Đồng 'lá thơm' ở Đà Nẵng mùa thu hoạch, từ đầu làng cuối xóm ngát hương

Làng Trà Đóa trước đây thuộc xã Bình Đào, huyện Thăng Bình, Quảng Nam, nơi được mệnh danh là vựa lá mùng Năm xứ Quảng.

Đi từ đầu đến cuối làng hoặc dạo qua những cánh đồng ven sông Trường Giang mùa này sẽ cảm nhận được hương thơm ngát ruộng lá mùng Năm, người dân ví von là loài "lá thơm" đặc sản của làng.

Đồng Lành ngát hương lá mùng Năm

Đồng Lành, cánh đồng nằm bên con sông Trường Giang ở thôn Trà Đóa 1 thơ mộng, nơi đây là vựa trồng lá mùng Năm phục vụ dịp Tết Đoan ngọ (mùng 5-5) nổi tiếng đất Quảng, gần 60 năm nay dân làng vẫn giữ nghề trồng loài lá thơm đặc biệt.

Vụ lá mùng Năm bắt đầu từ tháng giêng, người dân gieo giống, trồng trên các luống đất đã vun thành từng giồng, luống.

Ở Đồng Lành dân làng chủ yếu trồng hai loại cây chủ lực là hoắc hương và hoa khóm, đây là hai loại lá đặc trưng của lá mùng Năm bởi mùi rất thơm.

Nguồn nước sông Trường Giang được dùng tưới những ruộng lá mùng Năm bạt ngàn. Sau nhiều tháng chăm sóc, đến giữa tháng 4 (âm lịch) dân làng thu hoạch, bán dần đến dịp Tết Đoan Ngọ.

Ruộng lá mùng Năm của ông Trần Hữu Tám (62 tuổi, thôn Trà Đóa 1) đang kỳ thu hoạch, gia đình nhổ cây hoắc hương, hoa khóm bỏ lên xe công nông chở về nhà. Ông kể vụ này nhà mình trồng gần 2 sào lá.

Năm nay thời tiết nắng nóng nên việc chăm sóc ruộng lá có phần vất vả hơn mọi năm, tuy nhiên giá cả ổn định. Hiện giá hoắc hương được thương lái thu mua lá tươi 7.000 đồng/kg, hoa khóm 15.000 đồng/kg.

Ông Tám kể lá mùng Năm ở Đồng Lành rất đặc biệt, dân làng cũng không hiểu vì sao nguồn nước từ sông Trường Giang tưới nên lá rất thơm. Mọi người có dịp ngang qua làng sẽ cảm nhận được mùi thơm ngát.

Nghề trồng lá mùng Năm mang lại thu nhập ổn định, cao hơn trồng lúa. Ông nói một sào lá trừ chi phí, nông dân ở làng thu nhập từ 10-15 triệu đồng. "So với làm lúa thì năng suất hơn, thu nhập cao nhiều lần, tuy nhiên công sức bỏ ra thì vất vả hơn vì phải tưới nhiều", ông kể.

Mùa này đến làng Trà Đóa, trước hiên nhà dân đều thấy được cảnh người người ngồi cột lá thành từng bó bán cho thương lái.

Tại nhà ông Nguyễn Duy Tân có khoảng 5 nhân công đang ngồi cột lá thành từng bó. Ruộng mùng Năm nhà ông hơn 10 sào, được trồng, chăm sóc nhiều tháng nay.

Nghề trồng lá mùng Năm vất vả không kém trồng lúa, từ khâu trồng, làm cỏ, chăm sóc, tưới nước cũng lắm công phu. Nguồn giống được dân làng trồng, giữ lại bao đời nay. Cây hoắc hương trồng bằng nhánh, hoa khóm gieo hạt.

Dân làng canh tác an toàn, không lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, dùng phân hữu cơ tự nhiên để bón. Ông kể vụ lá năm nay thời tiết nắng nóng, mất mùa hơn mọi năm nhưng được cái là giá cao hơn, thu nhập của nông dân ổn định.

"Dân làng cố gắng trồng, giữ gìn thương hiệu lá mùng Năm để nghề không bị mai một", ông Tân nói.

Thứ lá thơm đặc biệt của dân xứ Quảng dịp Tết Đoan Ngọ

Thương hiệu lá mùng Năm của Trà Đóa nức tiếng đất Quảng, ở làng có khoảng vài chục hộ tham gia trồng với diện tích gần 3ha. Nghề mang lại thu nhập ổn định, cao hơn rất nhiều so với trồng lúa, mỗi vụ đem lại cho người dân ít thì vài chục triệu, có người hơn trăm triệu đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Hương, một thương lái thu mua lá mùng Năm, từ giữa tháng 4 (âm lịch) là thương lái bắt đầu đến ruộng lá, nhà dân thu mua, rồi chở đi bán khắp nơi, đến Tết Đoan ngọ là hết mùa. Thị trường lá mùng Năm chủ yếu ở thành phố Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Huế…

Đến dịp Tết Đoan Ngọ, người dân xứ Quảng rất thích uống nước lá mùng Năm và họ có thói quen đem lá phơi đúng ngọ ngày mùng 5 tháng 5, đây là thời điểm trời nắng gắt, dương khí mạnh nhất, có được tinh túy của đất trời nên có công dụng chữa được nhiều thứ bệnh.