Công nhân khai khoáng, xây dựng, người làm ngành dệt may, tiếp xúc với amiăng, hóa chất thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh phổi nghề nghiệp.
Bệnh phổi nghề nghiệp là các bệnh về đường hô hấp phát sinh do hít phải bụi, khói, hơi hoặc hóa chất độc hại trong quá trình lao động.
BS.CKII Mã Thanh Phong, Trưởng đơn vị Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bệnh thường không có dấu hiệu ngay mà là hậu quả của quá trình phơi nhiễm kéo dài. Nhiều trường hợp khi ho mạn tính, khó thở hoặc suy giảm chức năng hô hấp thì bệnh đã chuyển nặng.
Bác sĩ Phong chỉ ra những nhóm người dưới đây dễ mắc bệnh phổi nghề nghiệp.
Khai thác đá, khai khoáng, xây dựng
Đây là nhóm có nguy cơ cao mắc bụi phổi silic nghề nghiệp do thường xuyên hít phải bụi chứa tinh thể silic tự do phát sinh trong quá trình khoan đá, cắt bê tông, nghiền quặng. Bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Các hạt bụi silic đi sâu vào phế nang, gây viêm và xơ hóa nhu mô phổi, khiến người bệnh ho kéo dài, khó thở tăng dần, giảm chức năng hô hấp và tăng nguy cơ mắc lao phổi.
Khai thác than
Công nhân làm việc tại mỏ than hoặc môi trường có nồng độ bụi than cao là nhóm dễ mắc bụi phổi than nghề nghiệp. Tiếp xúc kéo dài với bụi than khiến các hạt bụi tích tụ trong phổi, gây viêm mạn tính và xơ hóa mô phổi. Người bệnh thường ho kéo dài, khạc đờm, khó thở khi gắng sức và có thể tiến triển thành suy hô hấp nếu tiếp tục phơi nhiễm.
Làm trong ngành dệt may, kéo sợi
Công nhân sản xuất sợi, dệt, kéo bông hoặc chế biến bông có nguy cơ mắc bụi phổi bông nghề nghiệp. Các hạt bụi bông kích thích đường hô hấp, gây co thắt phế quản và viêm mạn tính. Triệu chứng điển hình là tức ngực, khó thở hoặc ho nhiều, thường xuất hiện rõ vào đầu tuần làm việc sau thời gian nghỉ. Nếu không được kiểm soát, chức năng hô hấp sẽ suy giảm theo thời gian.
Tiếp xúc với amiăng
Những người từng làm việc trong ngành sản xuất vật liệu cách nhiệt, tấm lợp fibro xi măng, sửa chữa công trình cũ có chứa amiăng dễ mắc bụi phổi amiăng nghề nghiệp. Các sợi amiăng rất nhỏ có thể tồn tại lâu trong phổi, gây xơ phổi, dày màng phổi và làm tăng nguy cơ ung thư trung biểu mô màng phổi.
Hệ thống CT Somatom Force VB30 giúp tầm soát những tổn thương rất nhỏ (tính bằng mm) ở phổi. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Làm việc với talc và bột khoáng
Công nhân trong ngành khai thác talc, sản xuất gốm sứ, mỹ phẩm, cao su có nguy cơ mắc bụi phổi talc nghề nghiệp nếu hít phải bụi trong thời gian dài. Việc phơi nhiễm kéo dài có thể gây viêm mạn tính, xơ hóa nhu mô phổi và làm giảm chức năng hô hấp.
Talc là một loại khoáng chất tự nhiên được khai thác từ đá. Sau khi nghiền thành bột rất mịn, talc được sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm quen thuộc như phấn rôm em bé, phấn trang điểm, nhựa, sơn, giấy và gốm sứ.
Thường xuyên tiếp xúc khói, khí và hóa chất kích thích
Thợ hàn, công nhân luyện kim, sản xuất hóa chất, sơn, nhựa... là nhóm có nguy cơ mắc viêm phế quản mạn tính nghề nghiệp. Các chất kích thích khi được hít vào nhiều năm có thể làm tổn thương niêm mạc phế quản, gây ho kéo dài, khạc đờm mạn tính... Bệnh có thể tiến triển thành bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Tiếp xúc các chất gây dị ứng đường hô hấp
Đầu bếp, thợ làm bánh, công nhân chế biến thực phẩm, công nhân sản xuất cao su... có nguy cơ mắc hen nghề nghiệp. Các dị nguyên như bột mì, mủ cao su, enzyme, hóa chất hoặc protein động thực vật có thể kích thích phản ứng dị ứng tại đường thở. Người bệnh thường ho, khò khè, khó thở hoặc tức ngực.
Bác sĩ Phong khuyến cáo người lao động thuộc nhóm nguy cơ cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân, tuân thủ các quy định về an toàn vệ sinh lao động và khám sức khỏe định kỳ. Việc đo chức năng hô hấp, chụp X-quang hoặc CT phổi khi có chỉ định giúp phát hiện sớm tổn thương, can thiệp kịp thời.
Nhật Thành
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
