Từ trái sang: Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các nhà lãnh đạo ASEAN dự phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN sáng 9-6 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Hà Nội - Thành phố vì hòa bình - một lần nữa đã rất xứng đáng với danh hiệu của mình khi trở thành nơi Thủ tướng Campuchia Hun Manet và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cùng phát đi thông điệp hướng tới hòa giải.
Sự xuất hiện của cả hai nhà lãnh đạo tại Diễn đàn Tương lai ASEAN trong sáng 9-6 không chỉ gây ấn tượng mạnh với giới quan sát quốc tế, mà còn cho thấy ASEAN đang làm được điều mà ít cơ chế đa phương nào làm được: kiến tạo không gian để các bên xung đột thực sự ngồi lại với nhau.
Tại diễn đàn, Thủ tướng Hun Manet khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Campuchia - Thái Lan, đồng thời cho biết hai bên cam kết giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình theo Tuyên bố chung năm 2025 và luật pháp quốc tế. Ông cũng bày tỏ lời cảm ơn cộng đồng quốc tế và các nước ASEAN đã hỗ trợ đạt được thỏa thuận ngừng bắn.
Đáp lại, Thủ tướng Anutin nhận định hai nước đang đứng trước ngã rẽ quan trọng có thể ảnh hưởng đến thế hệ tương lai và vận mệnh của cả hai quốc gia. Vì vậy, ông kêu gọi cùng nhau hóa giải thách thức và mở ra trang sử mới trong quan hệ song phương.
Nói với Tuổi Trẻ bên lề sự kiện, GS Yves Tiberghien (khoa học chính trị, Đại học British Columbia - Canada) đánh giá sự xuất hiện đồng thời của hai Thủ tướng là "vô cùng ấn tượng và mạnh mẽ".
Theo ông, qua những phát biểu lịch thiệp và hướng tới hòa bình, có thể thấy rõ hai nước có nhiều lợi ích chung và thiện chí tháo gỡ vấn đề. Đây cũng là minh chứng cho lợi thế đặc biệt của ASEAN - khối có thể liên tục tạo ra không gian để các nhà lãnh đạo đối thoại, vốn là nền tảng then chốt để kiến tạo hòa bình.
GS Tiberghien nhấn mạnh Diễn đàn Tương lai ASEAN là không gian hiếm có hiện nay - nơi hội tụ những ý tưởng tích cực, đề xuất chuẩn mực và cơ chế hợp tác thiết thực. Để đảm bảo tương lai hòa bình, bền vững, ASEAN cần tiếp tục thúc đẩy giao lưu thanh niên, trao đổi học thuật và xây dựng bản sắc chung cho khu vực.
Ở tầm toàn cầu, bằng cách xây dựng trọng lực riêng, ASEAN có thể kháng lại sức ép từ sự lôi kéo của các cường quốc và tạo tác động tích cực - lý do khối này đang nhận được kỳ vọng lớn từ cả bên trong lẫn cộng đồng quốc tế.
GS Kuik Cheng Chwee (quan hệ quốc tế, Viện Nghiên cứu Malaysia và quốc tế, Đại học Quốc gia Malaysia) nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN trong việc gắn kết các chủ thể khu vực, đồng thời khẳng định sự cần thiết phải tận dụng các cơ chế của khối để ứng phó xung đột. Theo ông, Diễn đàn Tương lai ASEAN chính là một cơ chế như vậy.
Để ngăn tranh chấp leo thang, ASEAN cần khai thác đồng thời nhiều công cụ: các thể chế như ASEAN+3, Diễn đàn khu vực ASEAN hay Hội nghị cấp cao Đông Á tạo không gian tương tác liên tục; ngoại giao chính thức và kênh 1.5 qua các viện nghiên cứu giúp giảm nguy cơ hiểu lầm; trong khi sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau củng cố động lực duy trì hòa bình.
