Savan 1: 25 năm kiến tạo giá trị từ một tài sản hạ tầng xuyên biên giới

16 tháng kiến tạo, 25 năm vận hành

Tháng 8, trên những thung lũng phía nam Savannakhet, hàng chục tua-bin của Nhà máy điện gió Savan 1 vẫn quay đều trong những đợt gió Lào. Từ độ cao gần 200 m, dòng điện được tạo ra rồi truyền qua tuyến đường dây 220 kV xuyên biên giới để hòa vào hệ thống điện Việt Nam.

Ít ai biết rằng toàn bộ quá trình phát triển dự án, từ hoàn thiện pháp lý, xây dựng nhà máy đến đầu tư tuyến truyền tải riêng, chỉ diễn ra trong khoảng 16 tháng - tốc độ hiếm thấy đối với một dự án điện gió quy mô lớn tại Đông Nam Á, theo đại diện T&T.

Tuy nhiên, 16 tháng xây dựng chỉ là điểm khởi đầu. Theo hợp đồng tô nhượng được Chính phủ Lào cấp, Savan 1 sẽ vận hành trong 25 năm.

Ở giai đoạn 1, với công suất 300 MW, nhà máy cung cấp khoảng 900 triệu kWh điện mỗi năm, tương đương gần 2,5 triệu kWh mỗi ngày. Đến quý 4-2027, giai đoạn 2 dự kiến hoàn thành, nâng tổng công suất lên 495 MW, đưa sản lượng điện lên khoảng 1,4 tỉ kWh mỗi năm.

Theo EVN, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu của Việt Nam năm 2025 đạt 322,8 tỉ kWh. Khi vận hành toàn bộ, Savan 1 sẽ đóng góp lượng điện tương đương khoảng 0,43% sản lượng điện cả nước.

Trong suốt 25 năm khai thác, Savan 1 dự kiến tạo ra khoảng 35 tỉ kWh điện, tương đương gần 40 ngày tiêu thụ điện của Việt Nam theo quy mô năm 2025.

T&T cho biết sau 7 tháng vận hành thương mại, Savan 1 ghi nhận khoảng 36,5 triệu USD doanh thu. Riêng giai đoạn 1 có thể tạo doanh thu khoảng 62,5 triệu USD mỗi năm. Khi toàn bộ dự án hoàn thành vào năm 2027, doanh thu dự kiến đạt khoảng 97,3 triệu USD/năm, tương đương hơn 2,43 tỉ USD trong toàn bộ vòng đời dự án, cao gấp gần 3,2 lần tổng vốn đầu tư khoảng 768 triệu USD.

Với quy mô đầu tư lớn, thời gian khai thác dài và dòng tiền ổn định, Savan 1 mang đầy đủ đặc trưng của một tài sản hạ tầng dài hạn.

Sau 16 tháng xây dựng, Savan 1 bước vào hành trình vận hành 25 năm. Với tổng vốn đầu tư khoảng 768 triệu USD, dự án được kỳ vọng tạo hơn 2,43 tỉ USD doanh thu và trở thành một tài sản hạ tầng xuyên biên giới có giá trị lâu dài.

Từ thủy điện đến hành lang năng lượng xanh

Theo các chuyên gia năng lượng, để thấy rõ hơn vị trí của Savan 1, cần nhìn lại hành trình hợp tác năng lượng giữa Việt Nam và Lào trong hơn hai thập kỷ qua.

Đầu những năm 2000, khi nhu cầu điện của Việt Nam tăng nhanh, nhiều doanh nghiệp trong nước bắt đầu đầu tư các dự án thủy điện tại Lào. Những nhà máy như Xekaman 1, Xekaman 3, Xeset hay Nam Mo đã góp phần hình thành hành lang điện năng đầu tiên giữa hai quốc gia.

Hơn 10 năm trở lại đây, bức tranh năng lượng dần thay đổi. Tiềm năng thủy điện không còn dồi dào, trong khi yêu cầu giảm phát thải và phát triển bền vững ngày càng lớn. Hợp tác năng lượng Việt Nam - Lào cũng chuyển hướng sang các nguồn năng lượng tái tạo.

Xu hướng này càng rõ nét sau mùa hè năm 2023, khi miền Bắc đối mặt với tình trạng thiếu điện do nắng nóng kéo dài. Yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng liên kết khu vực và bảo đảm an ninh năng lượng trở nên cấp thiết hơn.

Quy hoạch điện VIII và bản điều chỉnh tiếp tục xác định chủ trương khai thác nguồn điện ngoài lãnh thổ, đồng thời phát triển năng lượng tái tạo làm nền tảng cho hệ sinh thái công nghiệp năng lượng.

Trong bối cảnh đó, Savan 1 trở thành một trong những dự án tiêu biểu cho xu hướng phát triển năng lượng tái tạo xuyên biên giới giữa Việt Nam và Lào.

Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm đánh giá Savan 1 là một trong những dự án năng lượng tái tạo xuyên biên giới tiêu biểu, góp phần hiện thực hóa mục tiêu gia tăng nhập khẩu điện theo Hiệp định giữa hai Chính phủ Việt Nam – Lào. Đồng thời, dự án cũng khẳng định vai trò ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân trong các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Một mắt xích trong chiến lược năng lượng dài hạn

Theo T&T, nếu vận hành đúng kế hoạch, những tua-bin của Savan 1 sẽ tiếp tục quay đến khoảng năm 2050, gần như đồng hành với lộ trình hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Nhìn từ góc độ này, Savan 1 không chỉ là một dự án điện gió xuyên biên giới mà còn là một mắt xích trong chiến lược đầu tư dài hạn của T&T Group.

Đến nay, T&T Group đã đầu tư và phát triển danh mục năng lượng với tổng công suất lũy kế gần 2.900 MW, đồng thời đặt mục tiêu nâng quy mô lên 25-30 GW vào năm 2035.

Trong 25 năm tới, dòng vốn đầu tư 768 triệu USD tại Savannakhet sẽ tiếp tục được chuyển hóa thành điện năng và nguồn lực cho phát triển. Từ một dự án điện gió, Savan 1 đang dần trở thành mắt xích trong hành lang năng lượng xanh giữa Việt Nam và Lào, đồng thời là một phần trong chiến lược phát triển năng lượng dài hạn của T&T Group.