Người cao tuổi, tăng huyết áp, hút thuốc lá hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh mạch máu có nguy cơ phình động mạch chủ.
Động mạch chủ là mạch máu lớn nhất trong cơ thể, có nhiệm vụ dẫn máu giàu oxy từ tim đi nuôi các cơ quan. Khi thành mạch suy yếu, động mạch chủ giãn nở bất thường, tạo thành túi phình.
Theo PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, phình động mạch chủ là bệnh lý nguy hiểm, thường tiến triển âm thầm, khó nhận biết nhưng tiềm ẩn nguy cơ vỡ túi phình. Nhiều người bệnh chỉ phát hiện phình động mạch chủ khi khối phình đã lớn hoặc xuất hiện biến chứng nguy hiểm.
Các triệu chứng như khó thở, hụt hơi hay tức ngực thường dễ bị nhầm lẫn với bệnh hô hấp, tim mạch thông thường. Song, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo túi phình đang tiến triển đến giai đoạn bóc tách hoặc vỡ. PGS Vĩnh khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ nên khám sức khỏe định kỳ.
Cao huyết áp
Ở người bệnh cao huyết áp, áp lực máu không được kiểm soát tốt sẽ liên tục tác động, làm suy yếu, mỏng dần thành động mạch. Theo thời gian, những vị trí thành mạch tổn thương này không còn chịu được sức ép của dòng máu dẫn đến phình giãn động mạch. Nếu không được điều trị hoặc theo dõi chặt chẽ, túi phình sẽ phát triển lớn, dẫn đến bóc tách hoặc vỡ túi phình động mạch chủ, nguy cơ tử vong cao.
Hút thuốc lá lâu năm
Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh lý mạch máu. Các độc tố trong khói thuốc không chỉ thúc đẩy quá trình viêm nhiễm mà còn làm biến đổi cấu trúc protein trong thành mạch, khiến động mạch mất đi độ đàn hồi tự nhiên. Người hút thuốc lá kéo dài thường có nguy cơ xơ vữa mạch máu tiến triển nhanh, tạo điều kiện thuận lợi cho túi phình hình thành và phát triển âm thầm.
PGS Vĩnh (giữa) phẫu thuật cấp cứu người bệnh vỡ túi phình động mạch chủ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Người cao tuổi
Quá trình lão hóa tự nhiên khiến sợi elastin và collagen trong thành động mạch bị thoái hóa, làm giảm khả năng chịu lực của mạch máu. Sau tuổi 60, hệ thống mạch máu của cơ thể dễ bị xơ cứng và suy yếu. Kết hợp với bệnh lý nền tích lũy qua nhiều năm, người cao tuổi có tỷ lệ bị phình động mạch chủ cao nhất, cần khám định kỳ để tầm soát, phát hiện sớm bất thường, theo PGS Vĩnh.
Tiền sử gia đình mắc bệnh mạch máu
Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành bất thường ở động mạch chủ. Những người có người thân (cha, mẹ, anh chị em ruột...) từng mắc phình hoặc bóc tách động mạch chủ thường mang các khiếm khuyết di truyền tiềm ẩn về cấu trúc mô liên kết. Đây là nhóm cần thực hiện tầm soát chuyên sâu ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng lâm sàng, giúp phát hiện sớm bất thường ở hệ thống mạch máu.
PGS Vĩnh khuyên những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên tầm soát bệnh định kỳ. Khi có dấu hiệu đau ngực hoặc khó thở kéo dài, đặc biệt nếu kèm đau nhức lan lên vùng cổ, vai, lưng hoặc khàn tiếng không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đến bệnh viện có chuyên khoa Tim mạch để được kiểm tra chuyên sâu. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có thể giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị.
Tùy vào tình trạng, người bệnh có thể được theo dõi định kỳ kết hợp kiểm soát yếu tố nguy cơ hoặc can thiệp nội mạch (đặt stent graft) và phẫu thuật thay đoạn mạch tổn thương để phòng biến chứng bóc tách, vỡ động mạch chủ.
Bảo Anh
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
