Đi hơn 17.000 km tới Venezuela, lực lượng cứu hộ Việt Nam vượt qua hiện trường đầy hiểm nguy, lần theo từng dấu vết để tìm kiếm những người còn nằm dưới đống đổ nát.
Một tuần trước, đoàn cứu hộ Việt Nam gồm 124 thành viên hạ cánh xuống sân bay quốc tế Maquetia, bang La Guaira, cách thủ đô Caracas khoảng 30 km. Đoàn có 82 quân nhân thuộc Bộ Quốc phòng và 42 cán bộ, chiến sĩ Bộ Công an, đóng quân cách hiện trường cứu hộ khoảng 10 km. Phía trước họ là những khu chung cư, công trình đổ sập sau trận động đất kép, nơi hàng nghìn người vẫn còn mất tích.
Đây không phải lần đầu nhiều thành viên của đoàn tham gia cứu hộ quốc tế. Trung tá Trần Quốc Hương, Đội trưởng Đội tìm kiếm bằng chó nghiệp vụ, từng làm nhiệm vụ tại Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng chỉ sau ít giờ khảo sát hiện trường, ông nhận ra Venezuela là một thử thách hoàn toàn khác.
Nếu ở Thổ Nhĩ Kỳ, nhiều tòa nhà đổ sập xuống mặt đất, thì tại Venezuela, các tầng nhà lại nghiêng, gối chồng lên nhau như những lớp bánh rỗng, tạo ra vô số hốc nhỏ và khoảng trống xen kẽ. Chính cấu trúc đó khiến mọi kinh nghiệm trước đây phải thay đổi.
Thay vì để chó nghiệp vụ đánh hơi trên bề mặt công trình hoặc di chuyển xung quanh như thông lệ, các huấn luyện viên phải trực tiếp dẫn chó len vào từng khe hẹp giữa những khối bêtông đan cài. Chỉ khi tiếp cận thật gần, chó mới có thể phân biệt nguồn hơi của nạn nhân giữa mê cung đổ nát. Cách làm này giúp thu hẹp phạm vi tìm kiếm nhanh hơn, nhưng cũng đồng nghĩa cả người và chó đều phải làm việc ngay trong vùng có nguy cơ sập đổ.
Lực lượng công binh được trang bị mặt nạ phòng độc để làm việc trong các khoảng hở giữa đống đổ nát sau động đất. Ảnh: Quân đội Việt Nam
Với lực lượng công binh, mỗi bước tiến đều là một phép tính. Thượng tá Trần Trung Dũng, Đội trưởng Đội Công binh, cho biết phần lớn thành viên đều từng tham gia nhiều chiến dịch cứu hộ quốc tế, song chưa nơi nào khiến họ phải thận trọng như Venezuela. Những tấm sàn, dầm và cột bêtông gối lên nhau trong trạng thái mất ổn định, chỉ một rung động nhỏ cũng có thể kéo theo sự sụp đổ dây chuyền.
Khó khăn không chỉ đến từ kết cấu công trình. Trong đống đổ nát là hỗn hợp mùi từ thực phẩm phân hủy, vật nuôi chết, nhiên liệu, bụi bẩn và thi thể người. Với đội chó nghiệp vụ, phân biệt chính xác từng nguồn hơi là yếu tố quyết định thành công của cả chiến dịch.
Mỗi khi chó phát hiện dấu hiệu bất thường, các huấn luyện viên không vội kết luận. Cả tổ cùng đối chiếu kinh nghiệm, phân tích hướng phát tán mùi rồi mới báo cáo chỉ huy. Theo Trung tá Trần Quốc Hương, một nhận định thiếu chính xác có thể khiến lực lượng nước sở tại huy động hàng chục người đào bới nhiều giờ nhưng không có kết quả. Ngược lại, nếu khoanh vùng đúng, nạn nhân có thể được tiếp cận chỉ sau vài giờ.
Chính sự cẩn trọng ấy đã giúp đoàn cứu hộ giữ trọn lời hứa với một gia đình Venezuela. Trong một tòa nhà bảy tầng đã sập hoàn toàn, lực lượng cứu hộ tìm thấy hai thi thể nhưng vẫn còn một cháu bé mất tích. Cháu không sống tại đây mà chỉ sang học nhóm với bạn đúng thời điểm động đất xảy ra. Suốt một ngày tìm kiếm, đoàn Việt Nam vẫn chưa xác định được vị trí của em.
Chiều muộn, khi lực lượng chuẩn bị rời hiện trường theo quy định, người thân của cháu vẫn ngồi bên đống bêtông đổ nát, chờ đợi trong hy vọng mong manh. Chứng kiến cảnh ấy, đoàn cứu hộ hứa sẽ quay lại vào sáng hôm sau và chỉ dừng khi tìm thấy cháu.
Quân nhân Việt Nam an ủi, động viên một người dân Venezuela. Ảnh: Quân đội Việt Nam
Đúng 7h sáng hôm sau, chó nghiệp vụ lại được đưa vào các khe hẹp. Lần này, chúng báo hiệu một nguồn hơi ngay dưới vị trí trước đó đã đưa một nạn nhân ra ngoài. Nếu chỉ quan sát hiện trường, rất dễ cho rằng đây là mùi còn lưu lại. Nhưng sau khi hội ý, lực lượng Việt Nam quyết định yêu cầu đào sâu thêm.
Hơn một mét dưới lớp bêtông, thi thể cháu bé được tìm thấy. Khi em được đưa lên mặt đất, người thân òa khóc. Những người lính Việt Nam cho biết đó không đơn thuần là hoàn thành một nhiệm vụ tìm kiếm, mà còn là giữ lời hứa với gia đình đã chờ đợi suốt đêm bên đống đổ nát.
Một cuộc tìm kiếm khác cũng khiến Thượng tá Trần Trung Dũng nhớ mãi. Đó là trường hợp một Trung tướng quân đội Venezuela sống tại căn hộ tầng 5 của tòa chung cư 12 tầng. Từ thông tin của người dân và chính quyền địa phương, lực lượng cứu hộ nhận định vẫn còn khả năng có người sống.
Ngay lập tức, khu vực được khoanh vùng. Công binh triển khai thiết bị dò tìm hiện đại và phát hiện tín hiệu sự sống. Trong suốt 18 giờ liên tục, các lực lượng thay nhau mở đường tiếp cận, tính toán từng phương án để tránh làm sập thêm kết cấu công trình.
"Anh em tận dụng từng giờ, từng phút để tìm ra giải pháp nhanh nhất tiếp cận nơi nạn nhân mắc kẹt", Thượng tá Dũng kể. Tuy nhiên, sau nhiều nỗ lực, cuộc tìm kiếm buộc phải dừng khi không còn đủ điều kiện để tiếp tục bảo đảm an toàn.
Bộ đội biên phòng cùng chó nghiệp vụ rà soát kỹ từng khu vực để tìm kiếm nạn nhân. Ảnh: Quân đội Việt Nam
Theo những người lính, đằng sau mỗi cuộc tìm kiếm là sự phối hợp gần như tuyệt đối giữa người và những "trinh sát bốn chân". Những con chó nghiệp vụ được huấn luyện nhiều năm để luồn lách qua đống đổ nát, giữ bình tĩnh trong môi trường khắc nghiệt và nhận biết chính xác mùi của nạn nhân. Khi chó cào bới hoặc sủa báo hiệu, huấn luyện viên sẽ kiểm tra lại, báo cáo đội trưởng trước khi quyết định huy động lực lượng đào bới.
Để duy trì khả năng đánh hơi trong điều kiện nắng nóng và ô nhiễm, mỗi con chó đều được bác sĩ thú y theo dõi liên tục. Sau mỗi ca làm việc, chúng được kiểm tra sức khỏe, vệ sinh mũi, bổ sung sữa và dinh dưỡng. Con nào có dấu hiệu mệt sẽ lập tức được thay thế.
Điều kiện sinh hoạt của đoàn cứu hộ tại Venezuela khá khắc nghiệt. Hơn 120 thành viên phải tự nấu ăn, tự bảo đảm sinh hoạt trong khi nguồn nước khan hiếm. Có thời điểm, mỗi người phải hai đến ba ngày mới được tắm một lần. Công việc bắt đầu từ 6h và nhiều hôm kéo dài đến 21h. Ăn tối xong, ai cũng tranh thủ nghỉ ngơi để sáng hôm sau tiếp tục trở lại hiện trường.
Đến ngày 7/7, đoàn cứu hộ Việt Nam đã đưa hàng chục nạn nhân ra khỏi đống đổ nát, đồng thời khám bệnh, cấp phát thuốc và hỗ trợ người dân di chuyển tài sản.
Lực lượng tìm kiếm cứu nạn của Việt Nam được trao huân chương tại Venezuela. Video: Quân đội Việt Nam
Venezuela, quốc gia ở Nam Mỹ cách Việt Nam hơn 17.000 km, hứng chịu trận động đất kép mạnh 7,2 và 7,5 độ ngày 24/6. Theo số liệu mới nhất do giới chức nước này công bố ngày, ít nhất 3.342 người đã thiệt mạng, khoảng 16.700 người bị thương và nhiều người vẫn mất tích do hàng loạt công trình sập đổ.
Sơn Hà - Hoàng Phương
