Phần phía bắc của biển Caspi đang dần biến mất - Ảnh: NEWSBASE
Theo nghiên cứu quốc tế mới công bố trên tạp chí Earth's Future, diện tích mặt nước của biển Caspi đã giảm tới 23.858km² kể từ năm 1995, đồng thời mực nước hạ khoảng 2m.
Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân chủ yếu không phải do biến đổi khí hậu mà là những can thiệp ngày càng mạnh của con người vào hệ thống sông ngòi cung cấp nước cho biển.
Biển Caspi nằm ở ranh giới giữa châu Âu và châu Á, có bờ biển tiếp giáp với năm quốc gia gồm Nga, Kazakhstan, Turkmenistan, Azerbaijan và Iran. Dù hoàn toàn không thông ra đại dương, vùng nước này vẫn được gọi là "biển" do diện tích khổng lồ và độ mặn cao.
Trong nhiều năm, giới nghiên cứu vẫn chưa thể xác định chính xác lý do khiến biển Caspi liên tục thu hẹp.
Để giải quyết câu hỏi này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu vệ tinh kết hợp với các phép đo lưu lượng sông nhằm theo dõi sự thay đổi của nguồn nước đổ vào biển Caspi, theo trang IFLScience ngày 23-6.
Kết quả cho thấy lượng mưa trong khu vực gần như không đổi kể từ giữa thập niên 1990, thời điểm mực nước biển Caspi bắt đầu giảm mạnh. Ở một số nơi, lượng mưa thậm chí có xu hướng tăng lên.
Khoảng 80% lượng nước của biển Caspi đến từ lưu vực sông Volga ở Nga - vốn ghi nhận lượng mưa tăng lên trong những thập niên gần đây.
Các nhà nghiên cứu cho biết nhiệt độ gia tăng và hiện tượng bốc hơi mạnh hơn do biến đổi khí hậu chỉ giải thích được chưa đến 40% lượng nước đã mất. Phần còn lại bắt nguồn từ việc dòng chảy của sông Volga suy giảm đáng kể.
Theo nghiên cứu, ngày càng có nhiều đập và hồ chứa được xây dựng dọc sông Volga, trong khi một phần lớn lưu lượng nước bị chuyển hướng để phục vụ nông nghiệp và công nghiệp.
Chính sự suy giảm nguồn nước từ con sông này được xác định là yếu tố quan trọng nhất khiến biển Caspi ngày càng cạn đi.
Nhóm nghiên cứu cảnh báo rằng nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở môi trường.
Biển Caspi là mắt xích quan trọng của nhiều tuyến giao thông và thương mại quốc tế. Chẳng hạn, biển Caspi đóng vai trò quan trọng trong Hành lang thương mại Bắc - Nam của Nga cũng như sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc.
Mực nước tiếp tục suy giảm có thể khiến tàu thuyền phải giảm tải trọng, làm tăng chi phí nạo vét và gây khó khăn trong việc duy trì hoạt động của các cảng biển.
Vì vậy các nhà khoa học cho rằng việc bảo vệ biển Caspi không chỉ là vấn đề môi trường, mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với an ninh hàng hải và thương mại của cả khu vực Á - Âu.
