Chuyên gia cảnh báo về trào lưu giảm cân cực đoan

Đây là chia sẻ của GS.TS Trần Bình Giang, Chủ tịch Hội Ngoại khoa và phẫu thuật nội soi Việt Nam tại Hội thảo khoa học phẫu thuật béo phì trong điều trị đa mô thức và Thành lập Chi hội phẫu thuật chuyển hóa và béo phì Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra ngày 7-8 tại Hà Nội.

Đừng chạy theo trào lưu giảm cân cực đoan

Theo GS Giang những năm gần đây tình trạng thừa cân, béo phì tại Việt Nam gia tăng nhanh chóng. Thậm chí, tăng nhanh nhất khu vực Châu Á.

TS.BS Bùi Thanh Phúc, Phó trưởng khoa Phẫu thuật Cấp cứu Tiêu hóa, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cũng cho hay nếu trước đây chủ yếu là người trung niên, có điều kiện kinh tế khá giả và thường xuyên tiếp khách, thì hiện nay bệnh đang trẻ hóa rõ rệt. Nhiều người trẻ, thậm chí mới 17-18 tuổi, đã phải điều trị vì béo phì nặng.

"Không chỉ nhóm nhân viên văn phòng mà cả lao động phổ thông, tài xế công nghệ cũng ngày càng mắc béo phì do ít vận động, thường xuyên sử dụng thức ăn nhanh, đồ uống nhiều năng lượng và chịu nhiều áp lực trong cuộc sống", bác sĩ Phúc chia sẻ.

Theo GS Giang hiện nay có rất nhiều chế độ ăn giảm cân cực đoan được quảng bá trên mạng xã hội, từ cắt hoàn toàn tinh bột đến loại bỏ một nhóm thực phẩm nhất định. Tuy nhiên, phần lớn những phương pháp này đều thiếu cơ sở khoa học và khó mang lại hiệu quả lâu dài.

Muốn giảm cân thì nguyên tắc cơ bản là năng lượng tiêu hao phải lớn hơn năng lượng nạp vào. Nhiều người nghĩ chỉ cần tập thể dục thật nhiều là đủ, nhưng thực tế không phải vậy. Mặc dù, tập luyện vẫn rất cần thiết vì giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, cơ xương khớp và thể lực, nhưng yếu tố quyết định trong giảm cân vẫn là kiểm soát chế độ ăn.

"Giảm ăn không đồng nghĩa với nhịn ăn hay loại bỏ hoàn toàn một nhóm chất dinh dưỡng. Một chế độ ăn khoa học vẫn phải bảo đảm đầy đủ ba nhóm chất chính gồm tinh bột, đạm và chất béo.

Đồng thời, tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất. Điều cần làm là giảm tổng năng lượng nạp vào chứ không phải cắt bỏ hoàn toàn bất kỳ thành phần nào.

Điều trị béo phì là "một cuộc chiến" đòi hỏi ý chí và sự kiên trì. Muốn đạt kết quả lâu dài, việc thay đổi lối sống phải được duy trì liên tục chứ không thể thực hiện theo từng đợt hay chỉ trong thời gian ngắn", GS Giang cho hay.

Khi nào cần can thiệp ngoại khoa?

GS Giang nhấn mạnh điều trị đa mô thức căn bệnh béo phì đang trở thành một trong những điểm nóng của y khoa hiện đại. 

Để đạt được hiệu quả tối đa và phòng tránh biến chứng, phẫu thuật cần được thực hiện thông qua chiến lược đa mô thức, với phác đồ điều trị có sự phối hợp của nhiều chuyên ngành như nội khoa, nội tiết, dinh dưỡng, phục hồi chức năng.

Các kỹ thuật phổ biến hiện nay như cắt vạt dạ dày hoặc nối tắt dạ dày không chỉ giúp giảm dung tích dạ dày mà còn làm giảm cảm giác thèm ăn, giúp người bệnh giảm cân bền vững mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào ý chí kiềm chế ăn uống.

Bác sĩ Phúc cho hay phẫu thuật điều trị béo phì không phải là giải pháp thẩm mỹ và không áp dụng cho mọi trường hợp thừa cân.

Chỉ những người có chỉ số BMI đạt tiêu chuẩn, béo phì ảnh hưởng sức khỏe hoặc đã thất bại với điều trị nội khoa mới được chỉ định.

"Những trường hợp chỉ muốn giảm vài kg vì mục đích làm đẹp sẽ bị từ chối. Ngoài ra, người bệnh quá cao tuổi, quá trẻ hoặc mắc các bệnh lý nặng như suy tim mất bù, bệnh nội khoa nghiêm trọng cũng cần được cân nhắc kỹ trước khi chỉ định phẫu thuật nhằm đảm bảo an toàn", bác sĩ Phúc cho hay.

Bên cạnh hiệu quả giảm cân, GS Giang cho biết điều trị béo phì còn mang lại nhiều lợi ích đáng kể đối với sức khỏe chuyển hóa. Giúp giảm tình trạng rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ,... Mục tiêu cuối cùng của điều trị béo phì không chỉ là giảm thật nhiều cân mà là phải nâng cao chất lượng cuộc sống.