Câu hỏi tóm tắt bài đọc, suy luận, điền câu hay thành ngữ khó là những "bẫy" chặn điểm 9, 10 trong đề thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT, đòi hỏi thí sinh bình tĩnh và có chiến thuật.
Các giáo viên nhận định bài thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT hiện nay, đặc biệt những câu hỏi phân loại cao, kiểm tra rất kỹ khả năng đọc hiểu văn bản, phân tích, suy luận, xử lý ngôn ngữ của học sinh, thay vì thiên về đánh đố kiến thức.
Cô Hương Fiona (Nguyễn Thanh Hương), giáo viên hệ thống HOCMAI, nhận định các câu hỏi mang tính phân loại cao thường rơi vào bài đọc hiểu 10 câu, với các chủ đề mang tính thời sự hay một vấn đề mà học sinh không mấy quen thuộc.
Đáng chú ý là câu hỏi tóm tắt nội dung cả bài với các phương án dài, nhiều thông tin và từ vựng khó, hoặc các câu hỏi suy luận, chẳng hạn như nhóm ba câu hỏi cuối trong bài đọc "greenwashing" của đề thi tốt nghiệp năm 2025.
Ở bài này, thầy Trần Ngọc Hữu Phước, giáo viên tiếng Anh trường THPT Bùi Thị Xuân, TP HCM, lưu ý nhiều em có thói quen tìm những từ giống hệt trong bài rồi chọn đáp án. Tuy nhiên, các câu phân loại cao lại thường diễn đạt bằng những cách khác hoàn toàn. Học sinh cần tập trung vào ý nghĩa thay vì hình thức của câu chữ.
Đối với câu hỏi suy luận, rất hiếm khi đáp án nằm nguyên vẹn ở một dòng nào đó trong bài đọc. Thí sinh phải kết nối nhiều thông tin rải rác để đưa ra kết luận hợp lý nhất. Còn với câu hỏi về ý chính, sai lầm phổ biến là chọn đáp án chỉ phản ánh một chi tiết nhỏ hoặc thêm vào những điều tác giả không hề đề cập.
Một dạng bài khác thách thức với học sinh là điền cụm từ hoặc câu vào đoạn văn. Cô Hương lấy ví dụ ở câu 3, 5 trong mã đề 1101 năm trước, các phương án được thiết kế chứa thông tin dài, lối viết lắt léo.
Theo thầy Phước, đây là dạng bài khó nhất trong đề, vì tổng hợp nhiều kỹ năng: ngữ pháp, từ vựng, đọc hiểu và cảm nhận về mạch văn. Nhiều học sinh chăm học ngữ pháp nhưng vẫn làm sai vì chỉ nhìn vào chỗ trống mà quên đọc toàn bộ đoạn văn.
Thầy cho rằng học sinh không nên vội nhìn vào bốn đáp án, mà đọc hết đoạn văn để hiểu tác giả đang nói về vấn đề gì, lập luận đang phát triển theo hướng nào. Sau đó, quay lại phân tích chức năng của chỗ trống, xem nó đang giải thích, bổ sung, đưa ví dụ hay thể hiện sự đối lập.
Sau khi loại bớt các phương án sai về ngữ pháp, nên thử đọc liền mạch cả câu trước, đáp án và câu sau. Nếu thấy trôi chảy, tự nhiên, khả năng cao đó là đáp án đúng.
Dạng tiếp theo có thể khiến nhiều học sinh giỏi mất điểm là sắp xếp hội thoại, email hoặc đoạn văn. Thầy Phước cho hay nhiều học sinh thấy những câu có nội dung quen thuộc rồi ghép theo cảm tính, trong khi đề lại cài những "chiếc bẫy" rất nhỏ ở các từ nối hoặc ở mối quan hệ ý nghĩa giữa các câu. Chỉ cần đặt sai vị trí một câu, cả đoạn văn sẽ mất tính logic.
Khi gặp dạng này, thầy Phước lưu ý điều quan trọng nhất là tìm được câu mở đầu và câu kết thúc, sau đó lần theo các dấu hiệu liên kết như however, therefore, instead, then, finally... Nhiều khi chỉ một đại từ như this, these hay that cũng đủ để xác định câu nào phải đứng trước.
Cuối cùng là các câu hỏi trực tiếp về từ vựng, cụm từ cố định, giới từ hay thành ngữ khó. Theo cô Hương, thí sinh cần một chút "may mắn" để từng gặp, học, nhớ được từ này, hay dự đoán chính xác và hoàn thành bài thi của mình một cách "hoàn hảo". Đây có thể là những câu như câu số 40 trong mã đề 1101.
Gặp từ lạ, khó trong bài thi là việc thường xuyên, thí sinh không cần quá bận tâm nếu từ đó không ảnh hưởng quá nhiều đến câu hỏi. Nhưng nếu đó là một phần then chốt của câu/bài, cô Hương khuyên thí sinh bình tĩnh, cố gắng tìm cách để hiểu và đoán nghĩa.
Thông thường, bài đọc sẽ có những gợi ý, giải thích hay ví dụ minh họa để thí sinh nắm được nghĩa của những từ khó và không thông dụng. Cách làm là lần theo, liên kết các "manh mối", đặc biệt là phần thông tin hay ví dụ viết ngay sau các từ lạ, đồng thời đặt từ đó trong tổng thể nội dung và bối cảnh của đoạn, bài để đoán ý nghĩa.
Thầy Phước đồng quan điểm, cho hay đề thi hiện nay không yêu cầu người học phải biết nghĩa của mọi từ. Trong rất nhiều trường hợp, chỉ cần hiểu được ngữ cảnh, xác định đoạn văn có sắc thái tích cực hay tiêu cực và mạnh dạn loại trừ những phương án không phù hợp là có thể tìm ra đáp án đúng.
Cuối cùng, sự bình tĩnh là chìa khóa để các thí sinh vượt qua bài thi. Qua quá trình ôn luyện, thầy Phước thấy rằng các bạn đạt điểm cao thường không hơn người khác quá nhiều về vốn từ hay ngữ pháp.
"Học sinh đạt điểm 10 không phải là người không bao giờ gặp câu khó. Điểm mạnh của các bạn là giữ được sự bình tĩnh, biết phân tích và không để một câu hỏi làm ảnh hưởng đến cả bài thi", thầy Phước đúc kết.
Thí sinh TP HCM thi tốt nghiệp THPT 2025. Ảnh: Quỳnh Trần
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với hơn 1,22 triệu thí sinh, cũng là kỷ lục trước nay. Thí sinh làm 4 bài, bắt buộc có Toán và Ngữ văn cùng hai môn lựa chọn.
Hơn 347.000 thí sinh đăng ký thi tốt nghiệp môn tiếng Anh, ít hơn năm trước khoảng 17.000 em. Trong kỳ thi năm ngoái, cả nước có 141 thí sinh đạt điểm 10 tiếng Anh. Điểm trung bình môn này là 5,38, còn điểm trung vị là 5,25.
Khánh Linh
