Những em học sinh vui chơi tại ngôi trường đặc biệt Signal Shala. Trường nằm dưới một cầu vượt ở thành phố Mumbai (Ấn Độ) xây dựng từ các container cũ được tân trang lại đầy màu sắc. Ngôi trường miễn phí này mang cơ hội học tập cho nhiều trẻ em đường phố và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn ở một trong những thành phố năng động nhất của Ấn Độ - Ảnh: AFP
Tại các ngã tư đông đúc ở nhiều thành phố lớn của Ấn Độ, hình ảnh trẻ nhỏ bán hàng rong vẫn không hiếm gặp.
Dù luật pháp Ấn Độ bảo đảm giáo dục miễn phí cho trẻ từ 6 - 14 tuổi, nghèo đói và tình trạng di cư vẫn khiến nhiều em không thể đến trường, đặc biệt tại các đô thị lớn như Mumbai, nơi nhiều gia đình sống nhờ những công việc thu nhập thấp trong khu vực phi chính thức.
Hãng tin AFP ngày 7-6 đã tìm hiểu về câu chuyện của một tổ chức phi lợi nhuận vận hành ngôi trường miễn phí mang tên "Signal Shala" (tạm dịch: Trường học đèn tín hiệu giao thông) với sứ mệnh quyết tâm đưa giáo dục đến với những em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn, trong đó nhiều em xuất thân từ các gia đình vô gia cư.
Nằm chen giữa các tòa nhà cao tầng và những tuyến đường đông xe cộ, Signal Shala hiện phục vụ hàng chục học sinh từng "bị bỏ lại" ngoài hệ thống giáo dục chính quy.
"Những đứa trẻ này không thể đến trường như bình thường. Vì vậy tôi nghĩ hãy làm điều này. Hãy mang trường học đến với các em", ông Bhatu Sawant, 45 tuổi, người sáng lập tổ chức, chia sẻ với AFP.
Đưa trường học đến gần trẻ em đường phố
Những chuyến xe buýt miễn phí len lỏi dọc các khu ổ chuột tại TP Mumbai để đón các em học sinh đến với ngôi trường đầy tình thương - Ảnh: AFP
Theo ông Sawant, các trường công hiện nay chưa đủ linh hoạt để có thể giúp đỡ hết hoàn cảnh của nhóm trẻ này, trong khi trường tư có học phí quá cao.
Ngôi trường hoạt động trong những container có trang bị điều hòa được đặt dưới chân một cây cầu vượt. Tiếng xe cộ ầm ào phía trên vẫn vang vọng suốt các giờ học và giờ chơi của học sinh.
Mỗi sáng, xe buýt của trường len lỏi qua những con hẻm chật hẹp trong các khu ổ chuột ở Mumbai để đón học sinh.
Khi đến trường, việc đầu tiên của các em là tắm rửa vì nhiều em thậm chí còn không có điều kiện tiếp cận những chỗ vệ sinh tử tế.
Nhà trường cũng bố trí tủ cá nhân để các em cất giữ sách vở và đồng phục, những thứ vốn rất khó được giữ sạch sẽ và an toàn khi sống trong khu ổ chuột hoặc trên đường phố.
Các em được cung cấp ba bữa ăn mỗi ngày hoàn toàn miễn phí. Học sinh được phân lớp theo năng lực thay vì độ tuổi. Các giáo viên sẽ điều chỉnh bài giảng cho những em thậm chí chưa từng cầm bút.
Với học sinh lớn tuổi hơn, các em còn được hướng dẫn những kỹ năng cơ bản như ngồi yên, nói rõ ràng và tập trung.
Khó khăn càng lớn với trẻ em thuộc cộng đồng Pardhi bán du mục, vốn thường không nói ngôn ngữ địa phương.
"Khi đến đây, các em không biết các ngày trong tuần là gì, không biết 12 tháng trong năm hay các mùa trong năm", cô giáo Tejasvi Borade kể lại khi các bức tường container rung lên bởi dòng xe liên tục chạy phía trên cầu.
Không để các em bị bỏ lại giữa một thế giới đang phát triển liên tục
Các bạn nhỏ tham gia một lớp học kỹ năng tại ngôi trường đặc biệt. Người sáng lập tổ chức cho biết mục tiêu của tổ chức là bảo đảm các em không bị bỏ lại phía sau trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng - Ảnh: AFP
Với nhiều học sinh, ngôi trường là nơi các em tìm thấy niềm vui và cảm giác an toàn.
"Em rất vui khi nhìn thấy xe buýt của trường", cô bé Pooja Pawar, 12 tuổi, có cha mẹ làm các công việc thời vụ tại công trường xây dựng chia sẻ.
"Đồng phục rất đẹp. Bữa sáng rất ngon. Ở trường, chúng em làm bánh, nhảy múa", em Pooja nói.
Với những em khác, trường học là cơ hội mà trước đây các em chưa từng có.
Balaji Laxman, cậu bé từng bán khăn giấy tại các ngã tư để kiếm vài trăm rupee (vài chục ngàn đồng) mỗi ngày, cho biết lớp học đã giúp em hình dung về một tương lai khác.
"Em muốn trở thành bác sĩ", cậu bé 12 tuổi nói với nụ cười bẽn lẽn.
Dù nhiều học sinh sau này được định hướng theo các chương trình đào tạo nghề, ông Sawant cho biết mục tiêu lớn hơn là bảo đảm các em không bị bỏ lại phía sau trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
"Chúng tôi phải chuẩn bị cho các em bước vào thời đại luôn thay đổi liên tục", ông nói.
Người sáng lập Signal Shala đã mở thêm hai ngôi trường tương tự ở vùng ngoại ô Mumbai, trong đó có các phòng thí nghiệm robot cùng nhiều cơ sở vật chất khác.
"Các em cần biết về robot, trí tuệ nhân tạo, máy tính, công nghệ in 3D", ông Bhatu Sawant nói. Hoạt động của trường hiện chủ yếu dựa vào nguồn tài trợ từ cá nhân và doanh nghiệp, trong khi chính quyền hỗ trợ về hạ tầng.
"Tất cả những gì trẻ em thuộc tầng lớp ưu tú đang được tiếp cận và làm tốt, các em ở đây cũng cần được biết đến những điều đó", ông Bhatu chia sẻ.
Ấn Độ sở hữu một trong những hệ thống trường công lớn nhất thế giới. Tuy nhiên số liệu từ chính phủ trong năm học 2024-2025 vẫn ghi nhận gần 1,2 triệu trẻ em thuộc diện "ngoài nhà trường", bao gồm cả những em chưa từng đi học hoặc đã bỏ học.
