Lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc bất ngờ giảm xuống mức thấp nhất một thập kỷ, trở thành ẩn số lớn thách thức giới phân tích và thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong 5 năm qua, Trung Quốc mua trung bình 11,5 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tuy nhiên, lượng nhập khẩu đã giảm còn 8 triệu thùng một ngày kể từ tháng 4.
Riêng tháng 6, nguồn cung dầu nhập khẩu vào nước này giảm khoảng 41% so với cùng kỳ, còn 29,3 triệu tấn, mức thấp nhất gần một thập kỷ. Tính chung nửa đầu năm, tổng lượng dầu nhập khẩu giảm 11%, theo Hải quan Trung Quốc.
Nhu cầu dầu của Trung Quốc giảm mạnh góp phần kìm hãm giá nhiên liệu toàn cầu, song cũng làm dấy lên nhiều lo ngại. Theo Reuters, giới quan sát đang bối rối trước việc quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới có thể giảm mạnh nhu cầu bằng cách nào, và động thái này sẽ kéo dài bao lâu.
Ông Michal Meidan, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu năng lượng Oxford, cho rằng "mức độ bất định rất lớn vì chúng ta không thực sự hiểu những điều đã xảy ra".
Đồng quan điểm, nhóm chuyên gia ngân hàng đầu tư ING (Hà Lan) thừa nhận "ẩn số lớn nhất của thị trường hiện nay là khi nào Trung Quốc sẽ quay trở lại mua dầu". "Nếu nước này tiếp tục đứng ngoài thị trường trong thời gian dài, giá dầu sẽ còn chịu áp lực", nhóm chuyên gia nhận định.
Sản lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc (nghìn thùng/ngày). Nguồn: Reuters
Hiện một nửa lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc được tinh chế thành nhiên liệu phục vụ giao thông. Tác động của xung đột Trung Đông đến doanh số xe điện vẫn chưa rõ ràng, nhất là khi giá xăng đã giảm về mức trước chiến sự.
Ôtô điện, xe hybrid chiếm tới 62% lượng bán xe mới của tháng trước. Tuy nhiên, tổng doanh số ôtô nửa đầu năm vẫn giảm hàng trăm nghìn chiếc. Quá trình điện hóa đang chậm lại và 87% số xe lưu hành là xe động cơ đốt trong.
Chuyên gia nhìn nhận nhu cầu nhiên liệu giao thông sẽ giảm dần. Nhà phân tích Ye Lin tại công ty tư vấn Rystad cho rằng cuộc xung đột Trung Đông là chất xúc tác cho quá trình này. "Nó giúp người tiêu dùng tự tin hơn vào xe điện và xe tải điện", bà nói.
Theo dữ liệu cập nhật của Rystad, tiêu thụ xăng và dầu diesel của Trung Quốc giảm lần lượt 6,6% và 6,9%. Con số này cao hơn nhiều so với ước tính trước xung đột là giảm 3,5% và 3%. Tháng trước, Bắc Kinh công bố mục tiêu đến 2030, xe tải hạng nặng chạy điện và năng lượng mới sẽ chiếm 40% doanh số bán mới.
Dầu thô và sản phẩm hóa dầu còn phục vụ trong công nghiệp. Theo ông Michal Meidan, nhu cầu mặt hàng này của Trung Quốc sẽ giảm nếu xung đột tiếp tục làm chậm tăng trưởng nội địa hoặc các thị trường xuất khẩu.
"Điều chúng ta chưa thực sự quan tâm đúng mức là bức tranh kinh tế tổng thể. Đó là câu hỏi rất lớn, ảnh hưởng đến nhu cầu dầu và hoạt động công nghiệp của Trung Quốc", ông Meidan nói.
Nhưng đến nay, các dữ liệu sản xuất và xuất khẩu của nước này vẫn tích cực. Xuất khẩu tháng qua thậm chí vượt dự báo của các nhà kinh tế, đạt hơn 412 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ, cao nhất từ tháng 10/2021.
Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 6 tăng ổn định nhờ đơn đặt hàng mới tăng bền vững, áp lực chi phí giảm và điều kiện thị trường lao động cải thiện.
Kho chứa dầu của Tổng công ty Dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc (CNOOC) tại Trạm Giang. Ảnh: Reuters
Ngoài phục vụ nhu cầu nội địa, dầu thô nhập về còn dùng để dự trữ. Năm ngoái, Bắc Kinh từng mở chiến dịch tích trữ dầu, nhưng đã dừng việc này từ khi xung đột Trung Đông nổ ra. Bắc Kinh không tiết lộ quy mô kho dự trữ lẫn thông tin về lượng dầu có trong kho và mục tiêu sắp tới. Do đó, chuyên gia quốc tế cho rằng rất khó xác định khi nào và ở mức độ nào Trung Quốc sẽ nối lại mua dầu tích trữ.
Trong đợt tích trữ năm ngoái, giá dầu Brent dao động 58-83 USD mỗi thùng, trong khi hiện ở mức khoảng 85 USD. Vì vậy, giới phân tích cho rằng Trung Quốc có thể nối lại việc tích trữ nếu giá dầu xuống dưới 70 USD mỗi thùng.
June Goh, nhà phân tích cấp cao tại Sparta Commodities, cho rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục nhập khẩu dầu để bổ sung vào kho, dù nhu cầu giảm về dài hạn. Thủ tướng Lý Cường kêu gọi tăng năng lực dự trữ khi tới thăm một cơ sở dầu mỏ vào tháng 5.
Bà Goh dự báo với xu hướng điện hóa hiện tại, lượng dầu thô nhập khẩu hàng tháng của Trung Quốc có thể ổn định trong khoảng 8-9 triệu thùng mỗi ngày, khi vùng Vịnh trở lại bình thường. Tuy nhiên, nếu Bắc Kinh khởi động thêm một chiến dịch tích trữ mới, con số này có thể đạt mức 9,5-11 triệu thùng mỗi ngày.
Ngoài ra, yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến nhu cầu dầu của Trung Quốc là chính sách xuất khẩu nhiên liệu của nước này. Trong giai đoạn xung đột Iran, Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay.
Đầu tháng này, Trung Quốc đã tạm gỡ bỏ lệnh hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. Việc này có thể giúp các nhà máy lọc dầu nâng công suất hoạt động, qua đó hỗ trợ nhu cầu nhiên liệu, theo ING.
Tuy nhiên, hiện chưa rõ việc dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu có được duy trì trong tháng 8 hay không. Nếu không thể xuất khẩu, các nhà máy lọc dầu nội địa sẽ mất động lực mua dầu thô.
Phiên An (theo Reuters, ING)
