Người dân đi thực hiện công chứng giấy tờ - Ảnh minh họa
Từ ngày 1-1-2027, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng có hiệu lực sẽ thay đổi một số quy định ảnh hưởng đến người dân khi công chứng giao dịch tại các tổ chức hành nghề công chứng.
Trong đó có việc không bắt buộc người dân phải lăn tay trên văn bản cần công chứng đã có chữ ký theo yêu cầu của công chứng viên.
"Hết thời" văn bản nào cũng phải lăn tay
Nhiều năm qua, người dân khi công chứng các giao dịch tại các phòng công chứng hay văn phòng công chứng thường phải vừa ký tên vừa lăn tay để lại dấu vân tay trên các văn bản, giao dịch.
Theo Luật Công chứng hiện hành, việc lăn tay (điểm chỉ) trên văn bản công chứng chỉ thực hiện trong hai trường hợp:
Lăn tay được thay thế việc ký tên trong trường hợp người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người phiên dịch không ký được.
Và lăn tay được thực hiện đồng thời với ký tên trên văn bản công chứng khi công chứng di chúc, theo đề nghị của người yêu cầu công chứng, hoặc khi công chứng viên thấy cần thiết để bảo vệ quyền lợi cho người yêu cầu công chứng.
Thực tế đa số các công chứng viên đều áp dụng ký tên kết hợp với lăn tay trong hầu hết các giao dịch từ mua bán nhà đất đến ủy quyền đơn giản. Việc này đôi khi gây bất tiện, mất thời gian và khiến người dân e ngại vì lấm lem mực.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng năm 2026 quy định việc lăn tay đồng thời với ký tên trên các văn bản công chứng chỉ được thực hiện theo đề nghị của người yêu cầu công chứng.
Như vậy, từ ngày 1-1-2027, việc bắt buộc lăn tay trên văn bản giao dịch chỉ áp dụng trong trường hợp những người tham gia công chứng không ký tên được.
Trường hợp các bên tham gia đã ký tên thì việc lăn tay chỉ thực hiện khi người yêu cầu công chứng tự đề nghị để bảo vệ quyền lợi của mình. Công chứng viên không được yêu cầu người dân phải lăn tay trên văn bản giao dịch khi họ đã ký tên.
Dấu vân tay là dữ liệu cá nhân
Dấu vân tay là dữ liệu sinh trắc học nhạy cảm và mang tính độc bản. Khi lăn tay lên giấy tờ, vân tay dễ bị sao chép, lan truyền nên tiềm ẩn rủi ro bảo mật. Việc bỏ quy định bắt buộc lăn tay trên các văn bản, giấy tờ giao dịch khi công chứng cùng và quy định bỏ dấu vân tay trên thẻ căn cước từ ngày 1-7-2024 là một cách bảo vệ quyền riêng tư của công dân.
Bên cạnh đó, thay đổi này còn phù hợp với xu hướng chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành tư pháp.
Trong tương lai, khi công chứng điện tử trở nên phổ biến, việc lăn tay bằng mực lên giấy sẽ không còn phù hợp.
Các phương thức xác thực hiện đại như căn cước gắn chip, ứng dụng VNeID và chữ ký số sẽ dần thay thế.
Dù không còn bắt buộc, việc lăn tay vẫn được hỗ trợ đầy đủ khi người dân có nhu cầu. Khi người dân thực hiện các giao dịch có giá trị lớn, liên quan đến tài sản quan trọng hoặc muốn tăng thêm lớp bảo vệ thì có quyền yêu cầu công chứng viên cho lăn tay trên văn bản giao dịch song song với ký tên.
Đây vẫn là biện pháp truyền thống hiệu quả trong một số trường hợp cụ thể.
Hay nói cách khác, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng bỏ quy định tạo điều kiện để các công chứng viên yêu cầu người dân phải lăn tay trên văn bản đại trà như hiện nay.
Quy định này không có nghĩa là xóa bỏ hoàn toàn dấu vân tay, mà là trao quyền quyết định cho người dân, đồng thời thúc đẩy ngành công chứng chuyển mình theo hướng hiện đại, minh bạch và tôn trọng quyền riêng tư.
Đây là bước cải cách cần thiết để pháp luật Việt Nam bắt kịp với kỷ nguyên số, trong đó công nghệ và ý chí tự nguyện của công dân sẽ là nền tảng cho sự an toàn pháp lý bền vững.
