Dù bị cầm hòa 0-0 ở Mỹ Đình, đội bóng của HLV Kim Sang-sik vẫn duy trì được những miếng đánh trực diện, đan xen nhóm phối hợp biên phải từ đó tạt bóng về cột xa cộng với sắc màu mới là tổ chức pressing tầm cao.
Sau trận thắng hủy diệt Timor Leste 7-0 ngày ra quân ASEAN Cup 2026, người hâm mộ kỳ vọng Việt Nam sẽ có màn trình diễn thăng hoa nữa trên sân nhà Mỹ Đình tối 31/7 trong cuộc tiếp đón Singapore. Song, dù tạo ra 22 pha dứt điểm cả trận (gần gấp đôi đối thủ), thầy trò HLV Kim Sang-sik đành ngậm ngùi chia điểm 0-0.
Giữ nguyên đội hình xuất phát, mặt trận tấn công của Việt Nam về bản chất không có nhiều điểm mới thông qua hệ thống quen thuộc 3-4-3. Tấn công trực diện từ lâu đã là bài vở quen thuộc, đặc biệt từ khi có sự hiện diện của mũi công Nguyễn Xuân Son và đối tác Đỗ Hoàng Hên - những cầu thủ nhập tịch gốc Brazil.
Tình huống tổ chức tấn công trực diện bằng bóng dài và bổng của Việt Nam trước Singapore ở phút 14. Ảnh chụp màn hình
Từ tuyến dưới, các hậu vệ Việt Nam thường chủ trương phất những đường bóng dài và bổng hướng thẳng lên tuyến trên. Khi đó, hai phương án quen thuộc vẫn là hoặc bộ ba tấn công gồm Xuân Son, Hoàng Hên và Nguyễn Đình Bắc bứt tốc tấn công ra sau hàng thủ đối phương để đón chuyền, hoặc chân sút của Nam Định sẽ giật về để trở thành cầu nối làm tường.
Tình huống tổ chức tấn công trực diện bằng bóng dài và bổng của Việt Nam trước Singapore ở phút 29, với Xuân Son giật về làm tường. Ảnh chụp màn hình
Ở phương án thứ hai, dựa vào sức mạnh thể chất và khả năng không chiến, Xuân Son một khi đón được bóng sẽ có xu hướng tìm cách kết nối với Hoàng Hên – người đá tiền đạo cánh phải nhưng có tầm hoạt động lan vào nách trung lộ hoặc trung lộ. Sự kết nối này vốn từng phát huy hiệu quả tối đa ở trận thắng Malaysia 3-1 lượt cuối vòng loại Asian Cup 2027 cuối tháng 3 năm nay.
Hoàng Hên, sau khi phối hợp với Tiến Anh ở cánh phải, tung đường chọc khe cho Xuân Sơn thoát xuống. Ảnh chụp màn hình
Xuyên suốt trận đấu, con đường nhanh nhất và thường xuyên nhất để các cầu thủ áo đỏ tìm kiếm cơ hội tiếp cận khung thành Singapore chính là bóng dài, bỏ qua vai trò trung gian của cặp tiền vệ trung tâm là Nguyễn Quang Hải và Nguyễn Hoàng Đức. Những tình huống bóng dài này vừa được triển khai ở giai đoạn làm bóng từ tuyến dưới, lẫn các pha chuyển đổi trạng thái tổ chức phản công nhanh.
Tình huống tổ chức tấn công trực diện bằng bóng dài và bổng của Việt Nam trước Singapore ở phút 82. Ảnh chụp màn hình
Vai trò của Quang Hải và Hoàng Đức vẫn tồn tại khi Việt Nam có bóng, với sự luân phiên lùi về sâu nhận bóng từ hàng hậu vệ. Song bóng được luân chuyển chủ yếu hướng ra hai biên. Trong đó, nhóm biên phải mang màu sắc phối hợp đậm nét hơn cánh đối diện, thông qua nhịp chơi đồng điệu giữa Hoàng Hên và biên thủ Trương Tiến Anh.
Việt Nam tổ chức tấn công lệch nhiều sang cánh phải, nơi Hoàng Hên và Tiến Anh kết hợp với một tiền vệ trung tâm (Quang Hải hoặc Hoàng Đức) tạo thành tam giác phối hợp. Ảnh chụp màn hình
Hai cầu thủ này đặc biệt ăn ý trong hiệp một, ở các pha hoán đổi vị trí cho nhau, lúc thì chồng biên ngoài, lúc thì chồng biên trong. Bấy giờ, một trong hai tiền vệ trung tâm của Việt Nam sẽ di chuyển đến gần để tạo ra tam giác phối hợp.
Giữa Hoàng Hên và Tiến Anh thường xuyên có những tình huống chồng cánh trong hoặc chồng cánh ngoài để tiến công. Ảnh chụp màn hình
Từ vị trí nách phải trung lộ, Hoàng Hên có thể kết nối với Xuân Son, điển hình là hai nỗ lực chọc khe cho đồng đội thoát ra sau hàng thủ Singapore để tiếp cận khung thành. Còn nếu đó là Tiến Anh, những quả tạt bóng sớm trở thành giải pháp.
Quả tạt bóng sớm ở phút 21 của Tiến Anh mang đến cơ hội cho Đình Bắc ở cột xa. Ảnh chụp màn hình
Ba trong số bốn đường chuyền mở ra cơ hội dứt điểm trận này của Tiến Anh đều là những quả tạt bóng sớm. Điểm chung là chúng đều hướng về phía cột xa, một trong số này dành cho Đình Bắc ở phút 21. Để so sánh, ở cánh đối diện, biên thủ trái Nguyễn Văn Vĩ chỉ có một đường chuyền mở ra cơ hội dứt điểm, là pha trả ngược cũng để Đình Bắc đi bóng dứt điểm.
Quả tạt sớm ở phút 40 của Tiến Anh về cột xa, nơi Văn Vĩ băng vào đón lấy dứt điểm. Ảnh chụp màn hình
Từ đó, dễ hình dung được rằng thầy trò HLV Kim chủ yếu tấn công lệch sang cánh phải. Đình Bắc và cả Văn Vĩ ở cánh trái lúc này đóng vai trò như một điểm đến thường trực cho những quả tạt cột xa, với những pha di chuyển lẻn ra sau hàng thủ đối phương để xâm nhập vùng cấm.
HLV trưởng Everton David Moyes đầu tháng 6 năm nay từng phân tích về những bài tạt đưa bóng sâu ra phía cột xa rằng: "Tiền đạo cánh đối diện bấy giờ sẽ di chuyển tấn công vòng ra sau hàng thủ đối phương để đón lấy các quả tạt. Điểm ưu việt của bài tạt này là nó loại bỏ hoàn toàn cặp trung vệ lẫn thủ thành đối phương".
Việt Nam cũng có một tình huống ăn bàn rõ rệt khác từ tạt bóng về cột xa, nhưng xuất phát từ cánh trái và người băng vào dứt điểm chệch khung thành là trung vệ Thành Chung. Ảnh chụp màn hình
Vì sao Đình Bắc phải rời sân ngay phút 41?
Cho đến thời điểm bất ngờ được HLV Kim Sang-sik rút khỏi sân ở phút 41, Đình Bắc là cầu thủ dứt điểm nhiều nhất của Việt Nam, với 3 lần. Sau trận, nhà cầm quân người Hàn Quốc giải thích rằng tiền đạo cánh 21 tuổi đã không làm tốt nhiệm vụ theo kế hoạch mà ban huấn luyện đề ra.
Nếu kế hoạch đề ra đối với vai trò của Đình Bắc là xâm nhập vùng cấm tấn công ở cột xa, thì anh đã chơi đúng như vậy trong quãng thời gian có mặt trên sân. Vấn đề có thể là kết quả không đáp ứng, khi bỏ lỡ hai cơ hội ngon ăn bởi những pha tiếp bóng dứt điểm chưa chuẩn xác.
Trong hai cơ hội bỏ lỡ đó, Đình Bắc luôn xuất hiện ở điểm mù sau cặp trung vệ Singapore. Một lần ở phút 18, sau cú đá của Tiến Anh từ ngoài vùng cấm, bị thủ thành đối phương cản phá đưa bóng tìm đến vị trí của mình. Lần còn lại ở phút 21 cũng ở vị trí tương tự, xuất phát từ quả tạt sớm của Tiến Anh.
Riêng ở pha dứt điểm đầu tiên phút 12, tiền đạo của Công an Hà Nội nỗ lực cắt chéo bó vào nách trung lộ ở rìa vùng cấm và sút bóng sệt sở trường đi chệch cột dọc.
Tình huống Đình Bắc nhận bóng từ Quang Hải ở nách phải trung lộ...
... sau đó độc diễn đi bóng qua ba cầu thủ đối phương ngay trước khi rời sân. Ảnh chụp màn hình
Có một điểm đáng chú ý là ngay trước thời điểm phải rời sân, Đình Bắc nhận bóng từ Quang Hải ở nách phải trung lộ, trước khi quyết định tự mình nhấn nhứ, xoay xở đột phá đâm thẳng vào hàng thủ đối phương. Kết quả, anh để mất bóng trước khi kịp tung ra pha xử lý cuối cùng.
Người vào thay Đình Bắc là Nguyễn Tài Lộc, trám đúng vị trí nhưng vai trò và tầm hoạt động trên sân có phần khác biệt. Cầu thủ mang áo số 13 trong gần một giờ trên sân chơi giống như một số 10 lệch trái, với những thời điểm giật về nhận bóng, làm cầu nối với cặp tiền vệ trung tâm.
Tài Lộc - người thay Đình Bắc - hoạt động rộng hơn và thường lùi về kết nối với cặp tiền vệ trung tâm. Ảnh chụp màn hình
Sau khi Hoàng Hên rời sân ở phút 72 để nhường chỗ cho Nguyễn Hai Long, Tài Lộc chơi tự do hơn nữa khi được phép dạt sâu vào trung lộ cũng như lan sang nách phải – tức vùng không gian mà trước đó người đồng đội thuộc biên chế CLB Hà Nội đảm nhiệm.
Tất cả những vai trò này, bản thân Đình Bắc từng làm rất tốt ở kỳ SEA Games 33. Bấy giờ, thay vì bị bó hẹp không gian, tài năng xứ Nghệ liên tục dạt trái rồi sang phải, giữ vai trò kết nối các tuyến, phát động tấn công cho đến tự mình ghi bàn.
Pressing tầm cao
Nếu ở giai đoạn có bóng, Việt Nam chưa thật sự mang tới những gam màu đa dạng và biến hóa, thì giai đoạn không bóng cần ghi nhận một điểm sáng từ tập thể của ông Kim. Đó là sự xuất hiện của những tình huống tổ chức vây ráp, pressing tầm cao.
Cấu trúc tổ chức pressing tầm cao của Việt Nam trước Singapore.
Trước tiên, Singapore khi có bóng chơi với một cấu trúc nghiêng, chuyển dịch từ sơ đồ 4-2-3-1 thành 4-2-2-2 hoặc 3-2-4-1. Hậu vệ trái của họ được đẩy lên cao hơn so với hậu vệ phải. Khi ấy, tiền đạo cánh trái Song Ui-young bó hẳn vào nách trái trung lộ hoặc trung lộ, chơi gần với Harhys Stewart. Hai cầu thủ này giữ vai trò như những số 10 lệch, tìm cách len lỏi ở khoảng trống giữa hai tuyến. Trong khi, tiền đạo cánh phải Glenn Kweh nhô cao bám biên ngang hàng với mũi nhọn Shawal Anuar.
Tình huống chiếu chậm lại phút 30, khi Việt Nam tổ chức pressing tầm cao với cặp trung vệ dâng lên quá vạch giữa sân bắt lấy hai số 10 lệch của Singapore, trong khi hai tiền vệ trung tâm Quang Hải và Hoàng Đức theo kèm hai tiền vệ trung tâm đối thủ. Các cầu thủ áo đỏ cướp bóng thành công và được khép lại bằng cú sút của Hoàng Đức. Ảnh chụp màn hình
Về phía Việt Nam, cấu trúc không bóng vẫn là 5-4-1 hoặc 5-2-3. Song thay vì chủ trương phòng ngự ở khối tầm trung, thầy trò ông Kim trước Singapore nhiều lần đẩy cao đội hình pressing ở một phần ba cuối sân. Trong cách tiếp cận đó, ba tiền đạo áo đỏ có trọng trách gây áp lực lên ba hậu vệ và thủ thành đối phương. Cặp Hoàng Đức và Quang Hải theo kèm hai tiền vệ trung tâm Singapore.
Với việc hàng thủ dâng cao, để ngăn không cho hai số 10 lệch của Singapore có không gian và thời gian ở khoảng trống giữa hai tuyến, hai trung vệ lệch của Việt Nam sẵn sàng dâng cao đánh dập. Có những thời điểm, Đoàn Văn Hậu và Phạm Xuân Mạnh di chuyển bám theo đối thủ quá vạch giữa sân.
Một tình huống pressing tầm cao, tổ chức vây bắt thành công khác của Việt Nam trước Singapore, khi Hoàng Đức be góc chuyền để cắt bóng chính xác. Ảnh chụp màn hình
Với tính chất thử nghiệm, mô hình gây áp lực này của Việt Nam vẫn còn những hạn chế nhất định, chủ yếu là ở tính liên lạc trong việc kèm người và tính thời điểm khi áp sát. Nhóm pressing tuyến đầu cũng chưa thật sự nhuần nhuyễn và liên tục, hệ quả chỉ cần một tiền vệ trung tâm của Singapore trong tư thế quay lưng (do bị theo kèm) chuyền ngược về hàng thủ (tức thêm một cầu chuyền bóng), cấu trúc của Việt Nam liền bị tháo gỡ, từ đó mở ra góc luân chuyển bóng lên phía trên cho đối thủ.
Tuy nhiên, cũng có những thời điểm các học trò của HLV Kim vây bắt thành công, đoạt bóng ngay trên phần sân đối phương và mở ra thời cơ để tấn công ngược trở lại.
Hòa 0-0 trước Singapore là một kết quả thất vọng, với một số phương án nhân sự đặt dấu hỏi từ HLV Kim, cộng với những mảng miếng tấn công có phần đơn sắc. Song ít nhiều, cách Việt Nam chơi khi không bóng cho thấy nhà cầm quân 49 tuổi đã có những thử nghiệm táo bạo với mong muốn làm mới diện mạo.
Những bước đi đầu tiên ấy vẫn còn chệch choạc, nhưng đáng để khích lệ.
Hoàng Thông
