Trẻ sinh non có phổi chưa hoàn thiện dễ suy hô hấp cần được thở oxy, thở áp lực dương liên tục, thở máy không xâm nhập hoặc nội khí quản.
Phổi trẻ sinh non (chào đời trước 37 tuần thai kỳ) chưa phát triển hoàn thiện, số lượng phế nang chưa đủ so với trẻ đủ tháng. Phế nang cũng dễ xẹp do thiếu surfactant, cơ hô hấp còn yếu, bé có thể thở, không đều.
BS.CKI Nguyễn Văn Toản, Phó trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết mục tiêu hỗ trợ hô hấp ở trẻ sinh non là giúp bé nhận đủ oxy, thải CO2, giảm gắng sức khi thở và hạn chế tổn thương phổi. Tùy tuổi thai, cân nặng, mức độ suy hô hấp, bệnh lý kèm theo, bác sĩ chọn phương pháp phù hợp.
Thở oxy
Thở oxy thường dùng khi trẻ vẫn tự thở được nhưng nồng độ oxy trong máu (SpO2) thấp, bé không suy hô hấp nặng (RDS), thường chỉ dành cho trẻ sinh non quanh 36 tuần. Oxy có thể được cung cấp qua ống thông mũi (oxy lưu lượng thấp) hoặc qua máy thở oxy lưu lượng cao (HFNC) tùy vào tình trạng.
Phương pháp này giúp tăng lượng oxy đi vào phổi, cải thiện tình trạng tím tái, thở nhanh, giảm bão hòa oxy. Trẻ được theo dõi liên tục bằng máy đo SpO2 để bác sĩ điều chỉnh nồng độ oxy phù hợp.
Thở áp lực dương liên tục
Khi trẻ còn tự thở nhưng phổi nở kém, biểu hiện suy hô sau sinh. Bác sĩ có thể cho thở áp lực dương liên tục (CPAP) qua mũi. Máy tạo một luồng khí có áp lực nhẹ, đi qua hai ống nhỏ đặt ở mũi, giúp phế nang trong phổi không bị xẹp sau mỗi nhịp thở.
Nhờ phổi được giữ mở tốt, trẻ trao đổi oxy hiệu quả, bớt thở rên, bớt co kéo lồng ngực và giảm gắng sức khi thở. CPAP thường được dùng cho trẻ sinh non có dấu hiệu suy hô hấp mức độ nhẹ đến trung bình hoặc sau khi rút ống thở máy để bé chuyển dần sang tự thở.
Bác sĩ theo dõi chức năng hô hấp của một trẻ sinh non. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Thở máy không xâm nhập
Một số trẻ sinh non thở yếu hơn hoặc suy hô hấp mức độ nặng, có cơn ngưng thở nhiều hoặc không đáp ứng với thở CPAP. Khi đó, bác sĩ có thể dùng thở máy không xâm nhập. Phương pháp này vẫn hỗ trợ qua mũi, không cần đặt ống vào khí quản.
Thở máy không xâm nhập giúp bé thở dễ hơn, tăng lượng oxy trong máu và hỗ trợ phổi còn non hoạt động hiệu quả. Phương pháp này thường được áp dụng khi trẻ cần hỗ trợ hô hấp nhiều hơn nhưng vẫn chưa cần đặt ống thở vào khí quản.
Thở máy xâm nhập
Thở máy xâm nhập được áp dụng khi trẻ suy hô hấp nặng, không tự thở đủ hoặc thất bại với phương pháp hỗ trợ ít xâm nhập. Bác sĩ đặt ống nội khí quản qua miệng hoặc mũi vào khí quản, nối với máy thở để kiểm soát hoặc hỗ trợ nhịp thở.
Máy thở giúp đưa khí vào phổi với áp lực, thể tích và nồng độ oxy được điều chỉnh chính xác. Đây là biện pháp cần thiết trong trường hợp trẻ sinh non, suy hô hấp nặng do thiếu surfactant (chất giúp các túi khí trong phổi không bị xẹp), nhiễm trùng, viêm phổi, ngạt sau sinh hoặc có cơn ngưng thở kéo dài.
Thở máy xâm nhập cũng có nguy cơ gây tổn thương phổi nếu áp lực hoặc thể tích khí không phù hợp. Trẻ dễ nhiễm trùng liên quan ống thở, kích ứng đường thở, xẹp phổi hoặc bệnh phổi mạn nếu phải hỗ trợ kéo dài. Do đó, bác sĩ luôn cố gắng dùng thông số thấp nhất nhưng vẫn hiệu quả, đồng thời cai máy sớm khi bé đủ điều kiện.
Bác sĩ Toản cho biết hỗ trợ hô hấp đúng cách giúp trẻ sinh non vượt qua giai đoạn phổi còn non yếu, giảm nguy cơ biến chứng và tăng cơ hội phát triển ổn định. Việc lựa chọn phương pháp cần được cá thể hóa, phối hợp giữa bác sĩ sơ sinh, hồi sức và hô hấp.
Cha mẹ không tự cho trẻ thở oxy, dùng máy xông khí dung, hút mũi sâu hoặc dùng thuốc hô hấp tại nhà khi chưa có chỉ định. Với trẻ sinh non, đường thở nhỏ và phổi còn nhạy cảm, xử trí sai khiến làm bé mệt hơn.
Vân Anh
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
