Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu sau khi ký một sắc lệnh hành pháp tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng ngày 3-8-2026 - Ảnh: AFP
Trong bài phân tích đăng trên Đài CNN ngày 4-8, cây bút Stephen Collinson bình luận như trên và cho rằng: Nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump không tìm được lối thoát khỏi thế bế tắc hiện nay với Iran, lịch sử có thể sẽ nhìn nhận quyết định phát động cuộc chiến của ông là một sai lầm, định hình cả nhiệm kỳ Tổng thống.
"Tuy nhiên cho đến nay, ông vẫn tránh được một sai lầm nghiêm trọng: leo thang xung đột vượt quá khả năng kiểm soát của mình" - ông Stephen Collinson viết.
Lịch sử cho thấy các Tổng thống Mỹ khi lựa chọn leo thang chiến tranh nhằm tìm lối thoát, hoặc để bảo vệ uy tín cá nhân hay vị thế của nước Mỹ, thường rơi vào một vòng xoáy khó có thể dừng lại.
Tại Iraq hay Afghanistan, Tổng thống Mỹ đã miễn cưỡng chọn con đường leo thang, dù cuộc chiến lúc đó gần như không còn cơ hội chiến thắng.
Ông Trump đang đứng trước ngã ba đường, trong một cuộc chiến mà việc Iran từ chối đầu hàng hoặc nghiêm túc đàm phán đang chi phối diễn biến.
Thứ nhất, nếu con đường ngoại giao thất bại, liệu ông Trump có sẵn sàng kéo dài vô thời hạn chiến dịch không kích, những thỏa thuận ngừng bắn mong manh cũng như cuộc phong tỏa hàng hải giữa Mỹ và Iran?
Thứ hai, ông sẽ tăng cường chiến dịch quân sự của Mỹ bằng cách vượt qua những giới hạn mà chính mình đặt ra, mở rộng tấn công từ mục tiêu quân sự sang cả hạ tầng và tài sản dân sự của Iran, thậm chí vượt qua "lằn ranh đỏ" là đưa bộ binh tham gia các chiến dịch có quy mô hạn chế?
Thứ ba là một lựa chọn vô cùng đau đớn: chấp nhận rằng ông và nước Mỹ sẽ được lợi nhất khi "đồng ý cắt lỗ" và rút lui khỏi cuộc xung đột mà không đạt được các mục tiêu chính.
Mỗi câu hỏi đều dẫn đến những câu trả lời chính trị và chiến lược khó chấp nhận. Đó cũng là lý do ông Trump vẫn mắc kẹt trong một cuộc chiến mà ông không thể thắng cũng không thể thua.
Theo một báo cáo độc quyền của CNN, tình thế khó khăn của Mỹ được thể hiện rõ qua việc Lầu Năm Góc đã yêu cầu một nhóm nhà phân tích quân sự đưa ra những ý tưởng mới về cách trừng phạt Iran.
Bất kỳ động thái leo thang quy mô lớn nào của ông Trump cũng sẽ là một canh bạc, bởi không có dấu hiệu nào cho thấy Iran có thể bị buộc quay lại bàn đàm phán chỉ bằng các cuộc không kích.
Iran nhiều khả năng sẽ đáp trả các cuộc tấn công nhằm vào cầu, nhà máy điện và những cơ sở hạ tầng khác bằng cách tấn công các mục tiêu tương tự trên lãnh thổ các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh, đồng thời khiến cái giá kinh tế của cuộc chiến ngày càng trở nên đắt đỏ.
