HPV 31, 33, 45, 52 và 58 thuộc nhóm nguy cơ cao, liên quan đến tổn thương tiền ung thư, ung thư cổ tử cung và một số ung thư khác, được đưa vào vaccine.
Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết đã có hơn 200 type HPV đã được phát hiện. Trong đó, khoảng 15 type thuộc nhóm nguy cơ cao, có khả năng liên quan đến ung thư khi tình trạng nhiễm kéo dài.
Theo bác sĩ Khương, nhiều người thường biết đến HPV 16 và 18 vì hai type này gây phần lớn ca ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, các type HPV nguy cơ cao khác cũng góp phần vào gánh nặng bệnh do HPV, nhất là ở một số khu vực châu Á.
Minh họa xét nghiệm PCR HPV DNA phát hiện sự hiện diện của virus HPV nguy cơ cao, hỗ trợ tầm soát và phát hiện sớm ung thư cổ tử cung. Ảnh: Vecteezy
Các type HPV nguy cơ cao như 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 có thể tạo ra protein E6 và E7 sau khi xâm nhập tế bào. Hai protein này làm rối loạn cơ chế kiểm soát của tế bào. Nếu virus tồn tại dai dẳng, tế bào bất thường có thể tăng sinh, tiến triển thành tổn thương tiền ung thư và ung thư.
Virus thường tồn tại ở các vùng chuyển tiếp của biểu mô, nơi các tế bào dễ tổn thương, như cổ tử cung, hậu môn, âm hộ, âm đạo và vùng hầu họng. Vì vậy, HPV nguy cơ cao không chỉ liên quan đến ung thư cổ tử cung mà còn được ghi nhận trong một số ung thư khác ở cả nam và nữ.
Các nghiên cứu cho thấy 5 type được bổ sung trong vaccine 9 chủng không hiếm gặp. Một nghiên cứu tại Mỹ năm 2019 trên hơn 27.000 phụ nữ từ 25 tuổi trở lên ghi nhận HPV 31 là một trong những type có nguy cơ cao gây tổn thương tiền ung thư cổ tử cung. Nguy cơ xuất hiện tổn thương mức độ vừa trở lên ở người nhiễm HPV 31 là 12,1%, gần tương đương HPV 16.
HPV 45 được ghi nhận liên quan đến khoảng 6% ca ung thư cổ tử cung và có mối liên hệ với ung thư biểu mô tuyến cổ tử cung, thể bệnh thường khó phát hiện sớm hơn. Trong khi đó, HPV 52 và 58 lưu hành phổ biến tại Đông Á. Một phân tích tổng hợp cho thấy HPV 58 liên quan 6,4% ca ung thư cổ tử cung tại khu vực này, cao hơn nhiều khu vực khác.
Tại Việt Nam, một nghiên cứu trên 2.478 phụ nữ từ 25 đến 65 tuổi tại TP HCM năm 2020 cũng ghi nhận HPV 58 và 52 là hai kiểu gen nguy cơ cao được phát hiện nhiều trong nhóm dương tính, lần lượt 25,3% và 21,8%.
Người trẻ tiêm vaccine phòng HPV tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Bình An
Bác sĩ Khương cho biết phụ nữ nên tầm soát HPV và ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn y khoa, đặc biệt trong độ tuổi 21-65. Việc tầm soát giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư, từ đó can thiệp trước khi bệnh tiến triển.
Tùy độ tuổi và yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định Pap smear, xét nghiệm HPV hoặc phối hợp hai phương pháp. Người có tiền sử tổn thương cổ tử cung, suy giảm miễn dịch, nhiễm HIV hoặc có triệu chứng bất thường cần được tư vấn lịch tầm soát phù hợp hơn.
Bên cạnh tầm soát, vaccine HPV là biện pháp phòng bệnh chủ động. Có hai loại vaccine HPV. Gardasil phòng 4 type gồm 6, 11, 16 và 18, chỉ dành cho nữ. Gardasil 9 mở rộng phạm vi phòng ngừa lên 9 type, bổ sung thêm 31, 33, 45, 52 và 58, tiêm cho nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi chỉ cần tiêm 2 mũi Gardasil 9, từ 15 đến 45 tuổi cần tiêm ba mũi.
Gardasil 9 giúp phòng các type HPV có trong vaccine, gồm 5 type nguy cơ cao được bổ sung là 31, 33, 45, 52 và 58, hiệu quả lên đến hơn 90%. Vaccine có tác dụng phòng bệnh, không điều trị nhiễm HPV đã có hoặc tổn thương đã hình thành.
Người từng nhiễm một hoặc vài type HPV vẫn có thể hỏi bác sĩ về việc tiêm vaccine để được tư vấn phòng các type khác trong phạm vi vaccine. Người đã hoàn thành phác đồ Gardasil trước đây cũng có thể trao đổi với bác sĩ về nhu cầu tiêm Gardasil 9 nhằm mở rộng phạm vi bảo vệ.
Bình An
