Đằng sau thư ngỏ ông Zelensky gửi ông Putin

Ngày 4-6, sau hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine sâu trong lãnh thổ Nga và việc Kiev nhận định quân đội Nga đang kiệt sức, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã có động thái hiếm hoi: công bố một bức thư ngỏ gửi tới Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Không chỉ kêu gọi đàm phán

Trong suốt cuộc chiến, ông Zelensky từng có các tuyên bố qua video gửi tới ông Putin hoặc người dân Nga. Tuy nhiên, bức thư này là một trong những thông điệp trực tiếp gay gắt nhất mà ông Zelensky từng gửi tới ông Putin. Ông Zelensky viết rằng trong 26 năm nắm quyền, ông Putin đã dành gần một nửa thời gian đó để tiến hành cuộc chiến chống lại Ukraine.

Bức thư được đăng trên trang web của Tổng thống Ukraine, với nội dung đề nghị gặp trực tiếp ông Putin và nối lại các cuộc đàm phán hòa bình, song cũng chế giễu nhà lãnh đạo Nga về những thất bại trong cuộc chiến, tình trạng lạm phát, sự phụ thuộc ngày càng lớn của Nga vào Trung Quốc và thậm chí cả tuổi tác của ông Putin. 

Theo báo New York Times, hiện chưa rõ ông Zelensky có thể đạt được điều gì từ chiến thuật vừa "chọc giận con gấu", vừa đưa ra lời kêu gọi đàm phán hòa bình. Các trợ lý cho biết trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ, ông Zelensky từng theo đuổi chính sách tránh khiêu khích ông Putin, nhưng điều đó giờ đây đã thay đổi.

Tuy nhiên, chưa bàn đến hiệu quả của chiến thuật trên, trước hết bức thư này cùng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) mang tính thách thức sâu trong lãnh thổ Nga có thể vực dậy tinh thần của người Ukraine. Bức thư được công bố sau khi Ukraine tấn công vào thành phố St. Petersburg của Nga, nơi nhiều đại biểu có mặt dự Diễn đàn Kinh tế quốc tế St. Petersburg (SPIEF) 2026. 

"Hiện tại, đại đa số người dân Ukraine lại có cái nhìn tích cực về việc drone tầm xa của chúng tôi đã đến dự lễ khai mạc diễn đàn của ông tại St. Petersburg, với quãng đường bay hơn 1.000 km. Như ông biết rất rõ, khoảng cách đó không phải là giới hạn khả năng của chúng tôi" - ông Zelensky viết.

Thứ hai, mặc dù được đề là "Thư ngỏ của Tổng thống Ukraine gửi Tổng thống Liên bang Nga", bức thư dường như nhằm thu hút sự chú ý của Tổng thống Mỹ Donald Trump và được viết để ông Trump đọc. Có thể ông Zelensky muốn gửi tới ông Trump thông điệp rằng vị thế của ông Putin đang suy giảm. 

Bên cạnh đó, bức thư có thể nhằm làm gia tăng những bất đồng trong nội bộ nước Nga. "Giờ đây tất cả chúng ta đều thấy rằng người Nga cuối cùng cũng đang cảm thấy không thoải mái với thực tế này, với việc chiến tranh đang mang lại ngày càng nhiều hậu quả tiêu cực cho nước Nga" - ông Zelensky viết.

Bức thư này dường như cũng mang tính chất tuyên truyền, nhằm phô trương khả năng tiến hành các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine, vốn gây tác động kinh tế và tâm lý đối với người Nga. 

Sẽ gặp trực tiếp?

Hãng thông tấn Tass dẫn lời người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Điện Kremlin đã xem bức thư của ông Zelensky và Tổng thống Putin sau đó đã được báo cáo về nội dung. Ông Peskov cũng nói rằng nếu ông Zelensky muốn gặp trực tiếp ông Putin thì "ông ấy có thể đến Matxcơva". 

Ông Zelensky đang rất muốn thúc đẩy đàm phán với Nga trước khi mùa đông tới, thời điểm Matxcơva có thể tăng cường tấn công hạ tầng năng lượng Ukraine. 

Tuy nhiên, chưa rõ ông Putin có đồng ý gặp ông Zelensky ở nước thứ ba hay không. Ông Zelensky gần như chắc chắn sẽ không đến thủ đô của Nga. Nhà lãnh đạo Ukraine đề xuất nên gặp tại Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ hoặc các nước thuộc thế giới Ả Rập. Trước đây, ông từng đề nghị gặp trực tiếp ông Putin nhưng đều không đạt kết quả.

Trong lời kêu gọi đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt xung đột, ông Zelensky đề xuất một tiến trình thương lượng tách biệt với khuôn khổ do chính quyền ông Trump dẫn dắt. Ông Zelensky cho rằng Mỹ đã không thể hiện thực hóa cái gọi là thỏa thuận ngầm giữa ông Trump và ông Putin. 

"Chúng tôi nghe nói các ông đã được hứa hẹn ở Alaska về việc giải quyết một số vấn đề liên quan đến Ukraine và châu Âu. Nhưng chính ông có thể thấy rằng các vấn đề của Ukraine và châu Âu không được quyết định ở Anchorage" - ông Zelensky viết.

Trước mắt bức thư trên đã thu hút được sự chú ý của ông Trump, khi nhà lãnh đạo Mỹ nhanh chóng hoan nghênh triển vọng diễn ra cuộc đàm phán trực tiếp giữa lãnh đạo Nga - Ukraine. Ông nói rằng sẽ thật "tuyệt" nếu hai ông Putin - Zelensky gặp nhau và họ cần có những nhượng bộ để chấm dứt cuộc chiến.

Mặc dù chia sẻ với báo chí hôm 4-6 rằng Nga "sẵn sàng đạt được thỏa thuận với Ukraine bằng các biện pháp hòa bình", Tổng thống Putin không cho thấy dấu hiệu ông sẵn sàng từ bỏ các yêu cầu của mình, trong đó có việc Ukraine phải từ bỏ toàn bộ vùng Donbass. 

Ông Putin cũng nhắc lại những "thỏa hiệp" đạt được trong cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Alaska năm ngoái, theo đó Ukraine phải từ bỏ nguyện vọng gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và bán đảo Crimea được chính thức công nhận là lãnh thổ của Nga. "Phía Ukraine cũng phải chấp nhận những thỏa hiệp này. Khi đó, cuộc xung đột sẽ nhanh chóng đi đến hồi kết một cách tự nhiên" - ông Putin nói.