Món canh chua cá và cá kho tộ là hai món cá rất hợp khi ăn cơm, mang đến nhiều dưỡng chất bổ dưỡng cho sức khỏe.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Khoa học và Công nghệ, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết cá mang đến nguồn protein dồi dào cho cơ thể, đồng thời cung cấp lượng chất béo động vật đáng kể. Cấu trúc trong cá lỏng lẻo, các sợi protein ngắn hơn, mềm hơn thịt. Cá sau khi chế biến bằng cách rán hoặc nấu hay kho, chín nhừ, khi nhai sẽ dễ hơn nhai thịt, thậm chí cho vào miệng đã tan. Bởi vậy khi ăn, thành phần trong cá tiếp xúc với enzym trong dạ dày sẽ phân giải thành các axit amin dễ hơn, dễ tiêu hơn. Vậy nên, cá được coi là giàu dinh dưỡng hơn thịt, có lợi cho con người, nhất là với người già. Chưa kể cá còn chứa rất nhiều khoáng chất quý.
Trang ẩm thực nổi tiếng thế giới Taste Atlas năm 2024 từng công bố món ăn làm từ cá ngon nhất châu Á dựa trên bình chọn từ thực khách và chuyên gia ẩm thực khắp thế giới. Canh chua cá của Việt Nam đứng thứ 11 trong bảng xếp hạng, được chấm 4,4 trên 5 sao. Cá kho tộ đứng thứ 44, được chấm 3,6 trên 5 sao.
Tiến sĩ, bác sĩ Từ Ngữ, Hội Dinh dưỡng Việt Nam, cho biết đây là hai món cá bổ dưỡng, tốt cho sức khỏe.
Canh chua cá (canh cá nấu chua)
Món canh chua được nấu bằng nước dùng thường có me, dứa, cà chua, đậu bắp, giá đỗ và các loại rau khác. Các loại canh chua cá đa số được chế biến từ cá da trơn, hoặc có thể sử dụng các loại cá khác như cá chép, cá lóc, cá hồi, ăn cùng với cơm. Đây là món dễ ăn và lành mạnh hơn so với các món khác được chế biến từ cá.
Canh cá nấu chua hay các loại cá hấp, cá luộc sẽ giữ lại được nhiều dinh dưỡng cũng như hương vị nguyên bản của cá so với những cách chế biến khác như rán hay nướng. Cá nấu canh chua hay hấp, luộc đa số được nấu từ cá tươi, khi ăn sẽ còn nguyên vị đặc trưng, đặc biệt là lượng mỡ cá không bị mất đi nhiều. Hoặc quá trình nấu mỡ được hòa tan trong nước và có thể sử dụng cả nước nấu cá.
Trong khi cá rán được chế biến với nhiệt độ cao, ngập trong dầu mỡ, được khuyến cáo không nên sử dụng nhiều. Còn cá nướng sẽ làm mất hết lượng mỡ có trong miếng cá, chưa kể chúng được ướp với nhiều loại gia vị, vì thế hương vị đặc trưng của cá cũng bị giảm đi nhiều.
Canh chua cá nấu dọc mùng. Ảnh: Bùi Thủy
Một lợi thế khá lớn của món canh cá nấu chua là khi nấu thường được kết hợp với rất nhiều loại rau khác, điều này sẽ làm món ăn đa dạng và cân đối nhóm thực phẩm hơn. Ví dụ như canh cá nấu chua thường được nấu thêm với me, sấu hay cà chua, dứa (thơm) để tạo vị. Cùng với đó là các loại rau ngổ, thì là, mùi ta, mùi tàu, giá đỗ, dọc mùng... Như vậy, một bát canh cá đã có thể đủ các nhóm thực phẩm từ protein, vitamin và khoáng chất, cùng chất béo. Khi ăn, chỉ cần ăn thêm nhóm tinh bột là đủ các nhóm chất
Tuy nhiên, do canh cá có vị chua, vì thế không nên ăn nhiều, nhất là với những người có vấn đề về hệ tiêu hóa, đau, viêm dạ dày.
Món cá kho tộ
Món cá thứ hai là cá kho tộ, với nguyên liệu chính là cá nước ngọt hoặc cá da trơn. Đây là món ăn được nhiều gia đình Việt ưa thích. Ngoài nguyên liệu chính là cá, người chế biến còn cho thêm nhiều loại gia vị truyền thống, tạo nên hương vị đặc biệt cho món ăn.
Xét về tính đa dạng thực phẩm thì cá kho tộ sẽ không cân đối bằng món canh cá nấu chua, vì có ít rau hơn. Tuy nhiên đây là món rất hợp khi ăn với cơm. Với món ăn này, nhất là khi kho các loại cá nhỏ, mọi người hoàn toàn có thể sử dụng được hết cả xương, đây là nguồn bổ sung canxi khá dồi dào, trong khi cá nấu canh thì không thể ăn hết được phần xương.
Lưu ý cá kho tộ thường chứa nhiều muối và đường nên cần hạn chế dùng nhiều. Tốt nhất không nên ăn thường xuyên, trong bữa ăn cũng chỉ nên ăn số lượng ít, ăn kèm theo nhiều rau xanh và các thực phẩm dễ tiêu hóa khác. Khi chế biến, nên cho lượng muối và đường vừa phải để giảm mặn cho món ăn.
Cá bống kho tộ. Ảnh: Bùi Thủy
Thúy Quỳnh
