Giới phân tích cho rằng khi mua yen, Mỹ có nhiều tính toán hơn là chỉ hỗ trợ vì "tình hữu nghị" như ông Trump tuyên bố.
Sáng 3/8, Bộ Tài chính Nhật Bản xác nhận đã cùng Bộ Tài chính Mỹ mua yen trên thị trường ngoại hối hôm 31/7. Đây là động thái phối hợp hiếm hoi của hai quốc gia, khi đồng yen gần đây xuống thấp nhất 40 năm so với USD.
Tokyo ra tín hiệu sẵn sàng lặp lại việc này nếu cần thiết, tuyên bố "sẽ không ngần ngại thực hiện thêm nhiều đợt can thiệp phối hợp trong tương lai". Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama nhấn mạnh nước này "luôn theo dõi sát tình hình và duy trì liên lạc chặt chẽ với các đồng nghiệp tại Bộ Tài chính Mỹ".
Katayama cho biết động thái can thiệp nhằm "đối phó biến động quá mức và thiếu trật tự của đồng yen trong những tháng gần đây". Cuối tuần trước, Financial Times trích nguồn tin thân cận cho biết Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York đã bán euro để mua yen, thay mặt Bộ Tài chính Mỹ.
Hôm 2/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết nước này đã mua yen Nhật lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ. Ông gọi đây là "tín hiệu của tình hữu nghị". "Đồng yen của họ yếu đi, và họ muốn được hỗ trợ một chút. Chúng tôi luôn sẵn sàng giúp Nhật Bản", ông nói với báo giới trên chuyên cơ Không lực Một.
Trên mạng xã hội X hôm 2/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng đề cập đến việc này. "Bộ Tài chính sẽ không ngần ngại tham gia vào việc phối hợp can thiệp thêm nữa. Chúng tôi ủng hộ mạnh mẽ các động thái của Nhật Bản nhằm ngăn đồng yen bị định giá quá thấp", ông viết. Reuters thậm chí chụp được tờ ghi chú của Bessent trong một cuộc họp nội các hôm 31/7, với dòng chữ "Việc phải làm: Mua yen Nhật (JPY) 5-10 tỷ USD".
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Nhà Trắng tháng 3/2026. Ảnh: Reuters
Sáng 3/8, giá yen có thời điểm lên cao nhất 3 tháng so với USD, với 155,2 JPY một USD. Đây là phiên thứ 3 liên tiếp đồng tiền này tăng giá, cho thấy hiệu quả của việc phối hợp can thiệp. Lần cuối cùng Mỹ trực tiếp hỗ trợ đồng yen là năm 2011, khi họ phối hợp với các quốc gia khác trong G7 để ổn định thị trường, sau thảm họa kép động đất - sóng thần ở Nhật Bản.
Giới phân tích cho rằng có nhiều nguyên nhân khiến Mỹ đưa ra quyết định lần này. Một là đồng đôla mạnh khiến hàng xuất khẩu của Mỹ đắt đỏ so với Nhật Bản. Tổng thống Trump không mấy hài lòng với việc này.
Trong khi đó, dù yen yếu có lợi cho các hãng xuất khẩu Nhật Bản và khách du lịch đến nước này, chi phí nhập khẩu các mặt hàng như dầu, khí lại tăng, thổi bùng lạm phát trong nước.
Ông Trump khẳng định việc hỗ trợ yen "tốt cho kinh tế thế giới". Ông tuyên bố Mỹ cũng sẽ hưởng lợi về tài chính, nhưng không giải thích chi tiết.
Một số nhà phân tích suy đoán chính quyền ông Trump lo ngại chi phí đi vay của Mỹ sẽ đắt đỏ hơn. Vì để có tiền mua yen, Nhật Bản sẽ phải bán bớt trái phiếu chính phủ Mỹ. Rất nhiều quốc gia hiện nắm tài sản này. Nhưng khi họ bán với số lượng lớn, lợi suất trái phiếu của Mỹ sẽ tăng lên, khiến chi phí đi vay của Mỹ tăng theo. Nhật Bản lại là nước nắm nhiều trái phiếu chính phủ Mỹ nhất.
"Hãy đặt mình vào vị trí của Bessent. Làm tất cả những gì có thể để giúp Nhật Bản càng sớm càng tốt cũng là việc có lợi cho ông ấy mà thôi", Rebecca Patterson - nhà phân tích tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) cho biết trên Guardian.
Masahiko Loo - chiến lược gia cấp cao tại State Street - cho biết mục đích của hai bên có thể "còn sâu xa hơn là can thiệp". Việc đồng yen liên tục yếu đi có thể châm ngòi cho đà bán tháo trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Lợi suất tăng sẽ lan ra cả thị trường trái phiếu toàn cầu, đúng thời điểm cả Mỹ và Nhật Bản đang vật lộn với chi phí vay dài hạn tăng cao.
Dù là một trong những nền kinh tế hàng đầu thế giới, Nhật Bản từ lâu đã phải đối phó với tình trạng đồng yen suy yếu. Sau cuộc suy thoái và giai đoạn giảm phát kéo dài hồi thập niên 90 của thế kỷ trước, nước này duy trì lãi suất ở mức 0% hoặc thậm chí âm, với kỳ vọng vực dậy nền kinh tế.
Nhật Bản chấm dứt lãi suất âm năm 2024, sau đó nâng dần lên 1% hiện tại. Tuy nhiên, đồng yen vẫn mất giá khi lãi suất nước này thấp hơn nhiều so với thế giới, ví dụ tại Mỹ là 3,5-3,75%. Nhiều ngân hàng trung ương phương Tây thậm chí đang nâng lãi mạnh tay để đối phó lạm phát.
"Việc lãi suất của Nhật Bản duy trì ở mức thấp hơn so với các nước khác, đặc biệt là Mỹ, đã khuyến khích nhà đầu tư quốc tế vay yen để đầu tư vào những đồng tiền có lãi suất cao hơn", Viện nghiên cứu Atlantic Council cho biết trong một báo cáo tháng trước. Bên cạnh đó, lượng vốn đầu tư lớn của các doanh nghiệp Nhật Bản ra quốc tế, cùng với việc họ giữ lợi nhuận ở nước ngoài thay vì chuyển về nước, cũng gây sức ép lên nội tệ.
Với quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng và lương thực như Nhật Bản, chiến sự Trung Đông năm nay cũng gây tác động lớn. "Giá dầu và khí đốt tăng làm xấu cán cân thương mại và tạo thêm áp lực lạm phát", Sayuri Shirai - Giáo sư kinh tế tại Đại học Keio nhận định trên CNN. Lạm phát làm suy giảm sức mua của người dân và kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế, từ đó tạo ra rất ít động lực để yen phục hồi.
Vài năm qua, BOJ đã nhiều lần can thiệp vào thị trường để cứu nội tệ, gần nhất là cuối tháng 4. Tuy nhiên, hiệu quả không kéo dài.
Vì thế, các nhà phân tích cũng không mấy lạc quan rằng đợt can thiệp phối hợp lần này có thể thay đổi xu hướng suy yếu của đồng yen. Trong một báo cáo cuối tuần trước, Shusuke Yamada - chiến lược gia ngoại hối và lãi suất Nhật Bản tại Bank of America Securities, cho biết quan điểm của thị trường là hoạt động này "chỉ có thể câu giờ".
Tuy nhiên, ngân hàng Barclays (Anh) lại cho rằng tác động của đợt can thiệp lần này nhiều khả năng sẽ lớn hơn, nhờ tính chất phối hợp mang tính lịch sử giữa Mỹ và Nhật Bản. "Nhưng dù đồng yen có thể tiếp tục mạnh lên trong ngắn hạn, chúng tôi cho rằng các áp lực khiến đồng tiền này giảm giá trong dài hạn vẫn hiện hữu", Barclays kết luận.
Hà Thu (theo CNN, CNBC)
