạm BTS'

4 時間前 7

Thành công của 5G cần được đo bằng giá trị tạo ra cho nền kinh tế, thay vì chỉ nhìn vào số trạm BTS, vùng phủ hay số thuê bao, theo GS.TS Vũ Minh Khương.

Việt Nam hiện phủ sóng 5G tới 90% dân số, với gần 40.000 trạm phát sóng và hơn 23 triệu thuê bao. Trao đổi với VnExpress bên lề Diễn đàn Đổi mới sáng tạo toàn cầu - VGIC 2026, diễn ra ngày 29-30/7 tại TP HCM, GS.TS Vũ Minh Khương của Trường chính sách công Lý Quang Diệu - Đại học Quốc gia Singapore cho rằng Việt Nam cần biến 5G thành công cụ tạo ra giá trị cho nền kinh tế.

GS.TS Vũ Minh Khương, Trường chính sách công Lý Quang Diệu - Đại học Quốc gia Singapore, tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo toàn cầu - VGIC 2026, ngày 29-30/7 tại TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng

- Việt Nam phủ sóng 5G rất nhanh, tới 90% dân số. Ông đánh giá ra sao về bước tiến này?

- Đây là kết quả của chiến lược "smart follower" - theo sau thông minh, đã được tính toán kỹ từ trước. Ở giai đoạn đầu, một trạm gốc 5G có giá 50.000 USD. Nếu chọn đi đầu về 5G sẽ rất tốn kém.

Việt Nam chờ công nghệ chín muồi mới đầu tư. Khi đó, giá trạm BTS giảm xuống còn 30.000 USD. Nhờ theo sau thông minh, chúng ta phải bỏ chi phí thấp hơn, lại có thể triển khai nhanh chóng. Đây là cách làm rất hay và đúng.

- Số trạm phát sóng và vùng phủ thể hiện gì về mức độ phát triển 5G?

- Sự phát triển của 5G không nên chỉ đánh giá bằng số thuê bao, số trạm BTS hay tỷ lệ vùng phủ sóng. Đó là thước đo cơ bản, cần thiết nhưng chưa đủ.

Quan trọng là 5G tạo ra được bao nhiêu tiền, nâng cao năng suất lao động đến đâu và đem lại lợi ích gì cho nền kinh tế. Sự phát triển 5G nên đo bằng số mạng private 5G, tức mạng dùng riêng, cung cấp dịch vụ kết nối theo thời gian thực.

Cần nhìn vào thực chất của vấn đề. Con số vùng phủ hay thuê bao mới phản ánh việc người dân chuyển sang sử dụng, chưa cho thấy họ sẵn sàng trả thêm tiền hay 5G đã tạo ra giá trị mới.

Lấy ví dụ, ở Singapore, thủ tục nhập cảnh hay xuất cảnh diễn ra trong vài giây, còn tại Việt Nam, nhiều khi mất cả tiếng. 5G và AI cần được ứng dụng để thay đổi những trải nghiệm như vậy. Phải làm sao để ngay khi đặt chân xuống Việt Nam, du khách sẽ thấy Internet rất nhanh, mọi dịch vụ đều thông minh, việc nhập cảnh diễn ra thuận lợi. Chính những cảm nhận đầu tiên đó sẽ tác động đến tâm thức của du khách và nhà đầu tư.

- Như vậy, có thể nói Việt Nam hiện chưa khai thác tốt giá trị của 5G?

- Chúng ta mới ứng dụng 5G ở mức cơ bản, chưa có những "use case" đáng kể. Điều này thể hiện rõ trong các báo cáo quốc tế, khi nhắc tới những trường hợp điển hình, các chuyên gia thường nói về Thái Lan hay Malaysia, thay vì Việt Nam.

So với những nước này, Việt Nam chưa có nhiều mô hình ứng dụng 5G trong khai thác mỏ, quản lý đô thị, điều hành giao thông. Còn nếu so với Trung Quốc, khoảng cách thậm chí rất xa.

Ngoài phát triển hạ tầng, mở rộng vùng phủ và số lượng trạm phát sóng 5G, Việt Nam phải có các mô hình ứng dụng cụ thể, để 5G tạo ra giá trị. Đây là điểm chúng ta cần cải thiện.

- Nhưng đầu tư 5G rất tốt kém, làm thế nào để thực sự tạo ra giá trị?

- Chúng ta thường tư duy theo quỹ đạo cũ, giống như khi đẩy một chiếc xe cút kít nặng hơn, ta chỉ nghĩ xem xe vướng ở đâu để tìm cách gỡ. Trong khi đó, muốn phát triển phải nghĩ đến quỹ đạo mới. Đó là câu chuyện về thay đổi tư duy, không chỉ giải các nút thắt theo nghĩa cơ học.

Phải có cuộc cách mạng về tư duy số, đơn cử như giảm bớt cuộc họp trực tiếp không cần thiết, khuyến khích làm việc từ xa. Tại Singapore, nhiều nơi chỉ làm trực tiếp hai ngày mỗi tuần, còn ba ngày tại nhà, nhưng vẫn vận hành tốt. Còn ở Việt Nam, nhiều người mất cả tiếng di chuyển đến cơ quan rồi lại mất bằng đó thời gian trở về nhà.

Làm trực tuyến sẽ tận dụng được hạ tầng số, giảm phát thải và nâng cao chất lượng sống. Đó là giá trị 5G mang lại. Muốn 5G phát triển tốt, phải sống trên môi trường số, để công nghệ trở thành một phần mặc định, không thể thiếu.

- Sau khi thay đổi tư duy, điều cần làm tiếp theo là gì?

- Việt Nam cần dùng 5G giải quyết những "điểm đau" hiện có, như năng suất lao động và tắc nghẽn giao thông. Chúng ta phải tìm cách ứng dụng 5G vào nhà máy, công xưởng và kho bãi, biến chúng thành nhà máy thông minh, kho thông minh, logistics thông minh. Đây là những lĩnh vực có mức độ tự động hóa cao, nơi 5G phát huy hiệu quả nhờ ưu thế độ trễ thấp, có thể xử lý gần như theo thời gian thực.

5G còn có thể ứng dụng tại sân bay, cảng biển. Trong nông nghiệp cũng vậy, cảm biến IoT có thể thu thập dữ liệu về đất đai, độ ẩm, dinh dưỡng, gửi về trung tâm điều khiển qua mạng 5G. Việc kết hợp 5G với AI vào quản lý giao thông cũng sẽ giúp dự báo ùn tắc.

Việt Nam nên tập hợp kinh nghiệm của thế giới về ứng dụng 5G, làm thành một website để phổ biến rộng rãi. Bên cạnh đó, nhà nước cần có quỹ hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ. Đó phải là một hệ sinh thái đồng bộ, cùng coi 5G như một đòn bẩy lớn cho phát triển.

- Việt Nam nên đặt mình ở đâu trong cuộc đua 5G và các công nghệ mới?

- Việt Nam nên định vị trở thành tâm điểm về ứng dụng 5G. Chúng ta có dân số hơn 100 triệu người, là trung tâm sản xuất của thế giới, có thế mạnh về nông nghiệp, logistics, hàng hải, du lịch... - những lĩnh vực rất phù hợp để ứng dụng 5G.

Trong 5-10 năm tới, AI và hạ tầng mạng viễn thông sẽ cộng hưởng với nhau. Nếu chỉ có mạng lưới viễn thông mà không có hạ tầng AI, sẽ giống như cơ thể khỏe mạnh nhưng bộ não không phát triển. Do đó, ngoài phát triển 5G, Việt Nam cần trở thành trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI của khu vực, thậm chí của thế giới.

Singapore là mô hình để chúng ta học hỏi. Họ luôn sát cánh với các tập đoàn công nghệ lớn, đồng thời tự biến thành trung tâm dữ liệu của khu vực. Việt Nam có đường bờ biển dài và vị trí địa lý thuận lợi, hoàn toàn có thể làm được vai trò này. Chúng ta phải trở thành một cứ điểm của các công nghệ mới.

Tôi hình dung Việt Nam giống như một đội quân rất đông, rất mạnh, có tiềm năng rất lớn, nhưng đang đi theo con đường cũ. Nếu muốn đi nhanh, phải chọn một quỹ đạo cao hơn, một phương thức phát triển hiện đại hơn và một chiếc la bàn tốt hơn để dẫn dắt tới tương lai.

Trọng Đạt