Du khách TP.HCM thích thú xem người dân miền Tây đan võng bằng dây chuối

Ký ức nghèo khó dệt thành "di sản"

Trong khuôn khổ Lễ hội Trái cây tỉnh Đồng Tháp lần thứ I năm 2026, Sở Du lịch TP.HCM phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Đồng Tháp tổ chức hành trình Famtrip "Trải nghiệm du lịch xanh, du lịch nông nghiệp" tại tỉnh Đồng Tháp trong hai ngày 5 và 6-6.

Đoàn đại biểu khoảng 100 người từ TP.HCM, trong đó chủ yếu các chuyên gia lữ hành, đã ngỡ ngàng trước những giá trị văn hóa bản địa bình dị mà đặc sắc, đặc biệt là nghề đan võng bằng dây chuối độc đáo tại cù lao Tân Phong.

Giữa không gian trù phú của miền Tây sông nước, du khách dừng chân tại cù lao Tân Phong (Cái Bè, Tiền Giang cũ), tỉnh Đồng Tháp vào một buổi trưa nắng nhạt. Trước hiên nhà, bà Đoàn Thị Phương (65 tuổi) đang tỉ mẩn bện những sợi dây chuối đều tăm tắp như tóc đuôi sam của những cô gái quê. Đây là điểm dừng chân gây ấn tượng mạnh trong hành trình kết nối các di sản văn hóa và làng nghề truyền thống Nam Bộ.

Bà Phương là người duy nhất còn giữ nghề đan võng chuối thủ công trên vùng đất cù lao này. Câu chuyện nghề của bà bắt đầu từ hơn 45 năm trước, không phải từ sự truyền dạy bài bản, mà từ cái khó, cái nghèo. 

"Hồi đó nhà nghèo lắm, con không ngủ được, cứ khóc hoài mà mình chẳng có tiền mua võng", bà nhớ lại. Thương con, người mẹ trẻ năm ấy đã ra vườn tước tàu lá chuối khô, tự mày mò bện thành chiếc võng mắt cáo đầu tiên. Đứa con đầu lòng lớn lên trong tiếng kẽo kẹt của chiếc võng tự chế ấy, rồi hàng xóm thấy bền, đẹp nên cũng đặt làm, từ đó bà bén duyên với nghề.

Nhiều du khách trong đoàn Famtrip không khỏi ngạc nhiên khi biết rằng để có được một chiếc võng bền chắc, khâu chọn nguyên liệu vô cùng khắt khe. Bà Phương cho biết phải chọn tàu của cây chuối xiêm chưa trổ buồng thì sợi mới dẻo dai, không bị mục hay tuột khi nằm.

Quy trình làm ra một chiếc võng là cả một sự kỳ công: tàu chuối khô được tước vỏ, lấy sợi, ngâm nước rồi phơi khô lại trước khi thắt. Để đan được những mắt võng đều và chắc, bà Phương phải vừa làm vừa xịt thêm nước cho sợi chuối mềm, khiến đôi tay lúc nào cũng lằn đỏ vì sợi siết. Một chiếc võng người lớn dài 1,8 mét thường tiêu tốn của bà đến hai tuần công, với mức giá khoảng 500.000 đồng.

Dù là một nghề đầy tính hoài niệm, nhưng võng chuối từng có lúc đứng trước nguy cơ thất truyền vì sự lấn át của các loại võng vải, võng dù giá rẻ. Bà Phương bộc bạch rằng người địa phương đôi khi chê đắt vì không thấy hết cái công, nhưng du khách, đặc biệt là khách quốc tế, lại cực kỳ trân trọng sự tinh xảo này.

Nhiều làng nghề thủ công níu chân du khách

Tại làng cổ Đông Hòa Hiệp, đoàn đã ghé thăm nhà cổ ông Kiệt - một trong những kiến trúc cổ kính và đẹp nhất vùng. Bước qua cánh cổng gỗ, du khách như lạc vào một không gian khác với mái ngói rêu phong và những hàng cột gỗ quý chạm trổ tinh xảo.

Đặc biệt, theo anh Trí - du khách từ TP.HCM, điều anh thích thú nhất tại các điểm du lịch ở miền Tây là những làng nghề thủ công truyền thống. Tiếng nổ lách tách từ những lò cốm, mùi thơm ngào ngạt của lò kẹo dừa, hay sự khéo léo của người thợ tại các lò bánh tráng tạo nên một không khí lao động nhộn nhịp. 

Khách phương xa có thể dừng chân tại một trại nuôi ong, nhâm nhi tách trà mật ong ấm nóng kèm với bánh mứt đặc sản, cảm nhận trọn vẹn vị ngọt ngào của đất cù lao.