Nguồn hình ảnh, Getty Images
Được đăng 6 phút trước
Thời gian đọc: 4 phút
Việt Nam đang gần chốt xong một hợp đồng mua máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến Yakovlev Yak-130M, theo một quan chức cấp cao trong ngành công nghiệp Nga.
Nếu thành công, đây sẽ là hợp đồng xuất khẩu đầu tiên phiên bản cải tiến (M) của dòng máy bay này, theo thông tin trên website của Aviation Week hôm 27/7.
Ông Andrei Soynov, Giám đốc Nhà máy Hàng không Irkutsk, cho biết công ty này sắp đạt được hợp đồng cung cấp 18 máy bay huấn luyện Yak-130M cho Việt Nam.
Quân đội Việt Nam có truyền thống sử dụng vũ khí, khí tài của Liên Xô và Nga, bao gồm chiến đấu cơ, tàu mặt nước, tàu ngầm và nhiều trang thiết bị khác.
Tuy nhiên, sau khi Nga tấn công Ukraine và gặp khó khăn trong đảm bảo nguồn cung, Việt Nam đang từng bước đa dạng hóa đối tác quốc phòng.
Reuters cho biết Việt Nam đang tìm kiếm nguồn cung từ Mỹ, Israel, Hàn Quốc, Ấn Độ và các nước châu Âu, trong bối cảnh việc tiếp tục mua vũ khí Nga gặp thêm khó khăn do các lệnh trừng phạt liên quan đến cuộc chiến Ukraine.
Hợp đồng mua vũ khí lớn của Nga gần nhất được biết đến công khai là thương vụ Việt Nam mua 12 máy bay Yak-130 trị giá khoảng 350 triệu USD hồi năm 2019.
Được thiết kế để huấn luyện phi công lái các máy bay chiến đấu tiên tiến, Yak-130 cũng có thể được trang bị các loại vũ khí không đối đất, bao gồm tên lửa và bom dẫn đường.
Trong vài năm qua, đã có hai sự cố liên quan đến máy bay Yak-130 xảy ra tạ Việt Nam.
Hồi tháng 11/2024, một máy bay huấn luyện Yak-130 của quân đội Việt Nam đã rơi sau khi không bung được càng, hai phi công bung dù thoát hiểm an toàn.
Tháng 1/2026, Bộ Quốc phòng Việt Nam xác nhận một chiếc Yak-130 rơi trong khi huấn luyện tại Đắk Lắk, phi công kịp nhảy dù thoát nạn.
Các máy bay trong hợp đồng mới của Việt Nam với Nga là loại máy bay được nâng cấp, phiên bản Yak-130M, vừa được phía Nga thử nghiệm.
Theo Defense Watch, chương trình phát triển máy bay huấn luyện chiến đấu hiện đại hóa Yak-130M của Nga đã bước sang giai đoạn thử nghiệm mới.
Ba máy bay nguyên mẫu hiện đang được thử nghiệm trước khi dự kiến bắt đầu bàn giao các máy bay sản xuất hàng loạt từ cuối năm 2028, theo các quan chức tại Nhà máy Hàng không Irkutsk.
Thời gian dự kiến này được ông Vitaly Yelagin, Giám đốc phụ trách sản xuất của Nhà máy Hàng không Irkutsk, công bố khi Tổng thống Nga Vladimir Putin tới thăm cơ sở này hôm 24/7/2026.
Ông Putin cũng xem xét nguyên mẫu của máy bay Yak-130M được nâng cấp tại đây, theo thông tin trên website Điện Kremlin ngày 24/7/2026.
Nếu quá trình thử nghiệm diễn ra theo đúng kế hoạch, việc bàn giao các máy bay sản xuất hàng loạt dự kiến sẽ bắt đầu trong nửa cuối năm 2028.
Yak-130M là bước phát triển lớn tiếp theo của dòng Yak-130, vốn đã được sử dụng làm máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến chủ lực của Nga trong hơn một thập niên.
Trong khi vẫn giữ vai trò chính là máy bay huấn luyện phi công tiêm kích trước khi chuyển sang máy bay chiến đấu, gói nâng cấp bổ sung các hệ thống trên máy bay mới, nhằm mô phỏng tốt hơn môi trường tác chiến của các máy bay chiến đấu thế hệ 4 và thế hệ 5 hiện đại.
Yak-130M được kỳ vọng có thể thực hiện đào tạo phi công tiêm kích nâng cao, tấn công mặt đất, trinh sát, không kích hạng nhẹ.
Việc kết hợp khả năng huấn luyện và chiến đấu cho phép các nước sử dụng Yak-130M để đào tạo phi công trong thời bình, đồng thời triển khai máy bay cho các nhiệm vụ chiến đấu khi cần thiết.
Những máy bay huấn luyện tiên tiến như Yak-130M cho phép phi công học viên làm quen với hệ thống điện tử hàng không phức tạp, quy trình tác chiến và cách sử dụng vũ khí trước khi chuyển sang các phi đội tác chiến.
