Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 đã hết già?

Nhìn từ triển lãm Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 vừa khai mạc tại Hà Nội ngày 10-7, có thể thấy dòng năng lượng của sức trẻ, một số thử nghiệm trong chất liệu và lối thực hành nghệ thuật. Thế nhưng chiếm phần lớn vẫn là lối vẽ, lối nghĩ khá an toàn quen thuộc.

Festival Mỹ thuật trẻ vẫn 'sáng tạo trong giới hạn'

Họa sĩ Trịnh Tuân - giám tuyển dự án Art Connecting - nhận định các nghệ sĩ trẻ tham gia Festival Mỹ thuật trẻ năm nay vẫn "già" như các kỳ trước.

Ngay cả các tác phẩm được trao giải cũng không thể hiện sự bứt phá, mới mẻ trong sáng tạo.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Trịnh Tuân nói là vì "trong tổng thể toàn già thì nó vậy".

Tác phẩm Dòng chảy S'tiêng của tác giả Nguyễn Thúy Hằng - một trong ba giải nhất - là một tác phẩm sơn mài khổ lớn, thể hiện kỹ thuật tốt, nhưng không mới.

Tác phẩm được trao giải nhì của họa sĩ trẻ Nguyễn Thành Nhân vẽ Dinh Ông Thượng, là Bạch Dinh ở Vũng Tàu, nơi vua Thành Thái, một vị vua yêu nước, đã sống những ngày bị quản thúc ở đây.

Tác phẩm thể hiện tâm trạng giằng xé của nhà vua bằng ngôn ngữ hội họa mang khuynh hướng lập thể trên chất liệu sơn mài, nhưng lối vẽ hiện thực vẫn là chủ đạo.

Tâm huyết, tình cảm và tay nghề của họa sĩ trẻ rất đáng ghi nhận, nhưng vẫn không phải là một tác phẩm của tìm tòi đổi mới.

Và như chính thông điệp từ tác phẩm Khác biệt theo mẫu của Nguyễn Bách (giải ba): khao khát đổi mới, làm mới mọi thứ nhưng vẫn là sao chép lại cái cũ, vẫn chỉ là sáng tạo trong giới hạn, có thể nói tương tự về những tác phẩm của các nghệ sĩ trẻ tại Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, Nguyễn Bách thẳng thắn thừa nhận chính mình cũng đang "sáng tạo trong giới hạn".

Festival Mỹ thuật trẻ đã trẻ hơn?

Về câu chuyện họa sĩ trẻ những năm gần đây vẽ rất già, trong những kỳ Festival Mỹ thuật trẻ gần đây, hội đồng nghệ thuật đều "than phiền" về việc các họa sĩ trẻ vẽ quá già.

Tại Festival Mỹ thuật trẻ năm 2022, Chủ tịch hội đồng nghệ thuật Lương Xuân Đoàn cho biết có một điều đáng tiếc ở festival này cũng như một vài festival trước đó. Đó là các họa sĩ của hôm nay vẽ như cha ông họ từ thế kỷ trước, thậm chí "an toàn" hơn.

Không chỉ cũ kỹ ở cách vẽ, trong mấy kỳ festival gần đây, các nghệ sĩ trẻ còn "xa lánh" những loại hình nghệ thuật đương đại như sắp đặt, trình diễn, video art mà cha anh họ ngay từ thập niên 1990 đã thực hành rất sôi động bất chấp sự phản đối của nhà phê bình, của công chúng chưa chấp nhận cái mới.

Tại buổi họp báo phát động Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 7 năm 2024 do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức hồi tháng 5-2024, nhà phê bình mỹ thuật Mai Thị Ngọc Oanh - Phó chủ tịch thường trực Hội Mỹ thuật Việt Nam - kêu gọi các nghệ sĩ trẻ phải trẻ thật sự trong lối nghĩ lẫn cách vẽ.

Bà Oanh mong các nghệ sĩ đừng như các kỳ festival trước "nửa trẻ nửa già thì không hay".

Ý đồ của ban tổ chức là "hướng tới xây dựng không gian sáng tạo mở, nơi các ý tưởng nghệ thuật được thử nghiệm, chia sẻ và lan tỏa". Nhưng đến kỳ festival này, cũng vẫn chưa có nhiều đột phá như kỳ vọng.

Tuy thế, ở vai trò Phó ban tổ chức, Phó chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026, ông Ngô Tuấn Phong - Hiệu trưởng Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam - ghi nhận các tác phẩm được chọn trưng bày cũng đã toát lên sức sáng tạo mạnh mẽ so với các kỳ trước khi chia sẻ với Tuổi Trẻ.

Có những tác giả có sự tìm tòi kết hợp giữa các chất liệu, nhiều thể nghiệm về ngôn ngữ tạo hình.

Điểm nổi bật của festival năm nay không chỉ nằm ở số lượng tác giả tham gia (866 tác phẩm) mà còn ở chất lượng nghệ thuật và tinh thần sáng tạo của các tác phẩm.

Nhiều sáng tác thể hiện sự quan tâm sâu sắc tới con người, bản sắc văn hóa, môi trường, đời sống đô thị và những biến đổi của xã hội hiện đại.

Các nghệ sĩ trẻ cũng mạnh dạn thử nghiệm ngôn ngữ tạo hình, chất liệu và hình thức biểu đạt mới, cho thấy mỹ thuật trẻ Việt Nam đang từng bước khẳng định bản lĩnh sáng tạo.