Khép kín hệ thống công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững

Sự kiện thu hút nhiều chuyên gia, nhà khoa học và đơn vị liên quan báo cáo, đánh giá về hiệu quả quản lý vận hành công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé phục vụ sản xuất nông - lâm - thủy sản; đề xuất phương án cơ cấu sản xuất nông - lâm - thủy sản trên cơ sở quy hoạch sử dụng đất và đánh giá thích nghi đất đai; đề xuất điều chỉnh quy trình vận hành công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé nâng cao hiệu quả khai thác, gắn liền với phát triển bền vững.

Khép kín cống để tối ưu kiểm soát mặn

Ông Đoàn Quốc Hùng - Phó chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh An Giang - cho biết sau khi cống Cái Lớn - Cái Bé đưa vào vận hành đã kiểm soát mặn, điều tiết nước, bảo vệ vùng sản xuất lúa, thủy sản của người dân.

Tuy nhiên quy trình vận hành cống âu thuyền Vàm Bà Lịch (xã Châu Thành) chưa có nên An Giang đề xuất cấp thẩm quyền bổ sung vận hành cống âu thuyền Vàm Bà Lịch đồng bộ với cống Cái Lớn - Cái Bé để kiểm soát mặn, điều tiết nước.

Ngoài ra bổ sung kinh phí để đắp đập hai bờ An Biên, Châu Thành cao lên, hạn chế ngập úng, ổn định sản xuất cho người dân ở ngoài khu vực cống Cái Lớn - Cái Bé.

"Trong quá trình vận hành đóng cống kiểm soát mặn, điều tiết nước, địa phương cần thông báo đến người dân không vứt rác thải xuống kênh sông rạch, hạn chế gây ô nhiễm môi trường nước", ông Hùng nói.

Ông Trương Văn Phương - Phó chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau - thông tin hiện nay quy hoạch của Cà Mau cũng đưa vào khai thác cống âu thuyền Tắc Thủ, cống Sông Trẹm và 28 cống dọc theo Chắc Băng, vừa đảm bảo tháo nước mặn trong mùa khô và dẫn nước ngọt vào mùa mưa, phục vụ sản xuất cho người dân.

"Chúng tôi kiến nghị cần sớm triển khai xây dựng cống Xẻo Chích để kiểm soát mặn tốt hơn và không lấn sâu vào nội đồng.

Các công trình cống khép kín, kết hợp quan trắc nước tự động và điều chỉnh lại quy trình vận hành sẽ phát huy tối ưu tác dụng kiểm soát mặn, điều tiết nước, bảo vệ sản xuất lúa, thủy sản ở địa phương" ông Phương nêu rõ.

Hoàn thiện quy trình vận hành công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé ra sao?

PGS.TS Đoàn Doãn Tuấn - Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á - chia sẻ hệ thống công trình thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé giai đoạn 1 đã phát huy hiệu quả trong việc kiểm soát mặn, ổn định sản xuất nông nghiệp, thủy sản cho vùng hưởng lợi khoảng 384.120ha ở vùng bán đảo Cà Mau.

Đến nay việc kiểm soát mặn ở Xẻo Quao, Kim Quy và Bắc Hồng Dân vẫn chưa đáp ứng và có lúc độ mặn còn cao do công trình cống chưa được đầu tư khép kín đồng bộ.

"Cần khép kín hệ thống công trình vùng hưởng lợi, đặc biệt là các cụm cống Cà Mau, An Biên 1, An Biên 2 và An Minh. Địa phương và đơn vị liên quan phối hợp vận hành giữa hệ thống Cái Lớn - Cái Bé với hệ thống Quản Lộ - Phụng Hiệp và khu vực Bắc Hông Dân", PGS.TS Đoàn Doãn Tuấn góp ý.

"Định hướng điều chỉnh quy trình vận hành hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé (giai đoạn đến năm 2030), cần duy trì hiện trạng sản xuất thủy sản mặn - lợ ở các vùng giáp biển, giữ ổn định mô hình tôm - lúa và củng cố khả năng vận hành công trình thủy lợi nội đồng để hỗ trợ kiểm soát mặn. 

Địa phương phải hoàn thiện hệ thống điện vận hành cho các cống An Minh - An Biên để tăng tính chủ động", Th.S Nguyễn Đăng Luân - Viện Khoa học thủy lợi miền Nam - đề xuất.

GS.TS Nguyễn Tuấn Anh - Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á - đánh giá những đề tài nghiên cứu góp phần cho quản lý và vận hành hệ thống thủy lợi Cái Lớn - Cái Bé hiệu quả và thành công kiểm soát được vùng sinh thái ngọt, ổn định sản xuất; đưa ra được cơ cấu cây trồng toàn diện từ cây lúa cho đến thủy sản.

Hiện nay quan trọng nhất là tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành hệ thống thủy lợi cống Cái Lớn - Cái Bé.

"Chúng ta còn có 5 cụm công trình nữa ở ngoài bờ biển giải quyết vấn đề khép kín. Tôi nghĩ rằng khi bộ, ngành có chủ trương đầu tư dự án hoàn thiện các cụm công trình trên sẽ là hướng đi rất tích cực và hoàn toàn chủ động giải quyết vấn đề về nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp hiệu quả, bền vững", GS.TS Nguyễn Tuấn Anh nói.