Thứ hai, 6/7/2026, 10:00 (GMT+7)
Ở tuổi 25, Minh Anh, thay đổi suy nghĩ chăm sóc sức khỏe là việc của "sau này", thêm một quỹ sức khỏe trong bản vận hành tài chính cá nhân.
Nữ nhân viên truyền thông tại TP HCM, kể trước đây chị dành tiền học thêm ngoại ngữ, tập gym, du lịch ngắn ngày, chăm sóc da và thỉnh thoảng đi khám khi có dấu hiệu ốm. Cô cho rằng phụ nữ hiện đại cần ưu tiên lối sống lành mạnh, vui vẻ trước, tuy nhiên không nghĩ đến việc khám sức khỏe hay dành tiền để phòng khẩn cấp khi ốm.
Nữ giới chăm sóc sức khỏe bằng cách tập gym. Ảnh minh họa: Vecteezy
Nhưng một lần người bạn tầm soát ung thư cổ tử cung, phát hiện bệnh giai đoạn một phải điều trị, Minh Anh bắt đầu nhìn lại cách mình đang sống. Cô nhận ra mình có thể chi tiền cho một đôi giày thể thao, một chuyến đi cuối tuần hoặc một khóa học kỹ năng, nhưng lại nhiều lần trì hoãn khám sức khỏe định kỳ vì "chưa thấy có vấn đề gì".
"Tôi từng nghĩ còn trẻ, ăn uống ổn, tập thể thao, sống tích cực là đủ. Sau này mới hiểu sức khỏe không chỉ là không đau ốm, mà còn là biết mình cần theo dõi gì, dự phòng gì", chị nói.
Suy nghĩ tương tự Minh Anh ngày càng phổ biến ở nhiều người trẻ. Người trẻ có thể chọn làm việc linh hoạt, tập thể thao sau giờ làm, học thêm vào cuối tuần, đi du lịch để tái tạo năng lượng, trị liệu tâm lý khi cần, chăm sóc ngoại hình để tự tin hơn.
Deloitte Global Gen Z and Millennial Survey 2026 nói Gen Z và millennials đang ưu tiên "sự ổn định, các kỹ năng, sống khỏe" hơn tăng trưởng nhanh. Hơn một nửa Gen Z và millennials trì hoãn các quyết định lớn như kết hôn, lập gia đình, kinh doanh hoặc học tiếp vì tình hình tài chính. Bên cạnh đó, Randstad Workmonitor 2025 khảo sát hơn 26.000 lao động tại 35 thị trường, ghi nhận lần đầu work-life balance vượt lương trong mức độ ưu tiên, 83% so với 82%.
Mặt khác, nhiều người trẻ có thói quen chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ. McKinsey 2025 về Gen Z ghi nhận chỉ 47% Gen Z được khảo sát có khám sức khỏe hằng năm, thấp hơn mức 72% chung; nhóm này cũng dùng cấp cứu nhiều hơn, 37% so với 31% chung.
Nghiên cứu mixed-method về sinh viên/young adults tại Bordeaux, Pháp cho thấy hành vi tránh hoặc trì hoãn chăm sóc y tế khá phổ biến ở người trẻ; lý do chính gồm thiếu thời gian, thiếu thông tin về dịch vụ y tế và vấn đề chi phí. Nghiên cứu cũng ghi nhận người trẻ thường thấy mình khỏe, chưa cần hỗ trợ y tế.
Còn Nguyễn Hà, 24 tuổi, một nhân viên tại cơ sở y tế tư nhân ở Bắc Ninh, cảm nhận về sức khỏe rõ hơn khi yêu nghiêm túc, mong muốn sinh con. Trước đây, cô xem chăm sóc sức khỏe chủ động, "self care" là chuyện riêng của mình. Sau này, khi trao đổi với các đồng nghiệp, cô hiểu sức khỏe rất quan trọng để kiến tạo tương lai cho em bé tương lai, vì vậy bắt đầu thay đổi lối sống lành mạnh.
"Nếu đã nghĩ đến một mối quan hệ lâu dài, cả hai nên có trách nhiệm với cơ thể của mình và với người kia", chị nói.
Bảng kết quả khám sức khỏe của Nguyễn Hà, trong đó có tầm soát ung thư cổ tử cung. Ảnh: Văn Hà
Từ góc nhìn của Hà, nhiễm HPV là một trong những chủ đề sức khỏe người trẻ nên hiểu đúng.
Đối với nữ giới, nhiễm một hoặc nhiều chủng HPV nguy cơ cao đã được khẳng định là nguyên nhân tiên phát của ung thư cổ tử cung. May mắn là ung thư cổ tử cung có khả năng chữa khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời. HPV có thể được đào thải khỏi cơ thể trong hầu hết các trường hợp. Trong các trường hợp nhiễm dai dẳng, HPV có thể gây tiền ung thư, ung thư và các bệnh liên quan.. Ước tính khoảng thời gian từ lúc nhiễm HPV đến khi tiến triển thành ung thư cổ tử cung là 15-20 năm đối với những người có hệ miễn dịch bình thường. Trong trường hợp hệ miễn dịch của bệnh nhân bị suy giảm, thời gian này chỉ còn 5-10 năm.
Theo một ước tính của HPV Information Center vào năm 2020, ung thư cổ tử cung có tỷ lệ tử vong cao thứ 2 thế giới trong độ tuổi 15-44. HPV không nên được nói như một câu chuyện gây sợ hãi. Việc tìm hiểu HPV không nhằm tạo áp lực hay gắn với phán xét đạo đức trong đời sống tình cảm. Ngược lại, Hà cho rằng đây là một phần của lối sống có trách nhiệm: hiểu cơ thể, hiểu các nguy cơ sức khỏe có thể gặp trong mối quan hệ, biết bảo vệ bản thân và trao đổi thẳng thắn với người yêu hoặc bạn đời khi cần.
Ở góc độ dự phòng HPV, người trẻ nên tiếp cận thông tin một cách đầy đủ, trung lập. Các biện pháp dự phòng HPV gồm: thay đổi hành vi lối sống như không hút thuốc, tăng cường vận động, dinh dưỡng hợp lý; quan hệ tình dục an toàn, dùng bao cao su; chủ động tham vấn chuyên gia y tế về phòng vệ bằng vắc xin HPV tại cơ sở y tế; tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ cho phụ nữ 21-65 tuổi theo hướng dẫn chuyên gia y tế; và theo một số nghiên cứu, cắt bao quy đầu tự nguyện có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV ở nam giới.
Bên cạnh đó, theo Thông tư 13/2026 của Bộ Y tế, bệnh do vi rút HPV thuộc danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua hoạt động của Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Khi các thông tin về lộ trình triển khai vắc xin HPV trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng được nhắc đến nhiều hơn, đây cũng là dịp để gia đình nhìn lại cách trẻ được hướng dẫn về dự phòng bệnh, chăm sóc cơ thể và tiếp cận thông tin y tế đáng tin cậy. Phụ huynh nên theo dõi hướng dẫn cụ thể từ cơ quan y tế địa phương về đối tượng, thời điểm và phạm vi triển khai trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
Nữ giới nghe bác sĩ tư vấn về sức khỏe tổng thể, bệnh phụ khoa, sức khỏe sinh sản, HPV. Ảnh minh họa: Vecteezy
Minh Anh cho biết dù đã hiểu hơn về tầm quan trọng của sức khỏe, song chưa thể thay đổi toàn bộ lối sống và bảng vận hành tài chính ngay. Cô thay đổi bằng những hành động nhỏ như ghi lại thời điểm cần tái khám, chọn cách trao đổi với bạn trai về sức khỏe thay vì né tránh.
Ban đầu, bạn trai chị hơi ngại vì cho rằng đây là chủ đề "nhạy cảm". Chị không ép anh phải đọc nhiều tài liệu, chỉ nói: "Em muốn cả hai hiểu đúng để sau này có trách nhiệm hơn". Sau đó, hai người thống nhất khi có băn khoăn sẽ hỏi bác sĩ thay vì tự tìm thông tin rời rạc trên mạng.
Còn Nguyễn Hà đã lên một bảng kế hoạch chi tiết kiểm soát căng thẳng và tầm soát dự phòng bệnh trong nửa năm.
"Tôi sẽ chăm sóc sức khỏe như một phần của tương lai mình", Hà nói.
Văn Hà
