Cuộc chạy đua tìm hài cốt liệt sĩ giữa những manh mối mơ hồ

1 시간 전 4

Mọi cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hầu hết bắt đầu từ một manh mối: ký ức của những nhân chứng đang già đi từng ngày.

"Liệu nhân chứng có nhớ nhầm vị trí không?", một chiến sĩ bất giác hỏi sau nhiều ngày đào bới giữa cái nắng 40 độ C của Lào.

Suốt hai tháng mùa khô, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 589, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, đã đào cuốn chiếu hàng nghìn mét vuông đất bên sông Xe Bang Fai, nhưng không có dấu tích, mẩu xương nào của liệt sĩ.

Đội trưởng, thượng tá Nguyễn Thanh Bình chỉ lắc đầu. Không ai dám khẳng định. Có thể sau hơn nửa thế kỷ, nước lũ đã cuốn đất đá bồi lấp, hoặc khu vực ấy đã thay đổi hoàn toàn.

Cuộc tìm kiếm của họ xuất phát từ lời kể của một cựu chiến binh Lào về nơi ông đã cùng dân bản chôn cất 39 chiến sĩ Việt Nam năm 1972, sau một trận bom bên sông Xe Bang Fai. Từ bản làng gần nhất, cả đội đi bộ gần 7 km xuyên rừng nguyên sinh mới đến khu vực chỉ dẫn, nhưng không có dấu tích gì.

37 năm quy tập hài cốt liệt sĩ, các thế hệ chiến sĩ Đội 589 đã quen với cảnh phải trở đi trở lại một địa điểm 3-4 lần. Chỉ cần một tia hy vọng mong manh, họ vẫn tiếp tục.

"Chúng ta sẽ tiếp tục xác minh rồi mùa khô năm sau quay lại", thượng tá Bình nói.

Đội 589 là một trong hàng trăm đơn vị tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được phát động từ 15/3/2026, hướng tới dấu mốc 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/2027). Mục tiêu là tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, lấy mẫu ADN hàng trăm nghìn ngôi mộ chưa xác định danh tính, xây dựng cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ, và đẩy mạnh rà phá bom mìn tại các địa bàn trọng điểm.

Sau hơn 50 năm kể từ ngày chiến tranh kết thúc, Việt Nam đã tìm kiếm, quy tập được hơn một triệu hài cốt liệt sĩ. Nhưng vẫn còn khoảng 175.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy và gần 300.000 ngôi mộ trong các nghĩa trang chưa xác định được danh tính. Đằng sau những con số ấy là hàng trăm nghìn gia đình vẫn chưa biết chính xác người thân mình đang nằm ở đâu, hoặc mỗi năm vẫn lặng lẽ thắp hương trước một tấm bia chỉ khắc dòng chữ "Liệt sĩ chưa biết tên".

Chiến dịch tìm kiếm liệt sĩ diễn ra đồng loạt trên tất cả chiến trường Việt Nam từng tham gia chiến đấu, cả trong và ngoài nước (Lào và Campuchia). Nhiều mũi tìm kiếm được đồng loạt triển khai trên khắp các tỉnh thành, với mục tiêu đưa những người lính trở về.

Sau gần 4 tháng, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được 1.425 hài cốt liệt sĩ, gồm 401 hài cốt trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia .

"Thời gian đang lấy đi những nhân chứng cuối cùng"

Cứ vào mùa khô hàng năm, 30 cán bộ, chiến sĩ Đội 589 (Quảng Trị) lại khoác ba lô lên đường sang Lào. Lịch trình ấy đã được duy trì suốt 37 năm, từ khi thành lập tháng 10/1989, với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập những quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam từng chiến đấu, đóng quân hoặc mở đường vận chuyển, hy sinh chưa tìm thấy hài cốt.

Điểm đến năm nay là tỉnh Khăm Muộn - phía bên kia dãy Trường Sơn, cách cửa khẩu Cha Lo (Quảng Bình) khoảng 100 km. Hành trình kéo dài gần 8 tháng - từ tháng 10 đến tháng 5 năm sau, băng qua hàng trăm km đường rừng, vượt sông suối và những hang đá chênh vênh lưng chừng đỉnh núi. Không có sóng điện thoại, không có ngày cuối tuần hay kỳ nghỉ. Cuộc sống của họ chỉ còn núi rừng, bom mìn sót lại sau chiến tranh, và những cuộc tìm kiếm kéo dài.

Trải qua hai mùa khô trên đất Lào, đội trưởng, thượng tá Nguyễn Thanh Bình nói, một trong những điều khó khăn nhất là sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Vị trí tìm kiếm chủ yếu là vùng rừng núi nguyên sinh. Để đến hiện trường, có nơi phải đi xe nhiều giờ dù quãng đường chỉ vài km, vượt sông bằng xuồng, rồi cuốc bộ thêm vài km giữa rừng. Giữa mùa khô, cái nóng ở Khăm Muộn như thiêu đốt dưới nền nhiệt 40 độ C. Không có gió, quần áo ướt đẫm mồ hôi chỉ sau vài phút đào bới.

Cùng với đó, các chiến sĩ còn phải đối mặt mối hiểm nguy ẩn mình dưới những lớp đất.

"Tất cả đứng im", đại tá Trần Chí Công hét lớn khi nhóm chiến sĩ Đội K73, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh, lội bộ xuyên qua cánh rừng Campuchia. Cách người lính chưa đầy một sải chân, một quả mìn hoen gỉ nằm lẫn trong bụi cỏ đang chờ kích hoạt. Khi công binh xử lý xong, cả nhóm mới thở phào, tiếp tục di chuyển theo lối mòn do thú rừng để lại nhằm giảm rủi ro.

Đó là một ngày bình thường của các chiến sĩ Đội K73 ở Pailin, Campuchia - cách biên giới Việt Nam hơn 650 km. Cũng giống như Đội 589, họ lên đường sang Campuchia mỗi khi bước vào mùa khô, thực thi nhiệm vụ tìm hài cốt liệt sĩ.

Gần một thập kỷ dẫn dắt đội đi xuyên qua 11 tỉnh - bằng phần nửa Vương quốc Campuchia - từ Svay Rieng, Phnom Penh đến Battambang, đại tá Công nói Pailin chính là nơi khó nhằn nhất. Tỉnh phía tây giáp với Thái Lan từng là trung tâm hậu cần và căn cứ của Khmer Đỏ, luôn là nỗi ám ảnh với các chiến sĩ bởi những bãi mìn gần như chưa được rà phá sau chiến tranh. Thêm vào đó, nơi đây địa hình núi cao, sáng sớm sương giăng mù mịt, một bước chân sơ sảy có thể rơi xuống vực sâu.

Nhiều hài cốt nằm trong các hang đá từng là nơi đóng quân. Có những ngày, cả đội đào từ sáng đến chiều chỉ lật được vài tảng đá. Có tảng lớn bằng xe tải, nằm chồng lên nhau sau những trận bom. Muốn dịch chuyển, đội phải đào hố sâu bên cạnh, sau đó tìm điểm tựa, lật xuống hố. Ở nhiều hang động, dấu tích chiến tranh vẫn còn nguyên vẹn. Những lỗ đạn xuyên sâu vào vách đá. Những mảnh bom găm trong khe núi.

Có nơi bom đánh sập cửa hang, những khối đá hàng chục tấn đè kín lối vào. Có hang cao hơn 70 m, lưng chừng ngọn núi. Để tiếp cận, những người lính phải đào từng đường hầm nhỏ kiểu hang chuột rồi chui vào. Trên đầu là những khối đá đã rạn nứt, chỉ một rung động mạnh cũng có thể đổ sập.

"Mỗi lần đội vào hang tìm kiếm, một chiến sĩ luôn đứng ngoài quan sát. Chỉ cần phát hiện đá dịch chuyển là lập tức hô báo để đồng đội rút ra hoặc né tránh", ông Bình kể.

Không ít khu vực, dù biết chắc còn hài cốt dưới các tảng đá lớn, nhưng đội không cách nào tiếp cận. Nếu dùng thuốc nổ phá đá thì cả quả núi có thể sập xuống. Những người lính chỉ biết đứng lặng trước cửa hang, lực bất tòng tâm.

Bất chấp những khắc nghiệt và hiểm nguy đó, suốt nhiều năm, các thế hệ chiến sĩ của Đội 589 và K73 vẫn kiên trì tìm kiếm, với niềm tin, hài cốt cha anh mình còn đang nằm đâu đó nơi xứ người. Mỗi năm, các cuộc tìm kiếm càng khẩn trương hơn, bởi với họ, điều đáng sợ nhất bây giờ là thời gian.

"Hầu như các cuộc tìm kiếm chỉ dựa trên manh mối duy nhất là ký ức của những nhân chứng ngoài 70 tuổi, đã từng chiến đấu trên chiến trường", thượng tá Nguyễn Thanh Bình, Đội trưởng Đội quy tập 589, nói

Có nơi nhân chứng khẳng định nhớ rất rõ đã chôn bộ đội Việt Nam lúc hy sinh ở độ sâu khoảng 80 cm. Nhưng đội đào sâu hơn 2 m vẫn không thấy manh mối gì. Cả đội quyết định đổi sang đào kiểu cuốn chiếu, mở từng rãnh dài 3 m, cách 40 cm, sâu gần 2 m, rồi chuyển dần từng lớp đất, vẫn không thấy gì. Sau hai tháng ròng rã, cả đội đành chuyển sang vị trí khác, chờ xác minh thêm.

"Những chuyến đi như thế diễn ra không ít. Mang theo hy vọng, rồi trở về với những chiếc cuốc mòn đi vì đất đá, nhưng chưa tìm thấy hài cốt", ông nói.

Có người dân chỉ tay về phía sườn núi, bảo "ngày ấy bộ đội Việt Nam được chôn ở đây", nhưng "ở đây" là cả một quả đồi rộng hàng nghìn mét vuông. Sau hơn nửa thế kỷ, địa hình thay đổi, đất đá sạt lở, xói mòn, cây rừng mọc kín, suối đổi dòng. Những dấu vết của chiến tranh gần như bị thời gian xoá sạch. Không ai biết liệu những người lính năm xưa đang nằm ở đâu.

"Thời gian đang lấy đi những nhân chứng cuối cùng", thượng tá Bình ngậm ngùi nói.

Ba năm làm nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, đại úy Nguyễn Quang Đạt, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị, đã quen với những cuộc tìm kiếm với hy vọng mong manh. Anh cùng đồng đội đã in dấu chân lên nhiều vùng đất từng là chiến trường tại Quảng Trị, từ vùng núi Đakrông, đến những cánh đồng Hải Lăng, Triệu Phong.

"Sự kiên nhẫn đôi khi quan trọng hơn sức khỏe. Không ai biết chính xác hài cốt nằm ở đâu", Đạt nói.

Những vị trí chôn cất liệt sĩ, nhân chứng chỉ nhớ mang máng. Ảnh chụp từ trên cao và kết quả khảo sát bằng radar chỉ khoanh vùng những nơi nghi ngờ. Phần còn lại là hàng nghìn mét vuông đất phải đào bằng sức người. Đất đào lên rồi lại lấp xuống. Hết ngày này sang ngày khác, chiếc cuốc chỉ gặp đất, đá và rễ cây. Không ai dám khẳng định lần đào tiếp theo sẽ có kết quả.

"Có khi cả tuần không thấy gì, đến nhát cuốc cuối cùng trước lúc thu dọn dụng cụ lại xuất hiện dấu vết", đại úy Nguyễn Quang Đạt kể.

Các chiến sĩ thắp hương khi tìm thấy một hài cốt liệt sĩ trong hang động tại Lào. Ảnh: Đội 589 cung cấp

Xen kẽ giữa những cuộc tìm kiếm không dấu vết, là những câu chuyện kỳ diệu mà chính các chiến sĩ cũng khó lý giải, truyền thêm động lực cho họ trong hành trình tìm kiếm.

Trung tá Nguyễn Văn Phong, Đội 589, có gần 10 năm làm nhiệm vụ trên đất Lào kể, mùa khô năm 2016, đội tìm kiếm tại bản Cạ Tọ gần 15 ngày nhưng không phát hiện gì, quyết định tìm kiếm hết ngày sẽ rút quân. Buổi trưa, anh em thắp ba nén hương trước khi rời đi. Một người lính khấn trước khu đất: "Nếu hôm nay chúng cháu vẫn chưa tìm được các bác thì xin phép rút để đi tìm đồng đội ở nơi khác".

Lời khấn vừa dứt, một chiến sĩ bổ thêm một nhát cuốc. Lưỡi cuốc chạm vào một chiếc dép cao su đã mục. Mọi người lập tức dừng lại, đào rộng hơn. Chiếc tăng võng hiện ra, rồi những mảnh xương đầu tiên xuất hiện trong lòng đất. Tại vị trí này, đội tìm được hai hài cốt liệt sĩ. Những người lính gọi đó là "sự mách bảo của đồng đội". Không ai giải thích được.

"Thời gian là khó khăn lớn nhất trong hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ", trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, chia sẻ. "Nếu không làm ngay, sẽ đến lúc không còn ai nhớ các anh nằm ở đâu", vị tướng 79 tuổi nói.

Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam. Ảnh: Sơn Hà

Theo ông, các cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu hiện ít nhất cũng ngoài 60, 70 tuổi. Nhiều người trí nhớ không còn như trước, tất cả không đủ sức trở lại chiến trường.

Ông Hưng từng nhiều lần cùng đồng đội quay lại các chiến trường cũ. Có nơi phải mất hàng giờ băng rừng mới tới, nhưng khi đến, mọi dấu tích đều đã biến mất. Ngày trước chỉ là một cây nhỏ làm mốc, bây giờ cả cánh rừng đã đổi thay. Những nấm mộ chôn tạm vốn đã sơ sài, chỉ vài mùa mưa là san phẳng hết. Không ít liệt sĩ nằm dưới lòng sông, dưới biển hoặc ở những khu vực nay đã trở thành nhà máy, đường giao thông, khu đô thị.

"Trong khoảng 175.000 liệt sĩ còn chưa được tìm thấy, nếu tìm được hai phần ba đã là một thành công rất lớn. Có thể, nhiều chiến sĩ ngã xuống sẽ mãi mãi không thể đưa về", ông nói.

Vị trung tướng kể, có những cựu chiến binh sau hàng chục năm vẫn nhớ chính xác mình đã chôn đồng đội ở đâu, người nào nằm bên trái, người nào nằm bên phải, dưới mộ có chiếc bình tông hay cây bút Ba Vì. Khi khai quật, từng chi tiết đều trùng khớp. Có người sức khỏe rất yếu, không thể trở lại chiến trường nhưng vẫn tự tay vẽ lại sơ đồ vị trí từng ngôi mộ. Đội quy tập đem đối chiếu với hồ sơ, rồi tiếp tục kiểm tra bằng các dấu tích còn lại.

"Nếu mọi dữ kiện đều khớp thì độ tin cậy rất cao", tướng Hưng nhớ lại.

Suốt 5 thập kỷ, phương pháp thực chứng - xác định danh tính dựa trên chứng cứ lịch sử và nhân chứng - là cách thức duy nhất để tìm kiếm các liệt sĩ nơi chiến trường.

Hy vọng mong manh

Những ngày cuối tháng 5, Đội K73 đứng giữa cánh đồng ở tỉnh Svay Rieng, nơi từng diễn ra trận đánh ác liệt giữa bộ đội Việt Nam và lực lượng Khmer Đỏ. Hơn 10 năm trước, cũng tại nơi này, đội từng nhiều lần đào bới gần một hecta đất nhưng không tìm thấy dấu vết nào.

Lần trở lại này, hy vọng được nhen lên khi hai cựu chiến binh ngoài 70 tuổi từ miền Bắc, những người từng trực tiếp tham gia trận đánh năm xưa, tình nguyện theo đoàn.

Xác định xong vị trí, những nhát cuốc đầu tiên bổ xuống nền đất cứng. Các chiến sĩ mở những rãnh đào theo hình răng cưa rồi tỏa dần ra bốn phía để tối ưu diện tích tìm kiếm. Mỗi lớp đất được bóc tách cẩn trọng để các liệt sĩ không "đau thêm lần nữa".

Thế nhưng, suốt một tuần, cuộc tìm kiếm vẫn không có tiến triển.

Bước ngoặt đến từ lời kể của một cụ già người Campuchia. Ông nhớ gần nơi bộ đội Việt Nam từng đóng quân trước đây có một con mương nước đã bị vùi lấp từ lâu. Chi tiết nhỏ này lập tức được đối chiếu với ký ức của hai cựu chiến binh. Đội sau đó thay đổi hướng tìm kiếm. Những nhát cuốc đầu tiên chỉ gặp đá và rễ cây, rồi màu đất bất ngờ đổi khác. Bộ đội bắt đầu nhẹ tay cuốc, bóc từng lớp mỏng trong niềm hy vọng.

Cả đoàn vỡ òa khi dưới lớp đất sâu gần một mét dần hiện ra những mảnh võng đã mục, chiếc túi tử thi và những khẩu súng AK 47 hoen gỉ. Ba bộ hài cốt liệt sĩ nằm cạnh nhau. Hai cựu chiến binh ôm nhau òa khóc, ôm cả đồng đội khi được đưa lên khỏi hố.

"Càng cảm nhận hết tình đồng chí, đồng đội của các bác thiêng liêng đến nhường nào, chúng tôi càng có động lực để hoàn thành nhiệm vụ", ông Công nói.

Hài cốt liệt sĩ tìm kiếm tại Campuchia được đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Vĩnh Hưng - Tân Hưng mùa khô năm nay. Ảnh: Hoàng Nam

Sau 25 mùa khô làm nhiệm vụ trên đất Campuchia, Đội K73 đã quy tập được 3.036 hài cốt liệt sĩ, tuy nhiên chỉ 168 trường hợp xác định được danh tính hoặc đơn vị, tương đương khoảng 5%.

Theo đại tá Trần Chí Công, liệt sĩ phần lớn được chôn cất dưới các hố sâu ít nhất một mét, gấp đôi bình thường để không bị thú rừng đào bới. Sau nhiều thập kỷ, đất chai cứng như hóa đá, mỗi nhát cuốc bổ xuống tưởng như bật nảy lên, các chiến sĩ phải thay phiên nhau mỗi khi có người ướt mồ hôi với bàn tay rớm máu.

Dưới lòng đất, phần lớn dấu tích nhận dạng của các liệt sĩ cũng không còn. Những gì còn sót lại thường chỉ là bình tông, dép râu, lược, nhẫn hoặc tấm tăng.

Ngày trước, nhiều đơn vị cẩn thận ghi họ tên, quê quán hoặc phiên hiệu vào mẩu giấy nhỏ, cho vào lọ Penicillin rồi đặt cạnh thi thể để đồng đội sau này có thể nhận dạng. Bởi vậy, mỗi khi phát hiện dưới hố có lọ penicillin, anh em đều rất phấn chấn.

Tuy nhiên, qua nhiều thập kỷ phần lớn nét mực đều đã phai, thậm chí các mảnh giấy cũng vỡ vụn khi tiếp xúc không khí.

"Chúng tôi từng thử ngâm lọ Penicilin vào thau nước cách ly, chụp ảnh nhận diện nét chữ trước khi mở ra, nhưng đều thất bại", ông Công nói.

Chiến sĩ Đội K73 quy tập hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Battambang mùa khô năm nay. Ảnh: Hoàng Nam

Để tăng cơ hội, tất cả thông tin từ cựu binh hay người dân Campuchia đều được các chiến sĩ Đội K73 cẩn thận ghi chép, đối chiếu rồi đưa lên bản đồ. Những vị trí có tọa độ cụ thể được đánh dấu, nơi nào chưa đủ căn cứ sẽ khoanh vùng, tìm nhân chứng và phối hợp với chính quyền nước bạn xác minh trước khi tổ chức tìm kiếm. Tuy nhiên, tỷ lệ thành công vẫn rất thấp.

Trung tướng Hoàng Khánh Hưng thừa nhận, phương pháp thực chứng đang dần đi đến giới hạn. Những người trực tiếp chứng kiến đồng đội hy sinh năm xưa ngày càng ít. Nhiều người đã qua đời, nhiều người trí nhớ không còn nguyên vẹn. Chiến trường thay đổi từng ngày khiến ngay cả nhân chứng cũng khó xác định lại vị trí cũ.

Kể cả khi xác định được vị trí, cơ hội tìm thấy những manh mối giá trị để xác định danh tính liệt sĩ cũng mong manh.

Mỗi khi chiếc máy xúc bóc xong lớp đất mặt tại một khu vực tìm kiếm mới, cả hiện trường gần như im phăng phắc. Mỗi người trong Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị, nhận một khoảng đất nhỏ, rồi lặng lẽ dùng cuốc, xẻng và chiếc bay xây dựng cạo từng lớp đất mỏng.

Như mọi lần, trung tá Nguyễn Trung Thành, Đội phó Đội 584, bước xuống hố đào, nhặt một cục đất bằng nắm tay, bóp nhẹ cho đất vỡ vụn rồi cúi đầu quan sát. Động tác cứ thế lặp đi lặp lại hàng trăm lần mỗi ngày. Với những người lính tìm kiếm hài cốt, đó là cách duy nhất để không bỏ sót một chiếc răng hay mảnh xương nhỏ nào.

"Hài cốt sau hơn 50 năm phần lớn đã phân hủy. Nhiều trường hợp chỉ còn vài chiếc răng lẫn vào đất, rất khó nhận ra. Nếu mình xúc nhanh, đổ đất đi thì sẽ mất luôn dấu vết, cơ hội xác định danh tính của người liệt sĩ ấy gần như khép lại", trung tá Thành nói. "Các bác đã hy sinh vì đất nước. Mình phải đưa các bác lên với tất cả sự trân trọng".

Theo ông, trước đây, hài cốt được tìm thấy hầu hết có di vật kèm theo nhưng không tên, số hiệu, giấy tờ tùy thân. Sau khi hoàn tất việc quy tập, hài cốt được đưa về nghĩa trang liệt sĩ với dòng chữ: Liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Nhưng nay, nhờ công nghệ giám định ADN, cơ hội xác định danh tính ngày càng lớn hơn.

Các di vật đội 589 (Quảng Trị) tìm được khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Lào. Ảnh: Đội 589 cung cấp

Trung tướng Hoàng Khánh Hưng chia sẻ, điều khiến Chiến dịch 500 ngày đêm mang ý nghĩa đặc biệt không nằm ở quy mô, mà ở cách tiếp cận hoàn toàn khác.

Trước đây, mỗi địa phương, đơn vị triển khai theo kế hoạch riêng, dẫn đến quy mô còn nhỏ, thiếu sự điều hành thống nhất. Lần đầu tiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ không còn được nhìn như nhiệm vụ của riêng lực lượng quân đội hay ngành chính sách, mà trở thành một chiến dịch quy mô quốc gia.

"Tìm kiếm liệt sĩ trước đây chủ yếu là tìm được hài cốt. Còn bây giờ, mục tiêu không dừng ở đó, mà còn phải trả lại đúng tên cho các anh", tướng Hưng nói.

Bà Vũ Ngọc Thủy, Phó cục trưởng Cục Người có công (Bộ Nội vụ), nói đây là lần đầu tiên tất cả lực lượng từ Trung ương đến địa phương, từ quân đội, công an, các cơ quan khoa học, đơn vị giám định ADN cho tới Ban Chỉ đạo các cấp cùng tham gia một chương trình thống nhất.

"Chưa bao giờ chúng ta có một đợt huy động tổng lực lớn như thế này", bà nói.

Mùa khô năm nay - khoảng tháng 10, để bảo đảm tiến độ chiến dịch kéo dài 500 ngày đêm, các chiến sĩ Đội K73 (Tây Ninh) dự định đón giao thừa trên đất Campuchia.

Lần này, đội vừa xác định thêm một vị trí mới nhờ sơ đồ của một cựu chiến binh gửi đến hồi đầu tháng 7, với vài nét bút chì cùng những dòng chú thích nguệch ngoạc. Trên đó là vị trí nghi có 34 liệt sĩ thuộc Lữ đoàn Pháo phòng không 234, Quân đoàn 3, hy sinh năm 1979 tại tỉnh Battambang, Campuchia. Qua điện thoại, người cựu binh chỉ còn nhớ tên và cấp bậc của ba sĩ quan.

"Một manh mối dù nhỏ như nét mực nhòa, một tờ bản đồ cũ cũng mở ra cơ hội để các chú, các bác sớm đoàn tụ với gia đình", Đội trưởng K73 nói.

Đắc Thành - Hoàng Nam - Sơn Hà
Dữ liệu: Tú Anh

Bài 2: Những mảnh ghép trong danh tính liệt sĩ

전체 기사 읽기