Tôi thừa cân, hiện có sỏi nhỏ trong túi mật. Tôi nên ăn uống như thế nào để có thể giảm cân? (Huỳnh Nam, Tây Ninh)
Trả lời:
Chức năng của túi mật là dự trữ dịch mật, một loại dịch giúp tiêu hóa thức ăn. Sau mỗi bữa ăn, dịch từ túi mật sẽ được tiết vào đường dẫn mật, chảy qua ống mật chủ rồi đến ruột non để trộn lẫn với thức ăn.
Thành phần chính của dịch mật gồm cholesterol và axit mật. Ở người có sức khỏe bình thường, nồng độ axit mật đủ để phân hủy cholesterol trong hỗn hợp và duy trì trạng thái lỏng. Tuy nhiên, người có chế độ ăn uống giàu chất béo sẽ gây ra mất cân bằng, khiến gan sản xuất cholesterol vượt quá khả năng xử lý của axit mật. Cholesterol dư thừa thường kết tụ thành các tinh thể, dẫn đến hình thành sỏi mật. Triệu chứng sỏi túi mật điển hình như chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu...
Để giảm cân, bạn nên tăng cường bổ sung thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Nhóm dưỡng chất này sẽ liên kết với dịch mật trong dạ dày, hỗ trợ giảm viêm. Chất xơ cũng bám dính cholesterol, tăng cường vận chuyển thức ăn qua ruột, từ đó làm giảm sản xuất axit mật thứ cấp.
Bạn nên ưu tiên các thực phẩm chứa đạm ít béo như ức gà, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, cá... Thịt đỏ, sữa động vật là những thực phẩm giàu protein, tuy nhiên chúng chứa nhiều chất béo, có thể khiến túi mật hoạt động quá mức.
Người bệnh sỏi mật nên tránh các thực phẩm chiên rán, mỡ động vật, da gà, thịt mỡ, nội tạng, đồ ngọt, rượu bia. Các món này nhiều chất béo, calo, làm tăng cholesterol, kích thích co bóp túi mật, khó giảm cân.
Ưu tiên ức gà ít chất béo để hạn chế tích tụ cholesterol trong túi mật và hỗ trợ giảm cân. Ảnh: Đức Hạnh
Tuy nhiên, bạn không nên loại bỏ hoàn toàn mỡ ra khỏi chế độ ăn vì dễ cần thiếu chất béo, dịch mật sẽ bị ứ đọng lại, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mới. Thay vào đó, bạn nên sử dụng các thực phẩm giàu chất béo lành mạnh như bơ, hạt óc chó, dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu mè... Sử dụng khoảng 20-30% chất béo trong tổng năng lượng mỗi ngày.
Uống đủ 1,5-2 lít nước mỗi ngày góp phần làm dịch mật loãng hơn, hạn chế tình trạng ứ trệ dịch mật dẫn đến hình thành polyp cholesterol hoặc sỏi mật đi kèm. Uống nước rải rác trong ngày còn hỗ trợ tiêu hóa ổn định, giảm cảm giác đầy bụng do dịch mật dư thừa trong đường ruột.
Bạn nên ăn đúng giờ, chia nhỏ bữa, tránh bỏ bữa để ngừa co thắt túi mật đột ngột. Ưu tiên phương pháp chế biến ít dầu mỡ như hấp, luộc, kho nhạt, hạn chế chiên rán để dễ tiêu hóa.
Bác sĩ Võ Trần Như Thảo
Đơn vị Nội tiết - Đái tháo đường
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nội tiết tại đây để bác sĩ giải đáp
