Được đăng 12 phút trước
Thời gian đọc: 7 phút
Ban chấp hành Đảng bộ Hà Nội đã chính thức chọn hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm để triển khai xây dựng thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa".
Động thái này là kết quả của một thời gian giới lãnh đạo thủ đô tìm cách thực hiện "gợi ý" của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Phúc Thịnh và Thư Lâm là hai xã liền kề nhau, có tổng diện tích hơn 86km², thuộc ngoại thành Hà Nội, đáp ứng tiêu chí mà lãnh đạo thủ đô tuyên bố "không chọn nơi quá đặc thù hoặc quá khó khăn"
Thư Lâm hiện có dân số hơn 100.000 người trong khi Phúc Thịnh ít hơn, chừng 90.000 người.
Nhưng dân số ở hai xã này sẽ tăng mạnh trong thời giai tới khi Thư Lâm trở thành khu tái định cư cho cư dân của hàng loạt các dự án bị giải tỏa đất ở thủ đô, như dự án cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo và cả siêu dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Chính quyền Hà Nội dự báo dân số của hai địa phương này sẽ tăng lên đến 690.000 người vào năm 2030.
Ít nhất hai lần ông Tô Lâm "gợi ý" với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về việc thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa.
Lần thứ nhất là vào tháng 12/2025 và lần thứ hai là cuối tháng 3/2026.
Ông Tô Lâm, trong cuộc tiếp xúc cử tri vào đầu tháng 5 đã nhắc đến câu chuyện này. Lần này, ông "gợi ý" rõ hơn, rằng nếu không chọn phường, xã có sẵn, Hà Nội có thể chọn một địa điểm xây một phường mới, với quy mô dân số khoảng 500.000 đến 1 triệu người.
Mục tiêu của ông Tô Lâm là đến năm 2045, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, "lúc đó kết thúc thời kỳ chúng ta quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội".
Vì thế, người đứng đầu Đảng và Nhà nước nói rằng chưa xây dựng được cả thành phố thì thí điểm một phường, một xã và "ưu tiên những gì tốt nhất cho nơi đó".
Những gì ông Tô Lâm "gợi ý" đã được cả hệ thống chính trị hưởng ứng triển khai.
Cột mốc 2045 đang trở thành một mục tiêu được giới lý luận của Đảng cũng như các quan chức chính quyền nỗ lực hướng tới.
Việc tuyên bố phấn đấu kết thúc thời kỳ quá độ đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Việt Nam từng tuyên bố "tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội" từ sau khi thống nhất hai miền Nam – Bắc, kết thúc chiến tranh.
Nhưng thực tiễn của thời cuộc qua các biến động về kinh tế và chính trị của thế giới, cũng như trong nước, đã khiến mục tiêu đó tạm thời gác lại, chấp nhận một "thời kỳ quá độ", được ghi trong Cương lĩnh 1991 tại Đại hội 7.
Việt Nam đã chấp nhận kinh tế thị trường và khối doanh nghiệp tư nhân đã ngày một lớn mạnh.
Nhưng các nhà lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn chưa nguôi ý định tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Đảng Cộng sản và chính quyền nhà nước Việt Nam ngày càng tỏ ra mạnh mẽ trong việc kiểm soát thị trường và xã hội trong thời gian qua.
Cho đến khi ông Tô Lâm, một đại tướng công an, trở thành nhà lãnh đạo cao nhất, ý chí về tiến lên chủ nghĩa xã hội đã từ ý tưởng chuyển thành hành động.
Chính vì thế, qua hai lần "gợi ý", chính quyền Hà Nội đã tích cực tìm cách triển khai.
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Rất khó để chính quyền Hà Nội chọn một xã, phường sẵn có theo gợi ý của ông Tô Lâm vì phường đông dân nhất ở thủ đô là Hồng Hà cũng chỉ có hơn 126.000 dân, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu "khoảng 500.000 đến 1 triệu người".
Chính vì thế, Chủ tịch UBND Hà Nội Vũ Đại Thắng đã đưa ra phương án sẽ chọn hai xã cạnh nhau có dân số khoảng 700.000.
Con số 700.000 người là dự kiến của 5 năm sau, không phải thời điểm hiện tại.
Hiện vẫn chưa rõ Hà Nội sẽ triển khai thực hiện thí điểm hai địa phương này trở thành xã xã hội chủ nghĩa như thế nào vì đề án vẫn đang trong quá trình xây dựng.
Ông Thắng cho biết dự kiến đề án sẽ hoàn thiện vào tháng 9 năm nay, để triển khai trong giai đoạn 2027-2030.
Từ hai xã thí điểm, Hà Nội sẽ đánh giá và tổng kết nhằm hoàn thiện các tiêu chí để nhân rộng ra toàn thành phố trong giai đoạn 2031-2035.
Trong khi ông Tô Lâm chỉ "gợi ý" với Hà Nội, một loạt các địa phương khác đã nhanh chóng hưởng ứng.
Tỉnh Lào Cai nhanh chóng quyết định chọn một phường đô thị là phường Lào Cai và một xã nông thôn là Trấn Yên để thí điểm xây dựng mô hình này.
Trấn Yên là một địa phương sáp nhập từ 6 xã trước đó, có diện tích hơn 100km² và dân số hơn 29.000 người.
Trong khi đó, phường Lào Cai có diện tích hơn 72km², dân số gần 77.000 người.
Tỉnh này vào ngày 10/6 đã tổ chức một hội thảo khoa học bàn về mô hình mới, với sự tham dự của Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết.
Ông Quyết gọi quyết định thí điểm của Lào Cai là "ngọn hải đăng" nhằm "tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận và kiểm nghiệm các luận điểm mới" về chủ nghĩa xã hội thời đại mới.
Theo ông Quyết, đến năm 2030 có thể định hình rõ mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa, để từ đó nhân rộng nhằm "xem xét việc kết thúc thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội".
"Chủ nghĩa xã hội không phải là một mục tiêu trừu tượng, xa vời, mà phải được xây dựng một cách thiết thực, cụ thể, từ cơ sở," ông Quyết khẳng định.
Trong khi đó, Hải Phòng không theo mô hình thí điểm ở xã, mà triển khai một loạt các mô hình trên toàn thành phố, từ con người, doanh nghiệp, nhà ở đến trường học xã hội chủ nghĩa.
Chính quyền Hải Phòng dự kiến 11 mô hình từ xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, văn hóa, nhằm đưa thành phố cảng này "vươn mình bước vào kỷ nguyên mới".
Cho dù Việt Nam đã hội nhập sâu rộng với thế giới, trong đó có giáo dục, nhưng mô hình trường học khai phóng đã không được lựa chọn, thay vào đó là trường học xã hội chủ nghĩa.
Hải Phòng đã lựa chọn 9 ngôi trường để xây dựng mô hình kiểu mẫu này.
Với TP HCM, mô hình này không phải là một "gợi ý" nữa mà đã trở thành một yêu cầu.
Ngày 19/5, ông Tô Lâm đã ký Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị nêu rõ thành phố này cần "xây dựng và sớm hình thành các khu dân cư xã hội chủ nghĩa; thí điểm xây dựng phường, xã xã hội chủ nghĩa".
Lãnh đạo TP HCM lập tức quán triệt và cho biết dự kiến sẽ thí điểm ít nhất 5 phường, xã theo mô hình này.
Đặc biệt, không chỉ có hệ thống chính trị cùng giới lý luận bàn thảo tiêu chí và cách thức thực thi, giới doanh nghiệp lớn cũng tham gia.
Đèo Cả, tập đoàn tư nhân về xây dựng cơ sở hạ tầng, đã bắt tay với chính quyền tỉnh Hưng Yên triển khai xây dựng dự án "trường THPT xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu của Việt Nam".
Trước đó, nhà phát triển bất động sản Novaland đã đề xuất biến khu đô thị được đầu tư khoảng 5 tỷ USD của mình là NovaWorld Phan Thiết tiên phong trong xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa ở tỉnh Bình Thuận.
Trong khi đề xuất của Novaland chưa được phê duyệt, thì ngôi trường xã hội chủ nghĩa ở Hưng Yên đã có ngày dự kiến khởi công: 19/8/2026.
Tập đoàn Đèo Cả nói rằng họ có "trách nhiệm và niềm tự hào khi đóng góp cho quê hương Nghĩa Trụ, quê hương của lãnh đạo cấp cao".
Xã Nghĩa Trụ là quê của ông Tô Lâm.
