Rất nhiều dự án tái định cư ở TP.HCM đang bị hoang hóa do không còn nhu cầu sử dụng, không phù hợp vị trí hoặc không đạt hiệu quả trong việc bố trí tái định cư - Ảnh: NGỌC HIỂN
Theo số liệu khảo sát của Sở Xây dựng TP.HCM, trên địa bàn thành phố hiện có hơn 1,6 triệu người đang ở trong 629.083 phòng trọ hoặc nhà ở riêng lẻ kết hợp cho thuê.
Trong đó, nhà trọ độc lập đang giải quyết chỗ ở cho gần 710.000 người. Riêng mô hình nhà ở riêng lẻ kết hợp cho thuê đang tiếp nhận hơn 900.000 người.
Riêng loại hình nhà ở cho thuê tại TP.HCM hiện có 72.581 phòng/căn. Còn số căn nhà ở xã hội cho thuê hiện chỉ đạt hơn 10.000 căn.
Sở Xây dựng đánh giá hệ thống hành lang pháp lý về phát triển nhà ở cho thuê hiện nay vẫn chưa đầy đủ.
Các cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh để khuyến khích phát triển quỹ nhà ở cho thuê quy mô lớn, dẫn đến việc thiếu hụt nguồn cung trầm trọng so với nhu cầu thực tế.
Trước thực trạng nhu cầu nhà ở tăng cao nhưng quỹ đất và nguồn vốn còn hạn hẹp, một trong những giải pháp trọng tâm được Sở Xây dựng thống nhất đưa dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê vào loại dự án cấp bách.
Để phát triển và hoàn thành mục tiêu của chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021 - 2030, Sở Xây dựng đề xuất chuyển đổi công năng từ nhà ở phục vụ tái định cư sang nhà ở xã hội cho thuê.
Báo cáo nêu rõ các dự án nhà ở tái định cư hoặc quỹ nhà thuộc tài sản công vốn được xây dựng để phục vụ tái định cư nhưng nay không còn nhu cầu sử dụng, không phù hợp vị trí hoặc không đạt hiệu quả trong việc bố trí tái định cư.
Theo thống kê của Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng, tính đến đầu tháng 6-2026, đơn vị này đang quản lý 10.449 căn hộ tái định cư. Tuy nhiên, hiện vẫn còn đến 8.182 căn hộ chưa bố trí sử dụng.
Mục tiêu 181.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030
Báo cáo của Sở Xây dựng cũng nêu rõ quyết tâm của TP.HCM trong việc thực hiện đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2030 của Chính phủ.
Trong giai đoạn 2021-2025, TP.HCM đã hoàn thành khoảng 17.902 căn nhà, đạt 98% chỉ tiêu được giao. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu thực tế, trong 5 năm tới (2026 - 2030), thành phố đặt mục tiêu phải phát triển thêm 181.257 căn nhà ở xã hội, gấp 10 lần kết quả đạt được của giai đoạn trước.
Để đạt được con số khổng lồ này, bên cạnh việc tận dụng nhà tái định cư, TP.HCM kiến nghị hàng loạt giải pháp đột phá rút ngắn quy trình đầu tư bằng việc áp dụng quy trình "luồng xanh" để cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến nhà ở xã hội.
Hỗ trợ lãi suất cho vay từ ngân sách (vốn ủy thác qua HFIC) và kiến nghị gói tín dụng ưu đãi riêng cho nhà ở xã hội cho thuê với lãi suất khoảng 3-4%/năm trong thời hạn 30 năm.
Cùng đó, thành phố sẽ xác định và bổ sung thêm khoảng 1.000ha đất để phát triển nhà ở xã hội đến năm 2040, nâng tổng quỹ đất dành cho phân khúc này lên khoảng 1.740ha.
Việc hiện thực hóa các đề xuất này không chỉ giúp giải bài toán lãng phí nhà tái định cư mà còn là "phao cứu sinh" cho hàng triệu người lao động đang khao khát một chốn an cư lạc nghiệp tại đô thị lớn nhất nước.
