Thông tin về điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã được ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm của ngành Nội vụ diễn ra sáng 9.7.
Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương
ẢNH: VĂN GIÁP
Theo ông Phan Trung Tuấn, sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai từ ngày 1.7.2025, các bộ, ngành và địa phương đã tập trung tổ chức thực hiện theo đúng chủ trương của T.Ư. Qua đánh giá bước đầu của các cơ quan T.Ư cũng như các địa phương, việc vận hành mô hình mới cơ bản đạt được những kết quả quan trọng, bảo đảm hoạt động của bộ máy hành chính thông suốt, phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, ông Tuấn cho rằng việc chuyển đổi từ mô hình chính quyền địa phương 3 cấp đã tồn tại, vận hành trong nhiều thập kỷ sang mô hình 2 cấp chỉ mới diễn ra hơn một năm nên việc phát sinh những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn là điều không thể tránh khỏi.
"Qua quá trình sơ kết 1 năm thực hiện, Bộ Nội vụ đã tổng hợp đầy đủ các ý kiến, đánh giá của địa phương để tham mưu Chính phủ báo cáo cấp có thẩm quyền. Những kết quả đạt được cũng như những tồn tại, vướng mắc đã được nhận diện để nghiên cứu các giải pháp xử lý căn cơ, toàn diện trong thời gian tới", ông Tuấn cho biết.
Theo lãnh đạo Vụ Chính quyền địa phương, sau hội nghị sơ kết toàn quốc về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vừa qua, T.Ư sẽ tiếp tục xem xét, cho ý kiến đối với các nội dung liên quan đến việc hoàn thiện mô hình tổ chức và tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình vận hành. Dự kiến trong tháng 7 sẽ có các kết luận, chỉ đạo mới làm cơ sở để các bộ, ngành và địa phương triển khai thực hiện.
Đề cập đến nội dung được nhiều địa phương quan tâm nhất hiện nay là việc có tiếp tục điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã hay không, ông Tuấn cho biết đây là vấn đề đã được tổng hợp từ các địa phương và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.
Theo Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, đây là chủ trương có tác động rất lớn đến tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ cũng như đời sống người dân ở cơ sở. Vì vậy, T.Ư sẽ nghiên cứu, cân nhắc rất kỹ trước khi đưa ra kết luận chính thức.
"Ngay sau khi T.Ư có kết luận, Vụ Chính quyền địa phương sẽ tham mưu Bộ Nội vụ báo cáo Chính phủ ban hành hướng dẫn về việc điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã để các địa phương có căn cứ triển khai", ông Tuấn nói.
Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã sẽ không làm đồng loạt
Thông tin thêm về định hướng sắp xếp, ông Tuấn cho biết trong các cuộc họp của Ban Chỉ đạo và tại hội nghị sơ kết một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lãnh đạo T.Ư đã nhiều lần định hướng nghiên cứu điều chỉnh đối với một số đơn vị hành chính cấp xã có quy mô quá nhỏ, chưa đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định của Nghị quyết 1211 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính.
Theo ông Tuấn, thời gian qua, có thông tin cho rằng cả nước hiện có khoảng 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, ông Tuấn cho hay, không phải toàn bộ số đơn vị này đều thuộc diện phải tiếp tục sắp xếp.
"Nhiều đơn vị hành chính cấp xã nằm ở khu vực biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, địa hình chia cắt hoặc có yếu tố lịch sử, văn hóa, truyền thống đặc thù. Đây là những trường hợp cần được xem xét riêng và nhiều khả năng sẽ không tiếp tục thực hiện sắp xếp như giai đoạn 2023 - 2025", ông Tuấn thông tin.
Đối với các đơn vị có diện tích tự nhiên và quy mô dân số chưa đạt tiêu chuẩn nhưng không thuộc trường hợp đặc thù, theo ông Tuấn các địa phương có thể chủ động nghiên cứu phương án điều chỉnh để mở rộng quy mô, đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định hiện hành.
"Tinh thần bước đầu mà T.Ư định hướng là sẽ không triển khai sắp xếp đồng loạt trên phạm vi cả nước. Việc điều chỉnh sẽ căn cứ điều kiện, đặc điểm của từng địa phương, từng địa bàn để xây dựng phương án phù hợp, bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước cũng như yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới", ông Tuấn nói.
Lãnh đạo Vụ Chính quyền địa phương cũng cho biết cấp có thẩm quyền đang định hướng xây dựng các xã, phường hạt nhân, trọng điểm để hình thành những cực tăng trưởng mới của các tỉnh, thành phố. Trong đó, đối với những đô thị lớn, sẽ nghiên cứu mô hình các phường có quy mô dân số lớn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và quản trị đô thị.
Để chủ động triển khai khi có chủ trương chính thức, ông Tuấn đề nghị các địa phương từ bây giờ cần rà soát hiện trạng đơn vị hành chính, đánh giá quy mô dân số, diện tích tự nhiên cũng như điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa bàn; đồng thời nghiên cứu các phương án điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.
"Khi T.Ư có kết luận và Chính phủ, Bộ Nội vụ ban hành hướng dẫn, các địa phương sẽ có đầy đủ căn cứ để đề xuất phương án cụ thể, bảo đảm việc điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã được thực hiện đồng bộ, hiệu quả và phù hợp với đặc điểm của từng địa phương", ông Tuấn nhấn mạnh.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Nội vụ trong 6 tháng cuối năm là tiếp tục sắp xếp các xã chưa đạt tiêu chuẩn, tham mưu trình Chính phủ về địa giới tự nhiên của 34 tỉnh, thành.
