Thanh toán trong kỷ nguyên số: Củng cố niềm tin - 'hạ tầng vô hình'

Kẻ gian thường tạo thông báo về tài khoản bất thường, yêu cầu xác thực sinh trắc học, nộp phạt giao thông... để dẫn dụ người dùng truy cập đường link giả mạo nhằm chiếm quyền kiểm soát tài khoản để chuyển tiền.

Dẫn dụ người dùng bằng nhiều thủ đoạn

Đầu tháng 6, cơ quan công an tại nhiều địa phương liên tiếp đưa ra cảnh báo về các thủ đoạn, chiêu trò của tội phạm mạng. Theo đó, Công an tỉnh Quảng Ninh cảnh báo tình trạng giả mạo tin nhắn từ ngân hàng, cơ quan nhà nước và các tổ chức uy tín nhằm đánh cắp thông tin, chiếm đoạt tài sản.

Tại Đà Nẵng, lực lượng chức năng phát hiện website dichvuconghanhchinh.com có giao diện gần giống Cổng dịch vụ công quốc gia nhằm đánh lừa người dùng.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) - cho rằng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), gian lận ngày càng tinh vi, có tổ chức và có khả năng mở rộng nhanh.

Các rủi ro như giả mạo khuôn mặt, giọng nói, hình ảnh bằng công nghệ AI; giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước; lừa lấy thông tin đăng nhập, thao túng tâm lý người dùng hay phát tán mã độc... không chỉ nhắm vào hệ thống mà còn khiến người dùng tự thực hiện các giao dịch chuyển tiền.

Phát biểu tại phiên họp về chuyển đổi số, công nghệ ngành ngân hàng ngày 19-6, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn nhấn mạnh an ninh mạng và an toàn dữ liệu là yêu cầu bắt buộc, xuyên suốt trong quá trình chuyển đổi số của ngành ngân hàng.

Thống đốc chỉ đạo các đơn vị chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và ứng phó kịp thời với rủi ro; tăng cường giám sát giao dịch bất thường, phòng chống gian lận trực tuyến và bảo vệ thông tin khách hàng. Các ngân hàng cũng cần thường xuyên rà soát, kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn của hệ thống; bảo đảm sao lưu dữ liệu và khả năng vận hành liên tục.

Để thúc đẩy thanh toán số, ông Tuấn cho biết Ngân hàng Nhà nước xác định niềm tin là "hạ tầng vô hình", có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số.

Số hóa giao dịch, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng

Ông Nguyễn Thanh Tùng - Chủ tịch Vietcombank - cho biết 99% giao dịch của khách hàng cá nhân được thực hiện trên kênh số. Nếu tính cả khách hàng tổ chức, tỉ lệ này đạt trên 90%.

Khi giao dịch chuyển lên môi trường số, các ngân hàng không chỉ mở rộng tiện ích mà còn phải thiết kế trải nghiệm đơn giản, an toàn và phù hợp với từng nhóm khách hàng. Vietcombank cho biết đã phát triển các giao diện riêng cho người trẻ, người cao tuổi và các nhóm khách hàng khác.

Mới đây, Vietcombank giành giải vàng tại ASEAN Digital Awards 2026, hạng mục Đổi mới sáng tạo số, với sản phẩm VCB Tablet. Nền tảng này giúp chuyển đổi mô hình quầy giao dịch truyền thống sang quầy giao dịch di động, không giấy tờ. Thông qua VCB Tablet, cán bộ ngân hàng có thể hỗ trợ khách hàng mở CIF, mở tài khoản, đăng ký ngân hàng số, phát hành thẻ ghi nợ và thực hiện nhiều dịch vụ khác ngoài điểm giao dịch cố định.

Tại Agribank, bà Từ Thị Kim Thanh - thành viên Hội đồng thành viên Agribank - cho biết ngân hàng đang tái thiết kế quy trình nghiệp vụ theo hướng đơn giản hóa, tinh gọn và thuận tiện hơn cho người dùng.

Theo bà Thanh, dữ liệu số giúp Agribank hiểu rõ hành vi, nhu cầu của từng phân khúc khách hàng, từ đó thiết kế các sản phẩm tài chính cá nhân hóa và đưa dịch vụ ngân hàng gần hơn với hoạt động kinh doanh, sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Mở rộng thanh toán bằng mã QR

Theo ông Nguyễn Đăng Hùng - Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam (NAPAS), sự phát triển của VietQR trong chuyển tiền nhanh đã tạo nền tảng để mở rộng thanh toán bằng mã QR.

NAPAS hiện triển khai hai nhóm dịch vụ trọng tâm gồm VietQRPay cho thanh toán nội địa và VietQRGlobal cho thanh toán xuyên biên giới. Ông Hùng nhận định thanh toán QR không chỉ giúp giao dịch nhanh chóng, thuận tiện mà còn cung cấp dữ liệu giao dịch, giúp ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp hiểu rõ hơn nhu cầu khách hàng để phát triển sản phẩm, dịch vụ phù hợp.

Mới đây Sacombank đã chính thức triển khai tính năng "Chấp nhận thanh toán thẻ Visa" được tích hợp ngay trên Sacombank Pay, giúp người sử dụng ứng dụng có thể nhận thanh toán từ thẻ mà không cần lắp đặt thiết bị POS.

Không chỉ mang lại trải nghiệm thanh toán nhanh chóng và an toàn, tiền bán hàng sẽ được ghi nhận vào tài khoản người bán trong thời gian thực - giúp việc quản lý doanh thu, phân tích hiệu quả kinh doanh và hoàn tiền cho khách hàng khi cần trở nên dễ dàng, minh bạch và chuyên nghiệp hơn.

Đặc biệt, với quy mô hoạt động của các cửa hàng, hộ kinh doanh nhỏ hoặc cá nhân kinh doanh tự do - những đối tượng chủ yếu nhận thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản - tính năng "Chấp nhận thanh toán thẻ Visa" sẽ giúp đa dạng hóa hình thức thanh toán và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Eximbank cũng đẩy mạnh giải pháp quản lý dòng tiền cho hộ kinh doanh nhằm hỗ trợ khách hàng vận hành thuận tiện hơn và từng bước chuyển đổi sang mô hình kinh doanh số. Thông qua nền tảng Eximbank EBiz, chủ hộ có thể thực hiện chuyển khoản, thanh toán và quản lý dòng tiền mọi lúc, mọi nơi trên một hệ thống dễ sử dụng và bảo mật.

Đi kèm là thiết bị Soundbox với khả năng thông báo biến động số dư bằng giọng nói theo thời gian thực, giúp người bán nắm bắt giao dịch ngay khi phát sinh, hạn chế sai sót và hỗ trợ việc bán hàng hiệu quả hơn, đặc biệt trong những thời điểm bận rộn.

Trong khi đó, Techcombank cho hay nhóm khách hàng hộ kinh doanh là nhóm đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc kinh tế Việt Nam nhưng từ lâu gặp nhiều hạn chế trong tiếp cận tín dụng do thiếu dữ liệu tài chính chuẩn hóa.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phương pháp đánh giá truyền thống, ngân hàng xây dựng những tập dữ liệu mới từ hình ảnh cửa hàng, lưu lượng khách, mức độ hoạt động và nhiều tín hiệu khác để hỗ trợ đánh giá rủi ro. Theo đó, AI trong trường hợp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn mở rộng khả năng phục vụ những nhóm khách hàng trước đây rất khó tiếp cận.