Đã biết điểm thi lớp 10, học sinh nên chọn hướng đi nào?

Sáng 19-6, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM công bố điểm thi vào lớp 10. Cùng với niềm vui của nhiều thí sinh đạt kết quả như mong đợi là không ít học sinh và phụ huynh băn khoăn trước những lựa chọn tiếp theo, nhất là với các em có điểm số chưa đủ để vào trường THPT công lập theo nguyện vọng.

Nhằm cung cấp thêm thông tin và góc nhìn cho học sinh, phụ huynh, báo Tuổi Trẻ tổ chức talkshow 'Sau khi biết điểm thi lớp 10: Đâu là lựa chọn phù hợp nhất?'. Chương trình giúp học sinh hiểu rõ hơn về năng lực, sở thích của bản thân, từ đó lựa chọn lộ trình học tập phù hợp sau khi hoàn thành bậc THCS.

Chọn trường theo năng lực

Theo ông Nguyễn Bảo Quốc - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - trong quá trình triển khai công tác tuyển sinh lớp 10 hằng năm, ngành giáo dục TP.HCM luôn chú trọng công tác phân luồng và định hướng nghề nghiệp để học sinh có nhiều lựa chọn phù hợp với năng lực, sở thích cũng như điều kiện của gia đình.

“Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc lựa chọn môn học phù hợp với năng lực, định hướng nghề nghiệp của bản thân là rất quan trọng. Vì vậy, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã chỉ đạo các trường tăng cường tư vấn hướng nghiệp, giúp học sinh và phụ huynh có đầy đủ thông tin trước khi đưa ra quyết định”, ông Quốc nói.

Bên cạnh việc tiếp tục học tại các trường THPT công lập và ngoài công lập, các em còn có thể lựa chọn học tại các trung tâm giáo dục thường xuyên, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc các trường cao đẳng có đào tạo chương trình văn hóa kết hợp nghề nghiệp.

Theo ông Quốc, năm học này số lượng học sinh tăng nên nhiều phụ huynh lo lắng về cơ hội vào lớp 10 công lập. Tuy nhiên, TP.HCM hiện có hệ thống trường lớp đa dạng với nhiều loại hình đào tạo khác nhau, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Ông cho biết mỗi năm, sau khi tốt nghiệp THCS, có khoảng 16.000 - 18.000 học sinh chủ động lựa chọn các hướng đi khác ngoài THPT công lập. Con số này chiếm khoảng 20% tổng số học sinh tốt nghiệp THCS của thành phố.

“Không phải chỉ có học THPT công lập mới là con đường duy nhất. Trên địa bàn TP.HCM hiện có nhiều trường ngoài công lập được đầu tư tốt về cơ sở vật chất, chất lượng đào tạo ngày càng nâng cao và đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người học”, ông Quốc nhấn mạnh.

Định hướng nghề nghiệp từ sớm

Theo thầy Cao Quảng Tư - giám đốc tuyển sinh Hệ thống Trường Quốc tế Á Châu - sau khi hoàn thành THCS, học sinh hiện nay có nhiều lựa chọn cho chặng đường học tập tiếp theo. Điều quan trọng là tìm được môi trường phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng của bản thân.

Theo ông Tư, bên cạnh chương trình phổ thông trong nước, học sinh có thể lựa chọn các mô hình đào tạo kết hợp chương trình quốc tế. Dù theo học mô hình nào, các em vẫn cần được trang bị đầy đủ kiến thức phổ thông, kỹ năng và định hướng nghề nghiệp từ sớm.

Ngoài ra, nhiều phụ huynh vẫn quan niệm học giỏi phải là giỏi toán, văn hay các môn học chính, trong khi những năng khiếu về nghệ thuật, âm nhạc, thể thao lại thường bị xem nhẹ. Điều này đôi khi khiến cha mẹ vô tình áp đặt những kỳ vọng không phù hợp lên con.

"Mỗi đứa trẻ đều có thế mạnh và giá trị riêng. Điều quan trọng là cha mẹ lắng nghe, tôn trọng sở thích, năng lực của con và tạo điều kiện để các em phát triển trong môi trường phù hợp. Khi được theo đuổi đam mê và phát huy thế mạnh của mình, trẻ sẽ có nhiều cơ hội thành công hơn thay vì bị ép đi theo những lựa chọn của người lớn", ông Tư nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, thầy Nguyễn Văn Ẩn - trưởng ban tuyển sinh Trường THCS - THPT Trần Cao Vân - cho biết học sinh hiện có nhiều lựa chọn về hình thức học tập như bán trú, nội trú cũng như các tổ hợp môn học theo định hướng khoa học tự nhiên, khoa học xã hội hoặc nghệ thuật.

Theo thầy Ẩn, công tác hướng nghiệp cần được triển khai từ sớm để học sinh hiểu rõ năng lực, sở thích và cơ hội nghề nghiệp của bản thân. Thông qua các hoạt động tư vấn, giao lưu với chuyên gia và các trường đại học, học sinh có thêm thông tin để xây dựng lộ trình học tập phù hợp.

"Hiện nay học sinh có nhiều con đường khác nhau sau THPT. Điều quan trọng là lựa chọn hướng đi phù hợp với năng lực và mục tiêu của bản thân, thay vì chỉ tập trung vào một lộ trình duy nhất", thầy Ẩn nói.

Không đạt nguyện vọng không phải thất bại

Gửi lời khuyên đến học sinh và phụ huynh trong giai đoạn chờ kết quả tuyển sinh lớp 10, ông Nguyễn Bảo Quốc - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho rằng đây là thời điểm nhiều em và gia đình không tránh khỏi tâm lý lo lắng, hồi hộp. Tuy nhiên, phụ huynh và học sinh cần bình tĩnh, hạn chế tạo áp lực quá mức cho bản thân.

Theo ông Quốc, trong quá trình đăng ký nguyện vọng và xét tuyển, điều quan trọng là thực hiện đúng các quy định, theo dõi thông tin chính thức và tránh những sai sót không đáng có. Nếu kết quả không như mong muốn, học sinh cũng không nên quá thất vọng bởi hiện nay vẫn còn nhiều hướng đi phù hợp khác.

"Điều quan trọng là các em cần nhìn nhận năng lực, điều kiện và định hướng của bản thân để lựa chọn con đường phù hợp. Dù học ở môi trường nào, chỉ cần có sự nỗ lực, quyết tâm và tinh thần học tập nghiêm túc thì đều có cơ hội phát triển và thành công", ông Quốc nhấn mạnh.

Ngoài ra phụ huynh cần đồng hành, chia sẻ và thấu hiểu tâm lý của con trong giai đoạn này thay vì tạo thêm áp lực. Việc không đạt được nguyện vọng mong muốn có thể khiến các em buồn và hụt hẫng, nhưng đó không phải là dấu chấm hết cho tương lai.

"Phụ huynh hãy tiếp tục là điểm tựa để cùng con vượt qua giai đoạn khó khăn này. Quan trọng nhất không phải là các em học ở đâu, mà là lựa chọn được môi trường phù hợp và luôn cố gắng trên con đường mình đã chọn", ông Quốc chia sẻ.

Học nghề: lựa chọn đáng cân nhắc

Theo cô Nguyễn Thị Mộng Lành - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh - Truyền thông, Trường Cao đẳng Bách khoa Sài Gòn - cho biết hiện nay học sinh có thể lựa chọn lộ trình học văn hóa song song với học nghề ngay sau khi tốt nghiệp THCS. 

Chương trình kéo dài khoảng 4 năm. Trong khi đó, với lộ trình truyền thống, học sinh học hết THPT rồi tiếp tục học cao đẳng và thường đến khoảng 21 tuổi mới hoàn thành chương trình. Với mô hình học song song văn hóa và nghề, các em có thể sở hữu bằng cao đẳng từ khoảng 19 tuổi, sớm hơn từ một năm rưỡi đến hai năm.

"Giá trị của mô hình này không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian mà còn tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện. Bên cạnh kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp, các em vẫn được tham gia các hoạt động phát triển kỹ năng mềm, trải nghiệm thực tế và hoạt động ngoại khóa", cô Lành nhấn mạnh.

Cô cho rằng trước đây, ở độ tuổi 15 - 16, nhiều học sinh chưa hình dung rõ nghề nghiệp tương lai. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công tác hướng nghiệp, các em ngày càng có nhiều cơ hội tìm hiểu ngành nghề và định hướng sớm hơn.

Thực tế cho thấy có những học sinh phù hợp với con đường THPT và học thuật. Song cũng có những em không nổi bật ở các môn văn hóa nhưng lại có năng khiếu thực hành, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng làm việc tốt. Với nhóm học sinh này, học nghề từ sớm có thể là lựa chọn phù hợp hơn.

Khi hoàn thành chương trình, các em vừa có nền tảng văn hóa, vừa sở hữu tay nghề và bằng cấp chuyên môn, qua đó có thêm cơ hội tham gia thị trường lao động sớm hơn.

Ngoài ra, cô Mộng Lành cho rằng việc lựa chọn ngành nghề không nên chỉ dựa vào xu hướng trên mạng xã hội hay tâm lý đám đông. Thay vào đó, phụ huynh cần nhìn vào năng lực thực tế, sở thích của con, điều kiện gia đình cũng như nhu cầu của thị trường lao động để đưa ra quyết định phù hợp.

"Điều quan trọng nhất là tìm được môi trường học tập phù hợp để học sinh có thể phát huy đúng năng lực, sở trường và đam mê của mình", cô Mộng Lành chia sẻ.