Một đợt nắng nóng gây chết người vào năm 1993 ở Philadelphia đã đưa đến một chương trình tiên phong mà các nhà khoa học cho rằng vẫn đang tiếp tục cứu sống nhiều người.
Nhờ những ghi chép của nhà khai quốc Thomas Jefferson, người ta biết rằng ngày 4/7/1776 tại Philadelphia có thời tiết khá dễ chịu, với nhiệt độ cao nhất chỉ khoảng 24°C. 250 năm sau, thành phố đón lượng khách lớn đổ về kỷ niệm ngày Quốc khánh và xem World Cup. Thế nhưng, đón chờ họ lại là một thực tế hoàn toàn khác: nắng nóng gay gắt.
Một "vòm nhiệt" nguy hiểm bao trùm khu vực miền đông nước Mỹ trong nhiều ngày tới được dự báo sẽ đẩy nhiệt độ lên trên 38°C tại nhiều nơi, phá vỡ hàng loạt kỷ lục và làm gia tăng nguy cơ đối với sức khỏe của hàng chục triệu người dân.
Tại khu vực Philadelphia, Cơ quan khí tượng quốc gia cảnh báo chỉ số nhiệt có thể lên tới khoảng 43°C đến hết ngày 5/7. Cơ quan này nhận định đây là đợt nắng nóng hiếm gặp và có thể là giai đoạn oi bức nhất mà khu vực này trải qua kể từ tháng 7/2011.
250 người tạo hình Chuông Tự do trong dịp kỷ niệm 250 thành lập nước Mỹ, tại thành phố Philadelphia, bang Pennsylvania ngày 2/7. Ảnh: Reuters
Dù vậy, trong số các thành phố nằm trên đường đi của đợt nắng nóng cực đoan, Philadelphia được đánh giá là nơi có sự chuẩn bị tốt nhất. Thành phố từng là thủ đô đầu tiên của nước Mỹ, nơi có Tòa nhà Độc lập và Chuông Tự do, đồng thời cũng là địa phương xây dựng một trong những hệ thống ứng phó với nắng nóng bài bản nhất nước.
Ủy viên Y tế thành phố Palak Raval-Nelson cho biết chính quyền đã hình thành quy trình phối hợp rất hiệu quả trong việc theo dõi diễn biến thời tiết và kích hoạt tình trạng khẩn cấp về sức khỏe do nắng nóng. Bà cũng chia sẻ thành phố đã chuẩn bị trong nhiều năm cho lượng du khách dự kiến đổ về dịp kỷ niệm 250 năm lập quốc của nước Mỹ và World Cup.
Đằng sau hệ thống ứng phó quy mô đó là bài học từ một trong những thảm họa thời tiết nghiêm trọng nhất trong lịch sử thành phố. Mùa hè năm 1993, một đợt nắng nóng kéo dài đã cướp đi sinh mạng của 118 người tại Philadelphia, nhiều hơn các thành phố khác chịu điều kiện thời tiết tương tự. Phần lớn nạn nhân là người cao tuổi, người thu nhập thấp hoặc đang mắc bệnh. Nhiều người không có điều hòa nhiệt độ và được phát hiện trong những căn nhà đóng kín cửa, nơi sức nóng ngột ngạt khiến bệnh nền trở nên nghiêm trọng hơn.
Từ sau đợt nắng nóng năm 1993, Philadelphia triển khai hàng loạt biện pháp nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và bảo vệ những nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất trước thời tiết cực đoan.
Nhân viên tổ chức Người cao tuổi Philadelphia đến thăm một cặp vợ chồng trong đợt nắng nóng tháng 7/1993. Ảnh: Philadelphia Inquirer
Thành phố xây dựng hệ thống cảnh báo sớm để gửi thông báo diện rộng khi nắng nóng đạt mức nguy hiểm; mở các trung tâm tránh nóng; huy động mạng lưới trưởng khu phố đến kiểm tra người dân; triển khai các chiến dịch truyền thông và thiết lập đường dây nóng hỗ trợ khẩn cấp.
Một nghiên cứu cho thấy hệ thống cảnh báo này đã giúp cứu ít nhất 117 người chỉ trong những năm đầu triển khai, hiệu quả mang lại vượt xa chi phí đầu tư.
"Philadelphia đã đi đầu", ông Kalkstein, nhà khí hậu học, làm việc về chính sách liên quan đến nhiệt độ ở Mỹ và nước ngoài, nhận định.
Ông cũng cho biết mặc dù biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng cực đoan xảy ra thường xuyên và dữ dội hơn trong nhiều thập kỷ qua, số ca tử vong do nắng nóng tại những nơi như Philadelphia không có xu hướng gia tăng.
Bà Raval-Nelson, ủy viên y tế thành phố, cho biết công tác chuẩn bị đã được tăng cường trước thềm các sự kiện lớn. Lễ hội Cổ động viên FIFA miễn phí trên đồi Lemon Hill sẽ có lều tránh nóng, điểm tiếp nước, nhiều khu vực có bóng mát và các trạm y tế. Ban tổ chức cũng rút ngắn thời gian hoạt động của lễ hội do dự báo nắng nóng nghiêm trọng.
Theo bà Raval-Nelson, nhiều biện pháp tương tự cũng đã được triển khai trên khắp thành phố, gồm quạt phun sương, điểm cấp nước miễn phí, lều y tế và các khu vực tăng cường bóng mát. Philadelphia cũng có mạng lưới hồ bơi và công viên phun nước rộng khắp để người dân giải nhiệt.
Bên cạnh đó, chính quyền thành phố gần đây đã tổ chức buổi tập huấn mới nhất cho các trưởng khu phố về cách rà soát và chăm sóc cư dân. Điều này được coi là chìa khóa sống còn tại những khu vực như Hunting Park - cộng đồng có đa số người da màu và người gốc Tây Ban Nha sinh sống. Tại đây, nhiệt độ bề mặt có thể tăng cao hơn rất nhiều so với các vùng ngoại ô nhiều cây xanh - nơi phần lớn người da trắng sinh sống.
Khi vòm nhiệt đổ bộ vào tuần này, bà Raval-Nelson kỳ vọng hàng loạt biện pháp mà Philadelphia triển khai sẽ mang lại một kỳ nghỉ lễ an toàn cho toàn thành phố.
"Chúng tôi muốn mọi người đều được đón lễ một cách an toàn", bà nói. "Trăm hay không bằng tay quen, chúng tôi đã diễn tập rất kỹ lưỡng rồi".
Hoàng Lan (Theo Washington Post, AP)
