Vai lệch, eo không cân xứng, lưng gồ khi cúi người hay quần áo thường xuyên bị lệch có thể là những dấu hiệu sớm cảnh báo trẻ bị vẹo cột sống.
Vẹo cột sống ở trẻ em (Pediatric Scoliosis) là tình trạng cột sống cong sang một bên, thường xuất hiện ở giai đoạn 10-15 tuổi khi trẻ tăng trưởng nhanh. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể khiến cột sống biến dạng, cơ thể mất cân đối, đau lưng. Trường hợp nặng, trẻ có thể bị biến dạng cột sống và lồng ngực ảnh hưởng chức năng hô hấp, tim mạch.
BS.CKII Nguyễn Đỗ Trọng, khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra 4 dấu hiệu giúp phụ huynh nhận biết sớm vẹo cột sống ở trẻ.
Vai lệch, một bên bả vai nhô cao
Trẻ đứng thẳng, một vai cao hơn vai còn lại, đầu hơi nghiêng hoặc thân mình lệch sang một bên. Khi quan sát từ phía sau, phụ huynh có thể thấy một bên bả vai nhô cao hoặc lồi hơn bên còn lại. Theo bác sĩ Trọng, tình trạng này xảy ra do cột sống vừa cong vừa xoay khiến thân mình và lồng ngực mất cân đối.
Eo không cân xứng
Một bên eo lõm sâu hơn, khoảng cách giữa cánh tay và eo hai bên không đều hoặc thân mình nghiêng sang một phía có thể là dấu hiệu vẹo cột sống. Nếu tình trạng kéo dài, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa.
Bác sĩ Trọng tư vấn cho phụ huynh dấu hiệu nhận biết vẹo cột sống ở trẻ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Lưng gồ khi cúi người
Lưng gồ là dấu hiệu xuất hiện khi cột sống cong, xoay, làm lồng ngực mất cân đối. Cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ đứng khép hai chân, cúi người về phía trước và buông lỏng hai tay. Nếu một bên lưng hoặc lồng ngực nhô cao hơn bên còn lại, trẻ có nguy cơ bị vẹo cột sống.
Theo bác sĩ Trọng, đây là phương pháp thường được sử dụng để khám cho trẻ trước khi chỉ định chụp X-quang đánh giá độ cong của cột sống.
Phim X-quang cho thấy vẹo cột sống ở trẻ 10 tuổi. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Quần áo thường xuyên bị lệch
Cổ áo, tà áo hoặc dây váy thường xuyên lệch về một bên dù trẻ đứng thẳng có thể là dấu hiệu cơ thể mất cân đối do cột sống cong. Theo bác sĩ Trọng, vẹo cột sống giai đoạn đầu thường ít gây đau nên những thay đổi về hình thể rất dễ bị bỏ qua.
Sau khi khám, bác sĩ đánh giá mức độ mất cân đối cơ thể kết hợp chụp X-quang cột sống tư thế đứng để đo góc Cobb (chỉ số đánh giá mức độ cong của cột sống). Góc Cobb từ 10 độ trở lên được xác định vẹo cột sống. Một số trường hợp đường cong tiến triển nhanh, cong ngực trái hoặc có dấu hiệu thần kinh bất thường sẽ được chụp cộng hưởng từ (MRI) nhằm đánh giá tủy sống và phát hiện các bất thường đi kèm.
Mục tiêu điều trị vẹo cột sống ở trẻ nhằm ngăn đường cong tiến triển, hạn chế biến dạng và bảo tồn chức năng vận động. Bác sĩ Trọng cho biết trẻ vẹo cột sống mức độ nhẹ thường được theo dõi định kỳ. Khi đường cong tiến triển, bác sĩ có thể chỉ định đeo áo nẹp kết hợp phục hồi chức năng.
Trong đó, phương pháp Schroth giúp cải thiện tư thế, tăng độ giãn nở lồng ngực và làm chậm tiến triển của bệnh. Phẫu thuật được cân nhắc khi góc Cobb khoảng 45-50 độ trở lên hoặc đường cong tiếp tục tiến triển dù đã điều trị bảo tồn.
Theo bác sĩ Trọng, khoảng 80% trường hợp vẹo cột sống ở trẻ không xác định được nguyên nhân. Việc ngồi sai tư thế, dùng bàn ghế không phù hợp hay đeo ba lô quá nặng không phải là nguyên nhân gây bệnh, nhưng có thể khiến trẻ đau lưng hoặc làm tình trạng mất cân đối cơ thể bộc lộ rõ hơn.
Hiệp hội Nhi khoa Mỹ (AAP) khuyến cáo trẻ em nên mang ba lô với tổng trọng lượng ba lô và đồ dùng bên trong không vượt quá 15% cân nặng của trẻ. Để giảm áp lực lên cột sống, nhiều chuyên gia khuyến nghị mức dưới 10%, cụ thể trẻ nặng 20 kg nên đeo ba lô dưới 2 kg.
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi có các dấu hiệu trên. Phát hiện và điều trị sớm giúp kiểm soát đường cong cột sống hiệu quả, giảm nguy cơ phải đeo nẹp kéo dài hoặc phẫu thuật.
Tại hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trẻ được khám đánh giá mức độ cong cột sống và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Bệnh viện cũng triển khai các gói khám sức khỏe học đường và khám sức khỏe tổng quát định kỳ cho trẻ theo tuổi.
Minh Tâm
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp
