Quan chức Yemen cảnh báo rằng nhóm vũ trang Houthi và Iran đang phối hợp nhằm phong tỏa hai cửa ngõ quan trọng của giao thương hàng hải quốc tế.
"Houthi muốn sao chép mô hình Iran. Điều này sẽ khiến hai eo biển quan trọng, những cửa ngõ để đi vào vùng Vịnh và biển Đỏ, đều bị phong tỏa", Afrah al-Zouba, Ngoại trưởng trong chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, phát biểu tại Đại sứ quán Yemen ở Arab Saudi ngày 27/7.
Ngoại trưởng Zouba cho rằng Houthi đang hành động ngày càng quyết liệt hơn vì cộng đồng quốc tế "chưa có phản ứng đủ mạnh" với các hoạt động của nhóm vũ trang trong khu vực, lưu ý các động thái của Houthi diễn ra "theo cùng nhịp điệu" với chính sách từ Iran. "Họ tự tin sẽ kiểm soát được biển Đỏ", bà nhận định.
Tàu hàng True Confidence bị lực lượng Houthi tập kích gần vịnh Aden vào tháng 3/2024. Ảnh: AFP
Theo Ngoại trưởng Zouba, đặc điểm địa lý của Yemen khiến bất kỳ bên nào kiểm soát khu vực phía tây nước này đều có thể tạo ảnh hưởng lớn đến hoạt động hàng hải qua eo biển Bab al-Mandeb. Tuyến hàng hải chiến lược này nối biển Đỏ với vịnh Aden và Ấn Độ Dương, ảnh hưởng khoảng 30% lưu lượng container thế giới và 12-15% tổng thương mại toàn cầu.
Theo hãng phân tích Kpler, lưu lượng tàu thuyền qua biển Đỏ đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng qua, với chỉ 11 tàu chở hàng đi qua tuyến đường này trong ngày 27/7.
Ngoại trưởng Zouba cho biết chính phủ Yemen đã sẵn sàng cho mọi khả năng leo thang xung đột. Giao tranh giữa lực lượng chính phủ và Houthi vẫn diễn ra hàng ngày tại nhiều khu vực, song chưa bên nào mở chiến dịch tấn công quy mô lớn.
Vị trí biển Đỏ và khu vực lực lượng Houthi kiểm soát tại Yemen. Đồ họa: Conversation
Houthi là nhóm vũ trang nằm trong Trục Kháng chiến do Iran hậu thuẫn. Nhóm này kiểm soát thủ đô Sanaa và khu vực rộng lớn ở tây bắc Yemen, đối đầu với chính phủ được quốc tế công nhận kể từ năm 2014.
Liên quân do Arab Saudi dẫn đầu hồi năm 2015 can thiệp vào nội chiến tại Yemen nhằm chống lại Houthi. Hầu hết các cuộc giao tranh lớn chấm dứt sau lệnh đình chiến đạt được hồi năm 2022.
Tuy nhiên, thỏa thuận này đã sụp đổ sau khi Houthi cáo buộc Arab Saudi tấn công sân bay quốc tế ở thủ đô Sanaa và tập kích sân bay đối phương để trả đũa. Nhóm vũ trang ngày 20/7 tuyên bố cấm vận hàng hải với Arab Saudi để đáp trả việc Riyadh "phong tỏa các cảng và sân bay" ở Yemen.
Houthi ngày 23/7 thông báo đã tấn công hai tàu dầu của Arab Saudi ở biển Đỏ, khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa "giáng đòn trừng phạt quân sự nặng nề" vào nhóm vũ trang và Iran nếu hành động trên tái diễn.
Thanh Danh (Theo AFP, Al Jazeera, Hill)
